26 ივნისი 2017

რევოლუციური კონსტიტუცია

რატომ არის ქვეყნის ახალი მთავარი კანონი ოპტიმალური

ნიკა ლალიაშვილი ამბობს, რომ კონსტიტუციის ახალი პროექტი არის დოკუმენტი, რომელზეც ქართული საზოგადოების კონსენსუსი მაქსიმალურად მიღწეულია. ხელისუფლების და ოპოზიციის არგუმენტებზე ტელეკომპანია "მაესტროს" ანალიტიკოსს ჟურნალისტი თეონა გეგელია ესაუბრა.  


ხელისუფლება აცხადებს, რომ საკონსტიტუციო პროექტი არის კონსენსუსის შედეგი, რომ ქართული საზოგადოება შეთანხმდა ამ დოკუმენტზე. ამბობს თუ არა სიმართლეს მმართველი პარტია?

თუ არ ჩავთვლით რამდენიმე შემთხვევას, ეს არის კონსტიტუციის ის ვარიანტი, რომელზეც შეიძლება ითქვას, რომ უმრავლესობის კონსენსუსი მიღწეულია. არ არსებობს დოკუმენტი, რომელზეც შეიძლება 100%-იანი შეთანხმება იყოს.

ხელისუფლების არგუმენტი, რომ "ქართული ოცნების" უმრავლესობა, სინამდვილეში, რამდენიმე პარტიისგან შედგება და სამი საპარლამენტო ოპოზიციური პარტიის ბოიკოტი, ვერ ჩაითვლება დოკუმენტზე შეუთანხმებლობად, ეს მყარი არგუმენტია? "ევროპული საქართველო" ელექტორალურად ჯერ არავის გამოუცდია, მაგრამ „ნაციონალური მოძრაობა“ და "პატრიოტთა ალიანსი" ხომ ამომრჩევლების საკმაოდ დიდ ჯგუფებს წარმოადგენენ?

ვერ ვიტყვი რომ დიდს, მაგრამ რაღაც ჯგუფებს წარმოადგენენ.

იმაზე დიდს არ წარმოადგენენ, ვიდრე "ოცნების" სიით პარლამენტში შესული "კონსერვატორები", "მწვანეები" და "სოციალ-დემოკრატები"?

მოდით, ცოტა სხვაგვარად შევხედოთ ამ საკითხს... ეს სამი ოპოზიციური პარტია პარლამენტში და ასევე პარლამენტს გარეთ არსებული გაკოტრებული პარტიები, რომლებიც მხოლოდ იმას ელოდებიან, რომ რაღაცნაირად ეს საჭადრაკო პარტია აიყაროს, რადგან არანაირი კომბინაცია მათ სასარგებლოდ არ ჯდება, მიმართავენ კონსტიტუციის საბოტაჟს. აი შევხედოთ, როგორია ამ საბოტირების ანატომია, რომლის მოწმეებიც ჩვენ ყველანი ვართ და რისგან შედგება ის. ეს არის პრეზიდენტი, რომელიც ყველანაირად ცდილობს კონსტიტუციის საბოტირებას და გასაგებია, რატომ...

პრეზიდენტზე გასაგებია, მას მართლაც თავიდანვე შესთავაზეს კომისიაში მუშაობა და უარი თქვა, მოგვიანებით შეთავაზებულ სატელევიზიო დებატებზე მისი უარიც არ იყო დამაჯერებელი, არასაპარლამენტო ოპოზიციასაც, არსებული მონაცემებით, ამომრჩეველი ფაქტობრივად არ ჰყავს, მაგრამ დანარჩენები? 

პრეზიდენტს არ აწყობს ის, რომ ამ კონსტიტუციაში მისი უფლებამოსილებები რეალურად აისახება. ამიტომ მისი პოზიცია გასაგებია. რაც შეეხება დანარჩენებს, ეს არის პოლიტიკური სპექტრის, გაკოტრებული პოლიტიკოსების ძალიან მცირე ნაწილი, რომლებიც, როგორც გითხარით, ცდილობენ როგორმე ეს საჭადრაკო პარტია აიყაროს, რადგან მათთვის მნიშვნელობა არ აქვს, რა დალაგდება. ვითარება ისეთია, რომ ახლანდელზე ცუდი განლაგება მათთვის მაინც არ იქნება. და ბოლოს, ლიბერალური არასამთავრობო ორგანიზაციების დიდი ნაწილი, რომლებიც ასევე დაინტერესებულები არიან.

რომელ პარტიებს გულისხმობთ - მაგალითად "მემარჯვენეებს", ბურჭულაძის პარტიას?..

ერთკაციან პარტიებს, რომლებიც გადარჩენისთვის იბრძვიან. საოცარ რაღაცეებს ვხედავთ. ისეთი პოლიტიკური ძალები ერთიანდებიან, რომელთა ერთად ყოფნაც, წესით, შეუძლებელი უნდა იყოს იდეოლოგიურად. აქ პარტიულ იდეოლოგიაზე ლაპარაკი საერთოდ არ არის. მათში, როგორც ჩანს, თვითგადარჩენის ინსტიქტი ამუშავდა, ამიტომ ყველაფერი შეიძლება ვნახოთ. 

საპარლამენტო ოპოზიცია? ჩვენ ხომ ვიცით რომ ეს ხალხი წარმოადგენს ადამიანთა საკმაოდ დიდ ჯგუფებს...

და რა? 

ის, რომ მაშინ აღარ უნდა ითქვას, რომ ეს არის კონსენსუსის დოკუმენტი.

კონსტიტუციას იღებს უმრავლესობა. ქართველი ხალხის უმრავლესობა, და მათ შორის მეც, მხარს ვუჭერთ ამ კონსტიტუციას, რომელიც ბოლო დროის ყველაზე თამამი დოკუმენტია, რადგან მასში პირველად ჩაიწერა მაგალითად ის, რომ უცხოელებზე მიწის გაყიდვა არ შეიძლება.

გასაგებია, თქვენი, კონსერვატორების დადებითი პოზიცია მიწის ჩანაწერზე კონსტიტუციაში...

არა მხოლოდ კონსერვატორების, არამედ ჩვენი, საქართველოს მოქალაქეების უმრავლესობის.   

გასაგებია ქორწინების დეფინიციის თემაც. ეს არის მეტნაკლებად გასაგები პოპულარული თემები​. სხვათა შორის, კონსენსუსის შედეგად მიმაჩნია ასევე ჩრდილოალანტიკურ კურსზე ჩანაწერიც, რომელიც ვფიქრობ, ასეთ დოკუმენტში საერთოდ არ უნდა ყოფილიყო. მაგრამ მთავარი ხომ მხოლოდ ეს სამი ჩანაწერი არ არის? როდესაც ხელისუფლება ამბობს, რომ სახალხო განხილვების დროს ხალხს შეუთანხმდა ამ დოკუმენტზე, ეს გულწრფელი პოზიციაა? ფიქრობთ, რომ რიგით ამომრჩევლებს ისე კარგად ესმით კონსტიტუციური, სამართლებრივი ნორმები, რომ მათ ეს ყველაფერი გაიაზრეს და დაეთანხმნენ მას? წარმომადგენლობითი დემოკრატია, ხომ იმას გულისხმობს, რომ ასეთ პროფესიულ საკითხებზე უნდა შეუთანხმდე არა პირდაპირ ხალხს, რომელსაც უბრალოდ არ სცალია ასეთ საკითხებში გასარკვევად, არამედ მათ წარმომადგენლებს სხვადასხვა დონეზე, მათ შორის პარლამენტში? 

გეთანხმები, წარმომადგენლობითი დემოკრატია არის იმისთვის, რომ ჩვენ მაგივრად იფიქრონ მათ, ვისაც ვირჩევთ და ვუხდით ხელფასს, მაგრამ კონსტიტუცია ყველაზე მნიშვნელოვანი კანონია ქვეყანაში. სახალხო განხილვები იყო პროცესის აუცილებელი ნაწილი. სახალხო განხილვებს თუ ყურადღებით ადევნებით თვალს, ჩემზე და თქვენზე ბევრად უკეთესად ესმის ჩვეულებრივ, რიგით ფერმერს თუ გლეხს კახეთში თუ ახალციხეში, რომ მიწა არ უნდა იყიდებოდეს უცხოელებზე.

მაგრამ პოლიტიკური სპექტრი ხომ სხვა საკითხებზე დავობს? მაგალითად, საარჩევნო სისტემის შეცვლაზე, რომელიც ახალ პროექტში ჩაიწერა, მაგრამ გადავადდა 2024 წლამდე, ისევე როგორც გადავადდა პრეზიდენტის არაპირდაპირი არჩევნები, რაც, სხვათა შორის, მმართველი პარტიის მხრიდან მართლაც კონსენსუსისკენ გადადგმული ნაბიჯი იყო.

არც ეს საკითხები აინტერესებს ხალხს. ეს არის ტექნიკური საკითხები. ახალი კონსტიტუცია სხვა მხრივ არის მნიშვნელოვანი. ის არის რევოლუციური იმ თვალსაზრისით, რომ მასში დაფიქსირდა ისეთი რამ, რაც ჩვენი მომავლისთვის და წარსულისთვის, ქართველი ხალხისთვის არის ყველაზე მნიშვნელოვანი. მაჟორიტარული სისტემა ხვალ შეიცვლება თუ ზეგ, ის შეიცვლება და შინაგანად, სიმართლე გითხრათ, მეც ვფიქრობ, რომ ქართული დემოკრატიისთვის პროპორციული საარჩევნო სისტემა უკეთესია. მაგრამ სწორედ ესაა კონსენსუსი, რომ გადაწყვეტილება სისტემის შეცვლაზე მიღებულია და ჩანაწერიც გაკეთდა. ამ ეტაპზე მიღებული კონსტიტუციური ცვლილებები იდეალურად ასახავს არსებულ რეალობას და მე ვერაფერს ვერ ვხედავ ცუდს იმაში, რომ ეს არ არის საყოველთაო 100%-იანი კონსენსუსის დოკუმენტი, რადგან ასეთი დოკუმენტები, უბრალოდ, არ არსებობს.

"ნაციონალები" გასაგებია, მაგრამ თქვენი აზრით, "პატრიოტთა ალიანსთან" მაინც რატომ ვერ მოახერხა "ოცნებამ" შეთანხმება?

რატომ ვართ დაკომპლექსებული ამ კონსენსუსით? უმრავლესობამ ავირჩიეთ ეს ხელისუფლება? ავირჩიეთ. ესე იგი ეს ხალხი უმრავლესობის აზრს ატარებს, ხომ? მეტი რა გამოკვლევა, გამოკითხვა, პლებისციტი და რეფერენდუმი სჭირდება ამას. იქნება შემდეგი არჩევნები და შედეგსაც ვნახავთ. თუ ხალხი არ ეთანხმება ამ ცვლილებებს, არ მისცემს ხმას ამ უმრავლესობას. ვიმეორებ, ეს არის კარგი დოკუმენტი, მართლა კარგი დოკუმენტი და მას ებრძვის ის, ვისაც აქვს ძალიან კონკრეტული პირადი ინტერესები.     ​    

მარგველაშვილს, დამოუკიდებლად რომ კენჭი იყაროს, ექნება მხარდაჭერა?

არ ვიცი, არ მგონია, მაგრამ მე ვერ ვილაპარაკებ სხვების სახელით. პრეზიდენტის ლოგიკაზე ვერ ვილაპარაკებ, არ მესმის. შეიძლება აქვს რაღაც თავის ლოგიკა, რომელსაც მე ვერ ვიგებ. მაგრამ დღეს, ეს ამალგამა არის ასეთი: პრეზიდენტი, გაკოტრებული და გაბრაზებული ოპოზიციური პარტიები და ლიბერალური არსამთავრობო ფლანგი და ყველა გაერთიანდა რის წინააღმდეგ? კონსტიტუციის წინააღმდეგ, უმრავლესობის წინააღმდეგ.

თქვენი აზრით, "პატრიოტთა ალიანსის" და ამ ლიბერალური ფლანგის ინტერესები სად დაემთხვა ერთმანეთს?

ხომ გეუბნებით, რაღაც ძალიან უცნაურ გაერთიანებებს ვხედავთ. აქ იდეოლოგია გადადის უკანა პლანზე. ყველა ძალიან ვიწრო ინტერესებით ხელმძღვანელობს. პირადად მე ვხედავ, რომ შეუთავსებლობის შეთავსება ხდება. ჩვენ თვალწინ იქმნება ისეთი ერთობები, რომლის პროგნოზირებაც შეუძლებელი იყო.

დავით უსუფაშვილის მოძრაობას გულისხმობთ? რა პერსპექტივა აქვს მას?

წარმოუდგენელი გაერთიანებაა...

ან უსუფაშვილი იყო მანამდე ფორუმელი კონსერვატორი ან შარტავა რესპუბლიკელი ლიბერალი?

გაუგებარია. მე კარგად ვიცნობ კახასაც, ბატონ დავითსაც და ეს გაერთიანება არის შეუთანხმებლობის შეთანხმება. ასე რომ, ხომ ხედავთ, ყველაფერი ხდება.

დავით უსუფაშვილს მშვიდი, კარგი პოლიტიკოსის რეპუტაცია აქვს, ხომ? ალბათ ის არის ადამიანი, ვისთანაც ბოლო წლების ქართულ პოლიტიკაში კონსესუსისკენ და შეთანხმებისკენ სწრაფვა ასოცირდება. მაგრამ, თქვენ არ ხართ პირველი, ვინც მისი ახალი მოძრაობის გაუგებარ შინაარსზე ლაპარაკობს. როგორ ფიქრობთ, რა გემოვნების ელექტორატზე აქვს მას გათვლა?  

მოდი, ასე ვთქვათ: რაც უფრო მეტი ასეთი პარტია გაჩნდება, რაც უფრო მეტი მივა 3%-იან ზღვრამდე, მაგრამ ვერ გადალახავს ბარიერს, მით უფრო მეტ ხმას აიღებს უმრავლესობით მოსული პარტია.

სამართლიანობისთვის უნდა ითქვას, რომ მმართველმა პარტიამ ერთჯერადად, მაგრამ დასწია საარჩევნო ბარიერი 3%-მდე მომავალი არჩევნებისთვის, და გაუნაწილებელი მანდატების განაწილების საკითხშიც, შეზღუდა მომავალი ხელისუფლება იმ მხრივ, რომ "გამარჯვებული ვეღარ წაიღებს ყველაფერს".

ეს არ არის კონსენსუსი? ეს ცუდია? ეს ხომ რაღაც შანს აძლევს ამ ერთკაციან პარტიებს. ამიტომ, ვამბობ, რომ ეს მართლაც პოზიტიური ცვლილებებია. ეს არის შეუდარებლად უკეთესი კონსტიტუცია, ვიდრე აქამდე იყო.

მაშინ კიდევ უფრო გასაკვირია, რატომ ვერ მოხდა უფრო ფართო სპექტრთან შეთანხმება.

როგორ მოხდებოდა შეთანხმება? მე რაც ჩამოგითვალეთ, ამ შენადნობებს, როგორ შეუთანხმდები, როდესაც არცერთს არ აწყობს აქ პროცესის მშვიდობიანი განვითარება? იდეალური კონსტიტუცია რომ დაწერო, მაინც არ მოეწონებათ, რადგან ურჩევნიათ, რომ სიტუაცია აირიოს. მათთვის მთავარი ახლა კონსტიტუციის საბოტირებაა.

მაგრამ შედეგს ხომ ვერ მიაღწიეს? პროექტი მეორე მოსმენით მიღებულია და შემოდგომაზე პარლამენტი მას საბოლოოდ დაამტკიცებს​.

ვერ მიაღწიეს იმიტომ, რომ ხალხი მათ არ თანაუგრძნობს. არანაირი სოლიდარობა მათ მიმართ არავის არ უჩნდება. ყველა ხვდება, რომ დოკუმენტზე და რაღაც მუხლზე კი არ აქვთ გართულება, არამედ ლაპარაკი იყო მთლიანად პროცესის ჩაშლაზე. დემოკრატიის პრინციპია, რომ ასეთ მნიშვნელოვან საკითხებზე საბოლოო გადაწყვეტილებას იღებს უმრავლესობა. ლიბერალურ დემოკრატიაში უმცირესობა აზის თავზე უმრავლესობას. მადლობა ღმერთს, ეს აღარ გვაქვს. ეს არის კარგი და სწორი.
​         
როგორ იმუშავებს ახალი კონსტიტუცია, ამას მაინც მომავალი გვიჩვენებს...

მთავარია, ხალხმა მთავარი კანონის დონეზე მიიღო ის, რაც აქტუალური იყო და რაზეც წუხდა ყველა, ეს ყველაფერი მოგვარდა, საზოგადოების პოლიტიზება იკლებს...


ეს კარგია?

ძალიან. ყველაფერს დაერქვა თავისი სახელი. ამ არჩევნებმა ეს გააკეთა. ახლა მთავარია ეკონომიკა. 

ეკონომიკა დიდი ხანია მთავარია...

ომი ჩვენ არ გვემუქრება, რუსებს და ამერიკელებს ჩვენთვის არ სცალიათ, ლიბერალები უკან იხევენ, კონსერვატორები იმარჯვებენ, გვაქვს მშვენიერი კონსტიტუცია. ახლა მთავარია მთლიანი შიდა პროდუქტი, მშპ!

ნიკა, გმადლობ ინტერვიუსთვის.

რადიო "იმედი" 

კომენტარები ()

სხვა ინტერვიუები