imedi /  10 მარტი 2019, 22:33 / სანდო წყარო

როგორია საქართველოს პარლამენტის ერთი საუკუნე

საქართველოს დამოუკიდებლობა ტფილისის სასახლეში 1918 წლის 26 მაისს გამოცხადდა. ამავე სხდომაზე მიიღეს გადაწყვეტილება ეროვნული საბჭოსთვის საქართველოს პარლამენტი დაერქმიათ. 9 თვის შემდეგ საქართველოს ისტორიაში პირველი არჩევნები ჩატარდა - პირდაპირი საყოველთაო, ფარული და პროპორციული საარჩევნო სისტემით. არჩევნებში, სადაც ამომრჩეველთა აქტივობამ 60 პროცენტს მიაღწია სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ გაიმარჯვა. მანდატები  მოიპოვეს  ეროვნულ-დემოკრატებმა, სოციალ-რევოლუციონერებმა და სოციალისტ-ფედერალისტთა სარევოლუციო პარტიამ. დეპუტატებს შორის იყო 5 ქალი. 
პირველი არჩეული კანონმდებლების ავტოგრაფებს დამოუკიდებლობის აქტი ინახავს -  1918 წლის 26 მაისს ტფილისში 5 საათსა და 10 წუთზე  გამოცხადებული დამოუკიდებლობის აქტი პარლამენტმა პირველივე სხდომაზე დაადასტურა. პირველმა საკანონმდებლო ორგანომ, არსებობის მცირე ისტორიის მიუხედავად შეიმუშავა და დაამტკიცა ქვეყნის უზენაესი კანონი. საქართველოს კონსტიტუცია 1921 წლის 21 თებერვალს მიიღეს, მაშინ, როცა ქართული საჯარისო ნაწილები თბილისის მისადგომებთან საოკუპაციო მეთერთმეტე არმიის ნაწილებს ებრძოდნენ. თბილისის თავზე წითელი დროშა ფრიალებს, გაუმარჯოს საბჭოთა საქართველოს - 1921 წლის 25 თებერვალს, კონსტიტუციის მიღებიდან 4 დღეში, ამ სიტყვებით ამცნო სერგო ორჯონიკიძემ ლენინს და სტალინს საქართველოს ოკუპაცია.
საბჭოთა ოკუპაცია 70 წლის შემდეგ დამოუკიდებლობის აღდგენით დასრულდა. ქვეყნის პირველმა პრეზიდენტმა რეფერენდუმის საფუძველზე მთავრობის სასახლეში დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. დამოუკიდებელი ქვეყნის მშენებლობის მთავარ იდეას შიდა დაპირისპირება არღვევს. პარლამენტის შენობა პრეზიდენტის თავშესაფარი ხდება, სამოქალაქო ომი ქვეყნის ისტორიასაც ისეთივე მძიმე კვალს ამჩნევს,  როგორც რუსთაველის გამზირს და პარლამენტის შენობას. 
სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, 92 წლის საპარლამენტო არჩევნები შერეული სიტემით ჩატარდა.  საკანონმდებლო ორგანო ყველაზე ჭრელი და მრავალპარტიული იყო - 235 დეპუტატით 24 პოლიტიკური გაერთიანებიდან. თუმცა, ასეთი შემადგენლობით პარლამენტმა შეძლო და საქართველოს კონსტიტუცია მიიღო.
მოქალაქეთა კავშირი აბსოლუტური ძალაუფლებით პარლამენტში ორჯერ მოვიდა- ორჯერ აირჩიეს პარლამენტის თავმჯდომარედ პარტიის გენერალური მდივანიც. - ზურაბ ჟვანიას თავმჯდომარეობის პერიოდში საქართველოს პარლამენტმა პოსტ-საბჭოურ სივრცეში პირველმა შექმნა სრულიად ახალი საკანონმდებლო სისტემა, დადგინდა 7%-იანი საარჩევნო ბარიერი და განისაზღვრა აჭარის და აფხაზეთის ავტონომიის საკითხიც. როცა ნინო ბურჯანაძე პარლამენტის თავმჯდომარედ აირჩიეს, მილოცვებს ზურაბ ჟვანიაც იღებდა-ეს მისი პირადი წარმატებაც იყო. პარლამენტი მაშინ სახელისუფლებო ძალის 132 და ოპოზიციის 92 დეპუტატს აერთიანებდა. ერთგვაროვანი პარლამენტის საკონსტიტუციო უმრავლესობას 135 დეპუტატით ნაციონალური მოძრაობა წარმოადგენდა -პირველივე წელს, უპრობლემოდ შეცვალეს კონსტიტუციის 30 მუხლი-ყველაფერი კეთდებოდა საპრეზიდენტო ძალაუფლების მაქსიმალური გაძლიერებისთვის. ბურჯანაძის სპიკერობის პერიოდს უკავშირდება საკანონმდებლო ორგანოში დეპუტატთა რიცხვის 235-დან 150 მდე შემცირება. თუმცა, ზოგიერთ პარლამენტარს დასვენებაზე უარი ვერც კონკურენციის ზრდამ ათქმევინა. მეშვიდე მოწვევის პარლამენტის თავმჯდომარის ჩაქუჩის ხმა დარბაზში იმ სიხშირით ისმოდა, რა სიხშირითაც საკონსტიტუციო უმრავლესობით კიდევ ერთხელ მოსული ნაციონალური მოძრაობა კონსტიტუციას ცვლიდა.  სწორედ ამ პერიოდში ჩაიწერა კონსტიტუციაში, რომ ქვეყანა საპრეზიდენტოდან საპარლამენტო მმართველობაზე უნდა გადასულიყო. 117 მომხრე და არც ერთი წინააღმდეგი-ამ შედეგით მიიღო პარლამენტმა ისტორიული გადაწყვეტილება დსთ-დან გასვლის შესახებ. კანონების მიღების სიხშირითა და სისწრაფით რეკორდსმენმა მე-7 მოწვევის პარლამენტმა,  კონსტიტუციაში პარლამენტის მისამართიც შეცვალა, თუმცა დავით ბაქრაძის ნაცვლად თავმჯდომარის სკამი ქუთაისის პარლამენტში დავით უსუფაშვილმა დაიკავა. 2012 წელს პარლამენტში ახალი ძალა, პოლიტიკაში კი უცხო სიტყვა-კოჰაბიტაცია გაჩნდა. თუმცა აუთვისებელის ათვისებაზე მეტად, პარლამენტარები უფრო ხშირად ურთიერთობებს ნაცადი ფორმებით არკვევდნენ. მერვე მოწვევის პარლამენტარებს თავმჯდომარე ყოფა-ქცევაში ორიანს უწერს. თუმცა დარბაზში მისი თქმით  რამდენიმე ხუთოსანიც ჰყავდათ და დაამტკიცეს ანტიდისკრიმინაციული კანონი. პარლამენტმა მხარი დაუჭირა ასოცირების ხელშეკრულების რატიფიცირებასაც. პარლამენტის აპარატის უხუცესი თანამშრომელი დამოუკიდებელი საქართველოს საკანონმდებლო ორგანოს მუშაობის ცოცხალი მემატიანეა. ყველაზე მძიმედ გამსახურდიას პრეზიდენტობის პერიოდი ახსენდება. იხსენებს ვარდების რევოლუციის პერიოდში, დემონტრანტების პარლამენტის შენობაში შესვლის შემდეგ, როგორ წაიღო დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი სახლში, რომ უმნიშვნელოვანესი სიტორიული დოკუმენტი შემთხვევითი დაზიანებისგან გადაერჩინა. ამ სხდომათა დარბაზში პოლიტიკური დებატები 7 წლიანი შესვენების შემდეგ, მეცხრე მოწვევის პარლამენტმა საგაზაფხულო სესიაით გახსნა. ირაკლი კობახიძე პარლამენტს 2016 წლის ნოემბრიდან ხელმძღვანელობს. ის იყო სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის თავმჯდომარეც. პარლამენტის სპიკერს პირადი და თანაგუნდელების მთავარ მიღწევად სწორედ კონსტიტუციის ახალი რედაქცია მიაჩნია. პარლამენტარიზმის 100 წლისთავის რუსთაველის თეატრში სპეციალურად დაიდგა  რობერტ სტურუას ახალი სპექტაკლი-მინიმალური ტექსტით და მაქსიმალური ემოციით. სპექტაკლი მთავარ ისტორიული მოვლენების ზუსტი თხრობა არ არის- თუმცა, სცენის მიღმა, რეალობაში, პარლამენტი ყოველთვის მოვლენების ეპიცენტრია, პარლამენტში საკონსტიტუციო უმრავლესობა კი ქართული პარლამენტარიზმის ერთგვარი ნაწილი. დამფუძნებელმა კრებამ საუკუნის უკან დემოკრატიული ღირებულებების პარლამენტი შექმნა, 100 წლის შემდეგაც  ეს მოდელი ქართულ რეალობაზე მაღალ სტანდარტს უდრის.  
 

ყველა სიახლე

23 მაისი 2019, 11:07

საქართველო

ლევან იზორია აშშ-ში ჯონ ბოლტონს შეხვდა

ლევან იზორია ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებში აშშ-ის პრეზიდენტის მრჩეველს ჯონ ბოლტონს შეხვდა. შეხვედრა აშშ-ის სანაპირო დაცვის აკადემიის გამოსაშვებ საზეიმო ღონისძიებაზე შედგა, რომელსაც საქართველოს თავდაცვის მინისტრი დაესწრო.

სალომე ზურაბიშვილი

23 მაისი 2019, 10:53

საქართველო

სალომე ზურაბიშვილი: მე არ მექნება დიალოგი პუტინთან

მე არ მექნება დიალოგი პუტინთან, მხოლოდ შევახსენებ, რომ მან დაარღვია ყველა ვალდებულება- ამის შესახებ საქართველოს პრეზიდენტმა ესტონეთის საზოგადოებრივ მაუწყებელთან ინტერვიუში განაცხადა. ინტერვიუ სრულად სალომე ზურაბიშვილის პრესსამსახურმა გაავრცელა.

აშშ-მექსიკის საზღვარი

23 მაისი 2019, 10:44

მსოფლიო

აშშ-მექსიკის საზღვარზე დაკავებული ექვსი მოზარდი გარდაიცვალა

არსებული ინფორმაციით, ბავშვს გულის დაავადება ჰქონდა და ის ნებრასკას საავადმყოფოში გარდაიცვალა. მომხდარის გამოძიებას დემოკრატული პარტიის წევრები ითხოვენ. BBC-ის ცნობით, გასულ წელს საზღვრის გადალახვის შემდეგ კიდევ 6 მოზარდი გარდაიცვალა.

23 მაისი 2019, 10:38

ტაბლოიდი

ბრიტანელ ქალს 10 წლის წინ მოპარული საფულე დაუბრუნეს

2009 წელს ბეკა მისლომი, რომელიც მაშინ 18 წლის იყო, გაძარცვეს: მისი ავტომობილი მაშინ გატეხეს, როდესაც გოგო ძაღლს ასეირნებდა. მაშინ ავტომობილიდან საფულე წაიღეს.10 წლის შემდეგ ქალმა გზავნილი მიიღო, რომელიც მამამისის მისამართზე მივიდა: მასში მოპარული საფულე და საბუთები იყო.

ტერეზა მეი

23 მაისი 2019, 10:26

მსოფლიო

Times: დიდი ბრიტანეთის პრემიერმინისტრი თანამდებობას სავარაუდოდ 24 მაისს დატოვებს

დიდი ბრიტანეთის პრემიერმინისტრმა ტერეზა მეიმ შეიძლება თანამდებობა დატოვოს. ამის შესახებ წყაროზე დაყრდნობით The Times-ი წერს. სავარაუდოდ, მეი წასვლის შესახებ განცხადებას კონსერვატიული პარტიის მაღალჩინოსანთან გრემ ბრედისთან შეხვედრის შემდეგ გააკეთებს.

კალებ ევანი

23 მაისი 2019, 09:58

სპორტი

ჯირო დ'იტალიას მე-11 ტურის გამარჯვებული კალებ ევანი გახდა

მრავალდღიანი ველორბოლის ჯირო დ'იტალიას მე-11 ტურის გამარჯვებული კალებ ევანი გახდა. ავსტრალიელმა სპორტსმენმა 221 კილომეტრი 5 საათში, 17 წუთსა და 26 წამში გაიარა. მეორე ადგილზე ფრანგი არნო დემარა გავიდა, მესამეზე კი გერმანელი პასკალ აკერმანი.

23 მაისი 2019, 09:39

საქართველო

გიორგი გახარია ნატოს სამეკავშირეო ოფისის ხელმძღვანელს შეხვდა

გიორგი გახარიამ, როსარია პუგლისის, ახლადშექმნილი ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს კონცეფციისა და მიზნების შესახებ მიაწოდა ინფორმაცია. შეხვედრაზე, მხარეებმა ორმხრივი თანამშრომლობის კიდევ უფრო გაღრმავების პერსპექტივებზე იმსჯელეს.

23 მაისი 2019, 09:23

ტექნოლოგიები

YouTube-ს მუშაობაში შეფერხებებია

სერვისი შეფერხებებით მუშაობს საფრანგეთში, გერმანიაში, დიდ ბრიტანეთში, ბულგარეთში, რუმინეთში, უკრაინაში, რუსეთსა და აგრეთვე აშშ-სა და იაპონიაში. მომხმარებლების განმარტებით, პრობლემა ძირითადად ვიდეოს ტრანსლაციას უკავშირდება.

მერაბ კოსტავა

23 მაისი 2019, 08:56

კულტურა

ეროვნულ არქივში მერაბ კოსტავასადმი მიძღვნილი გამოფენა გაიხსნა

საგამოფენო პავილიონში წარმოდგენილია მერაბ კოსტავას პირადი არქივში, კერძო კოლექციებსა და საქართველოს ეროვნულ არქივში დაცული საარქივო მასალა და ასევე ფოტოები, რომელთა უმრავლესობა საზოგადოებისთვის დღემდე უცნობი იყო. გამოფენა 7 ივნისამდე გაგრძელდება. დათვალიერება თავისუფალია.

ევროპარლამენტი

23 მაისი 2019, 08:39

მსოფლიო

დღეს ევროპარლამენტის არჩევნები იწყება

საკუთარ არჩევანს პირველები ბრიტანელები და ნიდერლანდელები დააფიქსირებენ. შაბათს არჩევნები ჩატარდება ლიტვაში, მალტასა და სლოვაკეთში, დანარჩენი ქვეყნები კი მათ კვირას შეუერთდებიან. ამასთან, ბელგიაში, ლუქსემბურგში, ბულგარეთში, საბერძნეთსა და კვიპროსზე ხმის მიცემა სავალდებულოა, წინააღმდეგ შემთხვევაში ამომრჩევლებს ჯარიმა ემუქრებათ.

ვან ი

23 მაისი 2019, 08:15

საქართველო

საქართველოს ჩინეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი ეწვევა

საქართველოს დღეს პირველი ოფიციალური ვიზიტით ჩინეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი ვან ი ეწვევა. საგარეო საქმეთა სამინისტროს ცნობით, ორი ქვეყნის საგარეო უწყების ხელმძღვანელთა შეხვედრაზე ორმხრივი თანამშრომლობის საკითხებს განიხილავენ, მათ შორის სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების მიმართულებით.

23 მაისი 2019, 08:01

საქართველო

ბაქოში საქართველოსა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვრის სადელიმიტაციო კომისიის სხდომა გაიმართება

საქართველოსა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვრის სადელიმიტაციო კომისიის სხდომა ბაქოში 23-24 მაისს გაიმართება. საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენლის ვლადიმერ კონსტანტინიდის თქმით, ქართული მხარე მოწადინებულია, პროცესი აზერბაიჯანთან, როგორც სტრატეგიულ პარტნიორთან ურთიერთობის სულისკვეთებით წარიმართოს.

23 მაისი 2019, 01:07

ეკონომიკა

ფლორიდაში გიტარის ფორმის სასტუმრო გაიხსნება

ფლორიდაში გიტარის ფორმის სასტუმრო გაიხსნება. 1.5 მილიარდი დოლარის ღირებულების შენობა ფლორიდაში Hard Rock ჯგუფის ერთ-ერთი უდიდესი პროექტის ნაწილია, რომელიც ასევე მოიცავს სხვა $2.2 მილიარდიანი სასტუმროებისა და კაზინოს მშენებლობას.

ჯონ როკფელერი

23 მაისი 2019, 00:49

ეკონომიკა

Bloomberg: ჯონ როკფელერი ბილ გეითსზე სამჯერ მდიდარი იყო

სააგენტო Bloomberg-მა წარსულის ზოგიერთი ყველაზე მდიდარი ადამიანის ქონება მილიარდერების თანამედროვე რეიტინგების ლიდერთა შემოსავლებს შეადარა. რისთვისაც ეკონომისტ სემუელ უილიამსონის მეთოდოლოგია გამოიყენა. აღმოჩნდა, რომ როკფელერი იყო სამჯერ უფრო მდიდარი, ვიდრე Microsoft-ის დამფუძნებელი ბილ გეითსი.

მიხეილ სააკაშვილი

23 მაისი 2019, 00:38

მსოფლიო

სააკაშვილი ზელენსკის უკრაინის მოქალაქეობის დაბრუნებას სთხოვს

საქართველოს ექსპრეზიდენტმა და ოდესის ოლქის ყოფილმა გუბერნატორმა მიხეილ სააკაშვილმა პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის უკრაინის მოქალაქეობის დაბრუნება სთხოვა. სააკაშვილის ადვოკატმა რუსლან ჩერნოლუცკიმ შესაბამისი წერილით უკრაინის პრეზიდენტის ადმინისტრაციას უკვე მიმართა.

სახელმწიფო დეპარტამენტი

23 მაისი 2019, 00:27

მსოფლიო

აშშ ეჭვობს რომ ასადის რეჟიმმა ქიმიური იარაღი ისევ გამოიყენა

სახელმწიფო დეპარტამენტის განცხადებით, სირიის მთავრობა შესაძლოა, კვლავ ქიმიურ იარაღს იყენებდეს. ამის შესახებ The New York Times-ი იტყობინება. შეერთებული შტატები ეჭვობს, რომ ფაქტი სამთავრობო ძალების მიერ იდილბის პროვინციაზე განხორციელებული საჰაერო იერიშების დროს მოხდა.

23 მაისი 2019, 00:02

კულტურა

Prada 2020 წლიდან ნატურალურ ბეწვს აღარ გამოიყენებს

მოდის სახლი Prada 2020 წლიდან ცხოველების ბეწვს აღარ გამოიყენებს. ამის შესახებ Fur Free Alliance, FFA-ს ხელმძღვანელმა ჯონ ვინდინგმა განაცხადა. FFA აერთიანებს 50 ორგანიზაციას, რომლებიც ცხოველების დასაცავად გამოდიან. Prada ცხოველების ბეწვს არ გამოიყენებს ახალ მოდელებში.

მარადონა

22 მაისი 2019, 23:57

მსოფლიო

მარადონა დააკავეს

ლეგენდარული არგენტინელი ფეხბურთელი დიეგო მარადონა ბუენოს აირესის აეროპორტში დააკავეს. ინფორმაციას ამის შესახებ The Sun-ი ავრცელებს. როგორც ირკვევა, მეხიკოდან დაბრუნებული მარადონას დაკავების მიზეზი ყოფილი მეგობარი ქალის როსიო ოლივას საჩივარი გახდა.

ბენქსი ვენეციაში

22 მაისი 2019, 23:36

კულტურა

ბენქსიმ თავისი ნამუშევარი ვენეციის ბიენალეზე ინკოგნიტოდ გამოფინა. ვიდეო

ინსტალაციას უწოდეს „Venice in Oil“ (სიტყვების თამაში, რაც შეიძლება ნიშნავდეს, როგორც „ვენეციას ზეთში“, ასევე „ვენეციას ნავთობში“). ის ზეთით შექმნილ, ერთი სიუჟეტის მქონე რამდენიმე სურათს აერთიანებს. ეს არის საკრუიზო ლაინერი ვენეციის პორტში, რომელიც გარემოს აბინძურებს.

ანდრეა ლიდსომი
ბრიტანეთის თემთა პალატის ლიდერი

22 მაისი 2019, 23:25

მსოფლიო

ბრიტანეთის თემთა პალატის ლიდერი თანამდებობიდან გადადგა

ბრიტანეთის თემთა პალატის ლიდერმა ანდრეა ლიდსომმა მინისტრთა კაბინეტი დატოვა. ლიდსომმა განაცხადა, რომ Brexit-თან დაკავშირებით ხელისუფლების მიდგომების არ სჯერა. მისი თანამდებობიდან წასვლა Brexit-თან დაკავშირებით ბრიტანეთის პრემიერმინისტრის ტერეზა მეის და დეპუტატ კონსერვატორების დაპირისპირების ფონზე მოხდა.