imedi /  16 ივლისი 2019, 17:18 / სანდო წყარო

რატომ უჩნდებათ ადამიანებს მიწის ჭამის სურვილი

მიწის ჭამა

მიწის ჭამის სურვილს იმავე გეოფაგიას მთელ მსოფლიოში დიდი ხნის ისტორია აქვს. ამერიკელმა მეცნიერებმა ჩაატარეს კვლევა, რომლის ფარგლებშიც სხვადასხვა ეპოქის 500-ზე მეტი დოკუმენტი შეისწავლეს. მკვლევართა განმარტებით, მიწის ჭამის შემთხვევები აღრიცხულია არგენტინაში, ირანსა და ნამიბიაში. BBC იმის გარკვევას შეეცადა, თუ რატომ ჭამს ადამიანი მიწას და არის თუ არა გეოფაგია საშიში ადამიანისთვის ჯანმრთელობისთვის?

ვინ და სად ჭამს ყველაზე ხშირად მიწას?

მეცნიერებმა გეოფაგიის შესწავლისას რამდენიმე მნიშვნელოვანი ტენდენცია გამოჰყვეს. პირველი და უმთავრესია ის დასკვნა, რომ ყველაზე ხშირად ადამიანები მიწას ტროპიკებში ჭამენ. მეორე და არანაკლებ მნიშვნელოვანი ფაქტორია ის, რომ გეოფაგია ძირითადად ბავშვებსა და ფეხმძიმე ქალებში შეინიშნება. გეოფაგიის დაბალი მაჩვენებელი კი გარკვეულ ქვეყნებში შეიძლება იყოს კულტურული ტაბუს შედეგად მიღებული ინფორმაციული ვაკუუმი. ამერიკელ მეცნიერებს ამის მაგალითად მოჰყავთ ნიუ-იორკის ცნობილი საოპერო მომღერალი, რომელიც ფეხმძიმობის პერიოდში მიწას ჭამდა, მაგრამ ეს მკაცრად გასაიდუმლოებული ჰქონდა. 

დასავლურ მედიცინაში გეოფაგია დიდი ხანია პათოლოგიად მიიჩნევა. მას შუშის განზრახ ჭამასთან ერთად გაუკუღმართებულ კვებით ქცევას მიაკუთვნებენ. თუმცა კამერუნში, ტანზანიაში ან კენიაში გეოფაგია ჩვეულებრივი მოვლენაა. მაგალითად, კენიაში სრულიად უპრობლემოდ შეგიძლიათ შეიძინოთ კაოლინის (თეთრი ცეცხლგამძლე თიხა) შეკვრა, რომელსაც სხვადასხვა კვებითი დანამატი აქვს. ის შეიძლება იყოს შავი პილპილით ან კარდამონით (ილი).

რატომ ჭამენ ადამიანები მიწას?

ფსიქოლოგების განმარტებით, ყველას თავისი მიზეზი აქვს. ზოგს უბრალოდ უნდა და ამიტომ ჭამს, სხვა კი თიხის მეშვეობით გულისრევის შეგრძნებას ან მუცლის ტკივილს ებრძვის. აფრიკულ ქვეყნებში მიიჩნევა, რომ თიხა საჭმლის მონელებას უწყობს ხელს.

გეოფაგია არა ავადმყოფობა, არამედ მკურნალობის მეთოდია?

დავიწყოთ იქიდან, რომ ყველა მიწა არ იჭმევა. კაოლინი არის თიხისებრთა ოჯახის სახეობა, რომელიც გეოფაგებში ძალიან პოპულარულია. თიხა შეიცავს ნივთიერებებს, რომლებსაც აქვთ უნარი, საჭმლის მომნელებელ სისტემაში ტოქსინები და პათოგენები დაბლოკონ. ვირთხებსა და მაიმუნებზე ჩატარებულმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ მოწამლვის დროს ცხოველებს საჭმელად უვარგისი ნივთიერებების მიღება შეუძლიათ. ზოგიერთი ქვეყნის სამზარეულოში არის ტრადიცია, რომ საკვებში თიხა შეურიონ, რათა კერძიდან ტოქსინები განდევნონ და ის უფრო გემრიელი გახადონ. 

ანემია ხშირად გეოფაგიასთან ასოცირდება, ამიტომ რკინით მდიდარი ნიადაგის მიღებას რკინის ნაკლებობითაც ხსნიან. გარდა ამისა, არსებობს თეორია, რომ გეოფაგია არის რეაქცია ძლიერ შიმშილზე ან მიკროელემენტების დეფიციტზე, რის შედეგადაც ის, რისი ჭამაც აკრძალულია, გემრიელად გეჩვენებათ. აქედან შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მიწის ჭამას არანაირი სარგებელი არ აქვს.

ფეხმძიმე ქალისთვის მიწის ჭამა შეიძლება?

ფსიქოლოგების შეფასებით, გეოფაგია ხშირი მოვლენაა ტროპიკებში, რადგან აქ პათოგენების ყველაზე დიდი კონცენტრაციაა. შეხედულება იმის შესახებ, რომ ფეხმძიმე ქალმა უნდა ჭამოს ის რაც უნდა, მითია. ეს მიდგომა უფრო კულტურითა და ტრადიციით აიხსნება, მას ბიოლოგიასთან არანაირი საერთო არ აქვს. ფსიქოლოგების განმარტებით, თუ მიწის ჭამა კულტურული ტრადიციაა, მაშინ კამერუნელ ფეხმძიმე ქალებს ის შეიძლება ისე ძლიერად მოუნდეთ, როგორც ევროპელებს - შოკოლადი ან ნაყინი. თუმცა ყველაფერი რაც გვინდება, რა თქმა უნდა, სასარგებლო არ არის. ასეა თუ ისე, გეოფაგია ისეთ კულტურებშიც გვხდება, სადაც მას არც ისე დიდ მნიშვნელობას ანიჭებენ. როცა მიწას ჭამენ ცხოველები, ეს ნორმალურია, მაგრამ თუ საქმე ადამიანს ეხება, მეცნიერები მსგავს ქმედებას კვებითი ქცევის დარღვევად მიიჩნევენ.

არის თუ არა გეოფაგია ფსიქიკური დარღვევა?

აშკარაა, რომ ზოგიერთ შემთხვევაში გეოფაგია ფსიქიკურ დაავადებასთან არის დაკავშირებული. თუმცა მკვეთრი ზღვარის გავლება ანომალიასა და ნორმას შორის საკმაოდ რთულია. 2000 წელს აშშ-ის ტოქსიკური ნივთიერებებისა და დაავადებების რეგისტრაციის სააგენტომ განაცხადა, რომ დღეში 500 მილიგრამზე მეტი მიწის მიღება შეიძლება უკვე პათოლოგიად ჩაითვალოს. თუმცა ამავე უწყების სპეციალისტებიც კი აღიარებდნენ, რომ ეს ძალიან პირობითი შეფასებაა. 

ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტის მეცნიერები გეოფაგიას არანორმალურ ქმედებად არ აღიქვამენ, მაგრამ თუ ის სხვა კლინიკურ სიმპტომებთან ერთად ფიქსირდება, პაციენტთან მუშაობენ, რომ მან ამ ჩვევაზე უარი თქვას.

გეოფაგიას ადამიანის ჯანმრთელობის დაზიანება შეუძლია?

მიწის ჭამას, რა თქმა უნდა, თავისი მინუსები აქვს. შეშფოთების ძირითადი მიზეზია დაავადებები, რომლებიც ნიადაგის მეშვეობით გადადის და ტოსიკური ნივთიერებები, რომლებსაც თიხა შეიცავს. გარდა ამისა, სპეციალისტები თანხმდებიან, რომ მიწის ან თიხის ჭამა მიკროელემენტების დეფიციტს კი არ შველის, პირიქით - მას იწვევს. 

გეოფაგია შეიძლება იყოს ასევე ჩვევა, იმპულსური ქმედება, რომელიც სხვებისგან უნდა დამალოთ. მეცნიერები მიწის ჭამას ნარკოდამიკიდებულებასაც კი ადარებენ. მათი აზრით, გეოფაგიასთან დაკავშირებული ყველა შეხედულება თეორიის დონეს არ სცდება. კონკრეტული დასკვნების გასაკეთებლად თითოეული ჰიპოთეზა უნდა შემოწმდეს პრაქტიკაში ბიოსამედიცინო და კულტურული ფაქტორების გათვალისწინებით. ეს კი უკვე მომავლის პრეროგატივაა.

ყველა სიახლე

ბიძინა კულუმბეგოვი

25 ოქტომბერი 2020, 11:36

COVID19

ბიძინა კულუმბეგოვი: გრიპისგან განსხვავებით, კოვიდინფიცირებული ორსულები და მცირე ასაკის ბავშვები მაღალი რისკის პაციენტებად არ მიიჩნევიან

„გრიპისგან განსხვავებით, კოვიდინფიცირებული ორსულები და მცირე ასაკის ბავშვები მაღალი რისკის პაციენტებად არ მიიჩნევიან. მცირე ასაკის ბავშვების შემთხვაში, რა საკვირველია, რაღაც ტიპის გართულებები აღწერილია მსოფლიოში, მაგრამ საქართველოში რაიმე სერიოზული შემთხვევა და, ღმერთმა დაგვიფაროს, არც ლეტალური შემთხვევა არ გვაქვს, თუმცა, ერთი მოზარდი არის, ჯერჯერობით, მართვით სუნთქვაზე და იმედია, ყველაფერი კარგად დამთავრდება“.

ხაბიბ ნურმაგომედოვი

25 ოქტომბერი 2020, 11:32

სპორტი

ხაბიბ ნურმაგომედოვმა კარიერის უკანასკნელი ბრძოლა გამართა

UFC-ის მსუბუქ წონის საჩემპიონო ქამრის მფლობელმა, ხაბიბ ნურმაგომედოვმა კარიერის უკანასკნელი ბრძოლა გამართა. მისი მეტოქე დივიზიონის დროებითი ჩემპიონი ამერიკელი ჯასტინ გეიჯი იყო. ბრძოლა აბუ დაბიში „მებრძოლთა კუნძულძე“ შედგა და ხაბიბ ნურმაგომედოვის გამარჯვებით დასრულდა. ხაბიბმა გამარჯვება მეორე რაუნდში ვადაზე ადრე მოიპოვა.

25 ოქტომბერი 2020, 11:22

რეგიონი

მდინარე იორზე წყლის ხარისხის ქიმიური და ბიოლოგიური კვლევები ჩატარდა

გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს გარემოს ეროვნული სააგენტოსა და გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის სპეციალისტების ჩართულობით, საქართველოში, ევროკავშირის წყლის ჩარჩო დირექტივის (WFD) შესაბამისად, ზედაპირული წყლის ხარისხის მონიტორინგის მეთოდოლოგიის დანერგვის პროცესი მიმდინარეობს.

25 ოქტომბერი 2020, 11:15

COVID19

კოვიდინფიცირების 1 928 ახალი შემთხვევიდან 788 თბილისში დაფიქსირდა და 551 - აჭარაში

დღეს გამოვლენილი 1 928 შემთხვევიდან, თბილისში არის - 788, აჭარაში - 551, იმერეთში - 245, ქვემო ქართლში - 87, შიდა ქართლში - 33, გურიაში - 35, სამეგრელოსა და ზემო სვანეთში - 93, კახეთში - 42, მცხეთა-მთიანეთში - 20, სამცხე-ჯავახეთში - 27, რაჭა-ლეჩხუმსა და ქვემო სვანეთში - 7

სოზარ სუბარი

25 ოქტომბერი 2020, 11:11

პოლიტიკა

სამგორში მცხოვრები ომის ვეტერანების ინიციატივით, სოზარ სუბართან შეხვედრა გაიმართა

სამგორის საარჩევნო ოლქში მცხოვრები ომის ვეტერანების ინიციატივით, მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატთან, სოზარ სუბართან შეხვედრა გაიმართა. შეხვედრა კითხვა პასუხის რეჟიმში წარიმართა, ისაუბრეს პრობლემებზეც. ვეტერანების უმრავლესობამ ორი პრობლემა გამოყო - ერთი მხრივ დაუბეგრავი მინიმუმის და მეორე მხრივ, 22-ლარიანი საყოფაცხოვრებო სუფსიდიის თანხის გაზრდა.

სკარლეტ იოჰანსონი

25 ოქტომბერი 2020, 11:08

კულტურა

სკარლეტ იოჰანსონი ფრანკენშტეინის პატარძლის როლს შეასრულებს

ჰოლივუდის ვარსკვლავი სკარლეტ იოჰანსონი ფრანკენშტეინის პატარძლის როლს შეასრულებს. ამის შესახებ გამოცემა The Hollywood Reporter-ი იტყობინება. ფილმს, სახელწოდებით Bride („პატარძალი“) ოსკაროსანი რეჟისორი სებასტიან ლელიო გადაიღებს. ფილმის სცენარზე ის ლორენ შუკერ ბლუმთან და რებეკა ანჯელოსთან ერთად მუშაობს.

ავღანეთი

25 ოქტომბერი 2020, 11:03

მსოფლიო

აშშ-მა დაადასტურა, რომ ალ-ქაიდას ერთ-ერთი ლიდერი მოკლულია

აშშ-ის ანტიტერორისტული ცენტრის ხელმძღვანელმა დაადასტურა, რომ ალ-ქაიდას ერთ-ერთი ლიდერი ალ-მასრი მოკლულია. კრის მილერის განცხადებით, ეს ფაქტი ტერორისტული ორგანიზაციის დიდი მარცხია.

25 ოქტომბერი 2020, 10:58

რეგიონი

შალვა კერესელიძე შარხევის მოსახლეობას შეხვდა

მცხეთის, დუშეთის, თიანეთის და ყაზბეგის საარჩევნო ოლქში „ქართული ოცნება დემოკრატიული საქართველოს“ მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატი საარჩევნო კამპანიის ფარგლებში თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შარახევის მოსახლეობას შეხვდა. შალვა კერესელიძემ ადგილობრივებისგან საჭიროებების შესახებ ინფორმაცია პირადად მოისმინა.

25 ოქტომბერი 2020, 10:57

COVID19

საქართველოში კორონავირუსი კიდევ 1 928 ადამიანს დაუდასტურდა, 604 პაციენტი კი გამოჯანმრთელდა

საქართველოში კორონავირუსი კიდევ 1 928 ადამიანს დაუდასტურდა, 604 პაციენტი კი გამოჯანმრთელდა. ინფორმაცია ვებგვერდ stopcov.ge-ზე გამოქვეყნდა. ამ დროისთვის საქართველოში კორონავირუსის 28 431 შემთხვევაა დადასტურებული, გამოჯანმრთელებულთა საერთო რაოდენობაა 10 767, გარდაიცვალა 201 პაციენტი.

25 ოქტომბერი 2020, 10:55

COVID19

საქართველოში კორონავირუსით კიდევ 8 ადამიანი გარდაიცვალა

გასული 24 საათის განმავლობაში საქართველოში 8 კოვიდინფიცირებული გარდაიცვალა. ინფორმაცია ვებგვერდ stopcov.ge-ზე გამოქვეყნდა. ამ დროისთვის საქართველოში კორონავირუსის 28 431 შემთხვევაა დადასტურებული, გამოჯანმრთელებულთა საერთო რაოდენობაა 10 767, გარდაიცვალა 201 პაციენტი.

25 ოქტომბერი 2020, 10:48

COVID19

გერმანიაში კორონავირუსი კიდევ 11,176 ადამიანს დაუდასტურდა

ბოლო 24 საათის განმავლობაში, გერმანიაში ახალი კორონავირუსის დიაგნოზი კიდევ 11,176 ადამიანს დაუდგინეს, 29 ინფიცირებული კი ვირუსს ემსხვერპლა. ამის შესახებ ინფორმაციას Reuters-ი, რობერტ კოხის ინსტიტუტის მონაცემებზე დაყრდნობით ავრცელებს. სულ გერმანიაში კოვიდინფიცირების 429,181 შემთხვევა გამოვლინდა, 10,032 ადამიანი გარდაიცვალა.

მაიკ პენსი

25 ოქტომბერი 2020, 10:46

მსოფლიო

მაიკ პენსის თანაშემწეს კორონავირუსი დაუდასტურდა

აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტის თანაშემწეს მარკ შორტს კოვიდინფექცია გამოუვლინდა. ამის შესახებ ვიცე-პრეზიდენტის პრესსპიკერმა განაცხადა. ინფორმაციას Reuters-ი ავრცელებს.

25 ოქტომბერი 2020, 10:43

პოლიტიკა

კახა კალაძე: ყველა გლდანელს, ვისაც უხარია თავისი რაიონისა და ქალაქის წინსვლა, მადლობას ვუხდი მხარდაჭერისთვის

„ყველა გლდანელს, ვისაც უხარია თავისი რაიონისა და ქალაქის წინსვლა, მადლობას ვუხდი მხარდაჭერისთვის“ - ამის შესახებ თბილისის მერმა, კახა კალაძემ გლდანის რაიონში საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის საფეხბურთო ცენტრის გახსნის ცერემონიაზე სიტყვით გამოსვლისას განაცხადა.

ქაბული

25 ოქტომბერი 2020, 10:33

მსოფლიო

ავღანეთში აფეთქებისას დაღუპულ 24 ადამიანს შორის სტუდენტებიც არიან

ავღანეთში თვითმკვლელის მიერ თავის აფეთქებისას დაღუპულთა შორის 24 სტუდენტია. Reuters-ი იტყობინება, რომ სტუდენტთა უმეტესობის ასაკი 15-დან 26-მდე მერყეობს. თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ტერორისტულმა დაჯგუფებამ „ისლამურმა სახელმწიფომ“ (დაეში) აიღო.

25 ოქტომბერი 2020, 10:21

COVID19

ინდოეთში კორონავირუსის 50,129 შემთხვევა გამოვლინდა

ინდოეთში კორონავირუსის 50,129 ახალი შემთხვევა გამოვლინდა, ინფიცირებულთა საერთო რაოდენობამ კი 7,864,811-ს მიაღწია. ამის შესახებ ინფორმაციას ადგილობრივი მედია ჯანდაცვის სამინისტროზე დაყრდნობით ავრცელებს. ბოლო 24 საათში, ინდოეთში 678 პაციენტი გარდაიცვალა, მსხვერპლთა საერთო რაოდენობა კი 118,534-ს აღწევს.

25 ოქტომბერი 2020, 10:08

რეგიონი

ქობულეთში ევროპული სტანდარტის ბულვარის მოწყობის სამუშაოები მიმდინარეობს

ქობულეთში ევროპული სტანდარტის ბულვარის მოწყობის სამუშაოები მიმდინარეობს. სანაპიროს კეთილმოწყობა ორ ეტაპად ხორციელდება. ინფრასტრუქტურული სამუშაოები აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე თორნიკე რიჟვაძემ ქობულეთის მუნიციპალიტეტის მერთან ერთად დაათვალიერა.

25 ოქტომბერი 2020, 09:53

რეგიონი

ირაკლი ჩიქოვანი მოსახლეობისთვის საარჩევნო პროგრამის გაცნობას განაგრძოს

,,ქართული ოცნების“ ზუგდიდის მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატი ,ირაკლი ჩიქოვანი მოსახლეობისთვის საარჩევნო პროგრამის გაცნობას აქტიურად განაგრძოს. კანდიდატი მოსახლეობას რუსთაველის ქუჩაზე და ანაკლიაში შეხვდა. ირაკლი ჩიქოვანმა სექტემბრიდან ამომრჩეველთან შეხვედრები ზუგდიდის სოფლებსა და ქალაქის ყველა უბანში გამართა.

25 ოქტომბერი 2020, 09:51

რეგიონი

საჭადრაკო კლუბის დახურვიდან 27 წლის შემდეგ, სენაკში ჭადრაკის სახლი გაიხსნა

დღეიდან სენაკში აქტიური საჭადრაკო ცხოვრების ახალი ეტაპი იწყება. საჭადრაკო კლუბის დახურვიდან 27 წლის შემდეგ, ჭადრაკის სახლი გაიხსნა, რომელიც საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელის, კოლორიტი სენაკელის, მიხეილ ქურდოვანიძის სახელს ატარებს.

25 ოქტომბერი 2020, 09:34

საზოგადოება

როგორი ამინდია მოსალოდნელი დღეს საქართველოში

სინოპტიკოსების პროგნოზით, 25 ოქტომბერს ქუთაისში თბილი დღე იქნება. დღისით ტემპერატურა +28 გრადუსამდე გათბება, ღამით კი 14 გრადუსია მოსალოდნელი. ოზურგეთში +24 გრადუსამდეა მოსალოდნელი, ღამით კი +13 გრადუსი არის ნავარაუდევი. ბათუმში ნავარაუდევია +25 გრადუსი სითბო დღის განმავლობაში, ღამით კი +17 გრადუსი დაფიქსირდება.

დონალდ ტრამპი

25 ოქტომბერი 2020, 09:16

მსოფლიო

Washington Post-ი: ტრამპი ფიქრობს, რომ რესპუბლიკელები სენატში უმრავლესობის შენარჩუნებას ვერ შეძლებენ

გავრცელებული ინფორმაციით, თეთრი სახლის ლიდერებმა ნეშვილში სპონსორებთან შეხვედრისას განაცხადა, რომ რესპუბლიკელები მძიმე მდგომარეობაში არიან. ტრამპმა დონორებს ასევე განუცხადა, რომ რამდენიმე რესპუბლიკელ სენატორთან საქმის დაჭერა არ სურს და არც მათი დახმარების სურვილი აქვს.