imedi /  16 ივლისი 2019, 17:18 / სანდო წყარო

რატომ უჩნდებათ ადამიანებს მიწის ჭამის სურვილი

მიწის ჭამა

მიწის ჭამის სურვილს იმავე გეოფაგიას მთელ მსოფლიოში დიდი ხნის ისტორია აქვს. ამერიკელმა მეცნიერებმა ჩაატარეს კვლევა, რომლის ფარგლებშიც სხვადასხვა ეპოქის 500-ზე მეტი დოკუმენტი შეისწავლეს. მკვლევართა განმარტებით, მიწის ჭამის შემთხვევები აღრიცხულია არგენტინაში, ირანსა და ნამიბიაში. BBC იმის გარკვევას შეეცადა, თუ რატომ ჭამს ადამიანი მიწას და არის თუ არა გეოფაგია საშიში ადამიანისთვის ჯანმრთელობისთვის?

ვინ და სად ჭამს ყველაზე ხშირად მიწას?

მეცნიერებმა გეოფაგიის შესწავლისას რამდენიმე მნიშვნელოვანი ტენდენცია გამოჰყვეს. პირველი და უმთავრესია ის დასკვნა, რომ ყველაზე ხშირად ადამიანები მიწას ტროპიკებში ჭამენ. მეორე და არანაკლებ მნიშვნელოვანი ფაქტორია ის, რომ გეოფაგია ძირითადად ბავშვებსა და ფეხმძიმე ქალებში შეინიშნება. გეოფაგიის დაბალი მაჩვენებელი კი გარკვეულ ქვეყნებში შეიძლება იყოს კულტურული ტაბუს შედეგად მიღებული ინფორმაციული ვაკუუმი. ამერიკელ მეცნიერებს ამის მაგალითად მოჰყავთ ნიუ-იორკის ცნობილი საოპერო მომღერალი, რომელიც ფეხმძიმობის პერიოდში მიწას ჭამდა, მაგრამ ეს მკაცრად გასაიდუმლოებული ჰქონდა. 

დასავლურ მედიცინაში გეოფაგია დიდი ხანია პათოლოგიად მიიჩნევა. მას შუშის განზრახ ჭამასთან ერთად გაუკუღმართებულ კვებით ქცევას მიაკუთვნებენ. თუმცა კამერუნში, ტანზანიაში ან კენიაში გეოფაგია ჩვეულებრივი მოვლენაა. მაგალითად, კენიაში სრულიად უპრობლემოდ შეგიძლიათ შეიძინოთ კაოლინის (თეთრი ცეცხლგამძლე თიხა) შეკვრა, რომელსაც სხვადასხვა კვებითი დანამატი აქვს. ის შეიძლება იყოს შავი პილპილით ან კარდამონით (ილი).

რატომ ჭამენ ადამიანები მიწას?

ფსიქოლოგების განმარტებით, ყველას თავისი მიზეზი აქვს. ზოგს უბრალოდ უნდა და ამიტომ ჭამს, სხვა კი თიხის მეშვეობით გულისრევის შეგრძნებას ან მუცლის ტკივილს ებრძვის. აფრიკულ ქვეყნებში მიიჩნევა, რომ თიხა საჭმლის მონელებას უწყობს ხელს.

გეოფაგია არა ავადმყოფობა, არამედ მკურნალობის მეთოდია?

დავიწყოთ იქიდან, რომ ყველა მიწა არ იჭმევა. კაოლინი არის თიხისებრთა ოჯახის სახეობა, რომელიც გეოფაგებში ძალიან პოპულარულია. თიხა შეიცავს ნივთიერებებს, რომლებსაც აქვთ უნარი, საჭმლის მომნელებელ სისტემაში ტოქსინები და პათოგენები დაბლოკონ. ვირთხებსა და მაიმუნებზე ჩატარებულმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ მოწამლვის დროს ცხოველებს საჭმელად უვარგისი ნივთიერებების მიღება შეუძლიათ. ზოგიერთი ქვეყნის სამზარეულოში არის ტრადიცია, რომ საკვებში თიხა შეურიონ, რათა კერძიდან ტოქსინები განდევნონ და ის უფრო გემრიელი გახადონ. 

ანემია ხშირად გეოფაგიასთან ასოცირდება, ამიტომ რკინით მდიდარი ნიადაგის მიღებას რკინის ნაკლებობითაც ხსნიან. გარდა ამისა, არსებობს თეორია, რომ გეოფაგია არის რეაქცია ძლიერ შიმშილზე ან მიკროელემენტების დეფიციტზე, რის შედეგადაც ის, რისი ჭამაც აკრძალულია, გემრიელად გეჩვენებათ. აქედან შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მიწის ჭამას არანაირი სარგებელი არ აქვს.

ფეხმძიმე ქალისთვის მიწის ჭამა შეიძლება?

ფსიქოლოგების შეფასებით, გეოფაგია ხშირი მოვლენაა ტროპიკებში, რადგან აქ პათოგენების ყველაზე დიდი კონცენტრაციაა. შეხედულება იმის შესახებ, რომ ფეხმძიმე ქალმა უნდა ჭამოს ის რაც უნდა, მითია. ეს მიდგომა უფრო კულტურითა და ტრადიციით აიხსნება, მას ბიოლოგიასთან არანაირი საერთო არ აქვს. ფსიქოლოგების განმარტებით, თუ მიწის ჭამა კულტურული ტრადიციაა, მაშინ კამერუნელ ფეხმძიმე ქალებს ის შეიძლება ისე ძლიერად მოუნდეთ, როგორც ევროპელებს - შოკოლადი ან ნაყინი. თუმცა ყველაფერი რაც გვინდება, რა თქმა უნდა, სასარგებლო არ არის. ასეა თუ ისე, გეოფაგია ისეთ კულტურებშიც გვხდება, სადაც მას არც ისე დიდ მნიშვნელობას ანიჭებენ. როცა მიწას ჭამენ ცხოველები, ეს ნორმალურია, მაგრამ თუ საქმე ადამიანს ეხება, მეცნიერები მსგავს ქმედებას კვებითი ქცევის დარღვევად მიიჩნევენ.

არის თუ არა გეოფაგია ფსიქიკური დარღვევა?

აშკარაა, რომ ზოგიერთ შემთხვევაში გეოფაგია ფსიქიკურ დაავადებასთან არის დაკავშირებული. თუმცა მკვეთრი ზღვარის გავლება ანომალიასა და ნორმას შორის საკმაოდ რთულია. 2000 წელს აშშ-ის ტოქსიკური ნივთიერებებისა და დაავადებების რეგისტრაციის სააგენტომ განაცხადა, რომ დღეში 500 მილიგრამზე მეტი მიწის მიღება შეიძლება უკვე პათოლოგიად ჩაითვალოს. თუმცა ამავე უწყების სპეციალისტებიც კი აღიარებდნენ, რომ ეს ძალიან პირობითი შეფასებაა. 

ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტის მეცნიერები გეოფაგიას არანორმალურ ქმედებად არ აღიქვამენ, მაგრამ თუ ის სხვა კლინიკურ სიმპტომებთან ერთად ფიქსირდება, პაციენტთან მუშაობენ, რომ მან ამ ჩვევაზე უარი თქვას.

გეოფაგიას ადამიანის ჯანმრთელობის დაზიანება შეუძლია?

მიწის ჭამას, რა თქმა უნდა, თავისი მინუსები აქვს. შეშფოთების ძირითადი მიზეზია დაავადებები, რომლებიც ნიადაგის მეშვეობით გადადის და ტოსიკური ნივთიერებები, რომლებსაც თიხა შეიცავს. გარდა ამისა, სპეციალისტები თანხმდებიან, რომ მიწის ან თიხის ჭამა მიკროელემენტების დეფიციტს კი არ შველის, პირიქით - მას იწვევს. 

გეოფაგია შეიძლება იყოს ასევე ჩვევა, იმპულსური ქმედება, რომელიც სხვებისგან უნდა დამალოთ. მეცნიერები მიწის ჭამას ნარკოდამიკიდებულებასაც კი ადარებენ. მათი აზრით, გეოფაგიასთან დაკავშირებული ყველა შეხედულება თეორიის დონეს არ სცდება. კონკრეტული დასკვნების გასაკეთებლად თითოეული ჰიპოთეზა უნდა შემოწმდეს პრაქტიკაში ბიოსამედიცინო და კულტურული ფაქტორების გათვალისწინებით. ეს კი უკვე მომავლის პრეროგატივაა.

ყველა სიახლე

ელექტრომობილი

21 აგვისტო 2019, 23:33

ეკონომიკა

ხვალიდან ბათუმში ელექტრომობილების გაზიარების სერვისი დაინერგება

ხვალიდან ბათუმში ელექტრომობილების გაზიარების სერვისი დაინერგება „აიქარმა“ ბათუმში 20 ელექტრო მობილი შემოიყვანა“. ბათუმის რკინიგზის სადგურის ტერიტორიაზე კომპანია აიენერჯიმ 10 ელექტრო გასამართი სადგური უკვე დაამონტაჟა.

21 აგვისტო 2019, 22:50

მსოფლიო

ნიდერლანდებში ნიქაბიან ქალს ავტობუსი დაატოვებინეს

ნიდერლანდების ქალაქ სტეინში ავტობუსის მძღოლმა მოძრაობა ნიქაბიანი ქალის გამო შეწყვიტა. კაცმა ქალს 2-ჯერ სთხოვა სახის ჩვენება ან ავტობუსის დატოვება. მას შემდეგ რაც ქალმა ამაზე უარი თქვა, მძღოლმა პოლიცია გამოიძახა. სამართალდამცველების მისვლის შემდეგ ქალმა საზოგადოებრივი ტრანსპორტი ნებაყოფლობით დატოვა.

21 აგვისტო 2019, 22:30

მსოფლიო

BBC-ი ჩაძირული „ტიტანიკის“ კადრებს ავრცელებს. ვიდეო

ვესკოვოს განცხადებით, გემის მდგომარეობა მარილის კოროზიისა და "მეტალისმჭამელი" ბაქტერიების გამო გაუარესებულია. ექსპედიციის საბოლოო შედეგები დოკუმენტურ ფილმში აისახება, რომელსაც BAFTA და Atlantic Productions-ი იღებს. გემი დღესდღეობით ოკეანის ზედაპირიდან 4,000 მეტრის სიღრმეშია ჩაძირული.

ვიდეოთამაში

21 აგვისტო 2019, 22:07

სპორტი

საქართველოს ეროვნული ნაკრები საფეხბურთო ვიდეოთამაშში გამოჩნდება

„მოხარულები ვართ, გამცნოთ Konami-სთან ახალი შეთანხმების შესახებ, რომლის თანახმადაც საქართველოს ეროვნულ ნაკრებს კომპანიის უახლეს საფეხბურთო ვიდეოთამაშ PES 2020-ში ვიხილავთ"- წერს ფედერაცია Facebook-ის საკუთარ გვერდზე. საფეხბურთო ვიდეოთამაშების სერია PES PES (Pro Evolution Soccer) იაპონურმა კომპანია Konami-მ შექმნა.

დიდი შვიდეული

21 აგვისტო 2019, 21:30

მსოფლიო

გერმანია „დიდ შვიდეულში“ რუსეთის დაბრუნების წინააღმდეგია

როგორც გერმანიის მთავრობის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა შტეფენ ზაიბერტმა განაცხადა, რუსეთი ამ ფორმატიდან ყირიმის ანექსიისა და აღმოსავლეთ უკრაინაში დესტაბილიზაციის გამო გარიცხეს და ეს პრობლემები ამ დრომდე აქტუალურია. მანამდე ტრამპმა განაცხადა, რომ „დიდი შვიდეულის“ შემადგენლობაში რუსეთის დაბრუნება მიზანშეწონილია.

მამუკა ბახტაძე

21 აგვისტო 2019, 21:08

საქართველო

მამუკა ბახტაძე: ოკუპაცია არის გამოწვევა, რომელიც ყველას უნდა გვაერთიანებდეს

ჩვენ არ უნდა გვქონდეს ილუზია, რომ ეს პროცესი შეჩერდება უმოკლეს ვადებში, ვინაიდან, სამწუხაროდ, საოკუპაციო ძალა განაგრძობს თავისი საოკუპაციო ნაბიჯების გადადგმას. ჩვენი მხრიდან უნდა იყოს პრინციპული პოზიცია და უნდა იყოს ერთსულოვნება და ერთად დგომა საერთაშორისო თანამეგობრობასთან ერთად“, - განაცხადა მამუკა ბახტაძემ.

21 აგვისტო 2019, 20:52

საქართველო

ცნობილია როდის ჩატარდება სკოლის ექსტერნის გამოცდები

საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს ინფორმაციით, ზოგადი განათლების ცალკეული კლასის/კლასების/სემესტრის, ასევე მათში შემავალი საგნებისა და ზოგადსაგანმანათლებლო სასწავლო პროგრამის ექსტერნატის ფორმით დაძლევის გამოცდისთვის რეგისტრაციის ვადად 26 აგვისტო - 2 სექტემბერი განისაზღვრა.

ბათუმის ბულვარი

21 აგვისტო 2019, 20:14

საქართველო

ბათუმის ბულვარში რეაბილიტირებული „რვაფეხა“ გაიხსნა

კაფე „ფანტაზია“ ბათუმის ბულვარში 1981 წელს გაიხსნა და მალევე იქცა ბათუმის სავიზიტო ბარათად. მოზაიკით მოპირკეთებული შენობა არქიტექტორ გიორგი ჩახავას და მხატვარ ზურაბ კაპანაძის ესკიზის მიხედვით შეიქმნა. რვაფეხას რეაბილიტაციაზე მხატვარ-რესტავრატორმა ილია ფესვიანიძემ იმუშავა.

21 აგვისტო 2019, 20:05

საქართველო

„კურიერის“ ჟურნალისტების უმრავლესობამ „რუსთავი 2“ დატოვა

"კურიერის" ჟურნალისტების უმრავლესობამ "რუსთავი 2" დატოვა. მათ ტელევიზიის შენობა ცოტა ხნის წინ დატოვეს და მედიასთან განცხადებებიც გააკეთეს. რეპორტიორების განცხადენით, ჯერ არ იციან სად გააგრძელებენ საქმიანობას, თუმცა იმედს იტოვებენ, რომ პროფესიულ საქმიანობას მალე დაუბრუნდებიან.

დუეინ ჯონსონი

21 აგვისტო 2019, 19:31

კულტურა

Forbes: დუეინ ჯონსონი წლის ყველაზე მაღალანაზღაურებადი კაცი მსახიობია

Forbes-ი რეიტინგის შედგენისას, სამსახიობო ანაზღაურებასთან ერთად ბრენდებთან თანამშრომლობით გამომუშავებულ თანხასაც ითვლის. როკის შემოსავლებში მნიშვნელოვანი როლი სპორტული ტანსაცმელების ბრენდმა Under Armour-მა, "ფორსაჟსა" და სხვა ფილმებზე მუშაობამ შეასრულა.

სასტუმრო ჰილტონი

21 აგვისტო 2019, 19:22

საქართველო

ბათუმის „ჰილტონიდან“ სახანძრო სიგნალის გამო ევაკუაცია გამოცხადდა

ბათუმის „ჰილტონში“ სახანძრო სიგნალი ჩაირთო, რის გამოც ევაკუაცია გამოცხადდა. შენობაში მყოფ სტუმრებსა და პერსონალს ტერიტორია დაატოვებინეს. როგორც გაირკვა, სიგნალი მეოცე სართულზე მდებარე რესტორანში ორთქლის გაჟონვის გამო ჩაირთო. დაახლოებით ნახევარი საათის შემდეგ საფრთხე მოიხსნა.

ბორის ჯონსონი
კერი საიმონდსი

21 აგვისტო 2019, 18:55

მსოფლიო

ბორის ჯონსონის მეგობარ ქალს აშშ-ის ვიზა არ მისცეს

საიმონდსმა აშშ-ში სამუშაოდ წასვლის მიზნით ვიზის მისაღებად განაცხადი შეავსო, თუმცა მან უარყოფითი პასუხი მიიღო. ის საზღვარგარეთ უახლოეს დღეებში უნდა გამგზავრებულიყო.ვიზაზე უარი სავარაუდოდ იმ ფაქტს უკავშირდება, რომ 2018 წელს საიმონდსი აღმოსავლეთ აფრიკაში ჩავიდა და სომალილენდის არაღიარებულ სახელმწიფოს ეწვია.

ძიუდო

21 აგვისტო 2019, 18:48

სპორტი

ძიუდოს მსოფლიოს ჩემპიონატისთვის სამ წონით კატეგორიაში ქართველები ლიდერობენ

მსოფლიო ჩემპიონატის დაწყებამდე ოთხი დღით ადრე ძიუდოს საერთაშორისო ფედერაციამ რეიტინგი გამოაქვეყნა. შვიდი წონითი კატეგორიიდან სამში ქართველი სპორტსმენები ლიდერობენ. სათავეში ვაჟა მარგველაშვილი, ვარლამ ლიპარტელიანი და გურამ თუშიშვილი არიან.

კუბური ნიანგი

21 აგვისტო 2019, 18:46

ტაბლოიდი

ფიდელ კასტროს ნიანგმა კაცი დაკბინა

შვედეთში, სტოქჰოლმის აკვარიუმიდან 70 წლის კაცის ჰოსპიტალიზება მას შემდეგ გახდა საჭირო, როცა ის ნიანგმა დაკბინა. BBC-ის ცნობით, ნიანგს კუბის ყოფილი ლიდერი ფიდელ კასტრო ფლობდა. შემდეგ მან ორი კუბური ნიანგი სახელად კასტრო და ჰილარი კოსმონავტ ვლადიმერ შატალოვს 1978 წელს აჩუქა, რომელმაც ცხოველები სტოქოლმის აკვარიუმს 1981 წელს მიჰყიდა.

ნინო შუბლაძე

21 აგვისტო 2019, 18:22

საქართველო

ნინო შუბლაძე: საქმემან ჩემმან წარმომაჩინოს

ჟურნალისტი ნინო შუბლაძე, რომელიც „რუსთავი 2“-ის საინფორმაციოს ხელმძღვანელად მოიაზრება, სოციალურ ქსელში პოსტს აქვეყნებს. როგორც ის წერს, მან შეთავაზება მიიღო, თუმცა მედიაში, კერძოდ კი „რუსთავი 2-ში“ დაბრუნების გადაწყვეტილება არ მიუღია.

ტრევორ მალარდი

21 აგვისტო 2019, 18:21

ტაბლოიდი

ახალი ზელანდიის პარლამენტის სპიკერმა სხდომის დროს დეპუტატის ბავშვი გამოკვება

ახალი ზელანდიის პარლამენტის სპიკერმა ტრევორ მალარდმა წარმომადგენელთა პალატაში დებატების მიმდინარეობისას ერთ-ერთი დეპუტატის ბავშვი გამოკვება. მალარდმა პარლამენტში დეპუტატ ტამატი ქოფის შვილთან გადაღებული ფოტო Twitter-ზე გამოაქვეყნა.

21 აგვისტო 2019, 18:11

მსოფლიო

მექსიკაში შესაძლოა კოკაინის მოხმარება დაუშვან

მექსიკის სამართლის ისტორიაში პირველად, კოკაინის შეძენაზე, შენახვასა და მოხმარებაზე ორი ადამიანი სასჯელს გადაურჩა, ამის შესახებ BBC ადგილობრივ სამართალდამცველ ორგანოებზე დაყრდნობით წერს. ამ დრომდე ქვეყანაში მხოლოდ 0,5 გრამი კოკაინის ფლობა არ ისჯებოდა კანონით.

მეტ ფრედერიქსენი

21 აგვისტო 2019, 18:02

მსოფლიო

დანიის პრემიერმინისტრი არ ფიქრობს, რომ ტრამპის ვიზიტის გაუქმება ქვეყნებს შორის ურთიერთობას გააფუჭებს

ფრედერიქსენი აცხადებს, რომ ვიზიტის გაუქმება ორი ქვეყნის ურთიერთობაზე არ იმოქმედებს."ვიზიტის გაუქმება დანიასა და აშშ-ს შორის არსებულ კარგ ურთიერთობას არ შეცვლის", - განაცხადა დანიის პრემიერმინისტრმა და კიდევ ერთხელ აღნიშნა, რომ გრენლანდია არ იყიდება.

Walmart

21 აგვისტო 2019, 17:55

ეკონომიკა

Walmart-ი Tesla-ს უჩივის

მაღაზიათა ქსელი Walmart-ი კომპანია Tesla-ს დაუდევრობის გამო უჩივის. ამის შესახებ Associated Press-ი წერს. გამოცემის ინფორმაციით 2012-2018 წლებში Walmart-ის მაღაზიების სახურავებზე დამონტაჟებულ მზის 7 პანელს ​ცეცხლი გაუჩნდა. ხანძრის შედეგად დაზიანდა მაღაზიები და მათში შენახული საქონელი, რამაც Walmart-ს მრავალმილიონიანი ზარალი მიაყენა.

კონტი ჯგუფი

21 აგვისტო 2019, 17:53

ეკონომიკა

თურნავა: ველოდებით, რომ კონსორციუმი „კონტი ჯგუფს“ ადეკვატური პარტნიორით ჩაანაცვლებს

ეკონომიკის მინისტრმა ნათია თურნავამ „ქრონიკის“ პირდაპირ ეთერში საქართველოს ავიაბაზარზე დაბალბიუჯეტიანი Ryanair-ის შემოსვლასთან დაკავშირებით საუბრისას ანაკლიის პროექტზეც გააკეთა კომენტარი და აღნიშნა, რომ „კონტი-ჯგუფის“ გასვლა პროექტს აზარალებს.