31 ოქტომბერი 2022 - 09:53

ევროპის ცენტრალურმა ბანკმა ინფლაციას შეუტია. რას ნიშნავს ეს და გაამყარებს თუ არა აღნიშნული ქმედება ევროს კურსს?

ფოტო: Getty Images

ევროპის ცენტრალურმა საბაზისო საპროცენტო განაკვეთი ზედიზედ მეორედ მკვეთრად გაზარდა. გააღრმავებს თუ არა გამკაცრებული ფულად საკრედიტო პოლიტიკა დაწყებულ რეცესიას, Deutsche Welle- მ გაარკვია. 

რა ხდება?

ევროზონაში რეკორდული ფონზე ფონზე, ევროპის ბანკმა ფულად ფულად-საკრედიტო პოლიტიკა ისევ გაამკაცრა. 27 ოქტომბერს, როგორც იყო იყო, ბანკის საბაზისო საპროცენტო განაკვეთი ზედიზედ მეორედ მეორედ - 0,75 პროცენტული გაზარდა (თუმცა, როგორც წესი, ზრდა 0,25 პროცენტულ პუნქტს შეადგენს). პირველად მსგავსი ევროპის ცენტრალურმა ბანკმა მიმდინარე წლის 8 სექტემბერს მიიღო.

იქამდე კი, ივლისის ბოლოს, საბაზისო განაკვეთი, რომელიც რამდენიმე წლის განმავლობაში ნულოვანი იყო, 0,5 პროცენტული პუნქტით გაიზარდა. ამის შედეგად, სულ რაღაც თვეში, პროცენტი, რომლითაც კომერციული ბანკები ფულს ცენტრალურისაგან და ისინი ამ თანხას კლიენტებზე კრედიტების სახით გასცემენ, 0%-დან 2%-მდე გაიზარდა. 

ევროპის ცენტრალურის ბანკის მიერ განაკვეთის ზრდამ იპოთეკის გაძვირება გამოიწვია

ასეთი ცვლილება შეიძლება უმნიშვნელოდ მოგეჩვენოთ, მაგრამ ამან ევროზონის ქვეყნებში სხვადასხვა ტიპის კრედიტების მნიშვნელოვანი გაძვირება უკვე გამოიწვია. განსაკუთრებით მწვავე რეაქცია ჰქონდა იპოთეკურ ბაზარს. მაგალითად, თუ გერმანიაში ჯერ კიდევ 2022 წლის იანვარში, საცხოვრებლის შესაძენად ათწლიანი სესხის აღება დაახლოებით 1%-ში შეიძლებოდა, ევროპის ცენტრალური ბანკის ამჟამინდელ გადაწყვეტილებამდე ის დაახლოებით 4%-ს შეადგენდა.

იპოთეკის ღირებულების დაახლოებით ოთხჯერ გაძვირებამ გერმანიაში უძრავი ქონების ბაზარზე ფასების ვარდნა ეგრევე გამოიწვია. ექსპერტების აზრით, ეს ტენდენცია უახლოეს მომავალში გაგრძელდება არა მხოლოდ გერმანიაში, არამედ  - ევროპის სხვა ქვეყნებშიც. 

გარდა ამისა, სამშენებლო ინდუსტრიაც ერთგვარად დამუხრუჭდა. გერმანული სამშენებლო კომპანიების წამყვანი ასოციაციის, HDB-ის მიერ 25 ოქტომბერს გამოქვეყნებული მონაცემების მიხედვით, საცხოვრებელი კორპუსის მშენებლობაზე დარეგისტრირების მოცულობა მიმდინარე წლის აგვისტოში (ევროპის ცენტრალურის ბანკის მიერ საბაზისო განაკვეთის ორგზის მატებამდეც), გასული წლის აგვისტოსთან შედარებით, 24%-ით შემცირდა. აქვე ისიც უნდა ითქვას, რომ ეს არის რეალური, ინფლაციის გარეშე კლების მაჩვენებელი. 

ევროპის ცენტრალურის ბანკი და ფედერალური სარეზერვო სისტემა მზად არიან "დაახრჩონ ეკონომიკა", რათა "ინფლაცია ჩაახრჩონ"

რეალურად, ეს არის ის, რისკენაც ევროპის ცენტრალურის ბანკი მიილტვის: საბაზისო განაკვეთის მატება მიზნად ისახავს სესხების გაძვირებას, შესაბამისად, ეს იწვევს მათზე მოთხოვნის შემცირებას როგორც ბიზნესის, ისე - მომხმარებლის მხრიდან. ეს კი, თავის მხრივ, ფულის მიმოქცევას შეამცირებს და შედეგად, ინფლაციის ტემპი შენელდება. თუმცა ამავდროულად, ასეთ სიტუაციაში ბიზნეს აქტივობის შემცირება შეინიშნება, რაც ეკონომიკური ზრდის შენელებას იწვევს. უფრო მეტიც, ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის განსაკუთრებით მკვეთრმა გამკაცრებამ შეიძლება ეკონომიკა რეცესიის წინაშე დააყენოს. 

ასე რომ, 27 ოქტომბერს გამოცხადებული განაკვეთების ზრდა ერთდროულად 0,75 პროცენტული პუნქტით გერმანიასა და ევროზონის სხვა ქვეყნებში რეცესიის რისკს მნიშვნელოვნად ზრდის. სინამდვილეში, ინფლაციის რეკორდული ზრდისა და მწვავე ენერგეტიკული კრიზისის გამო, რეცესია ან უკვე დაიწყო, ან მალე დაიწყება. ასე რომ, ევროპის ცენტრალურის ბანკის ქმედებები ეკონომიკურ ვარდნას გერმანიასა და მთელ ევროკავშირში აუცილებლად გაამძაფრებს. თუმცა ბანკის ხელმძღვანელობა ამას შეგნებულად აკეთებს, რადგან მაღალი ინფლაცია ეკონომიკისთვის ბევრად უფრო სერიოზულ ბოროტებად და საფრთხედ მიაჩნია, ვიდრე - რეცესია. 

ამავე თვალსაზრისს იცავს აშშ-ის ფედერალური სარეზერვო სისტემის ხელმძღვანელობა. ის ძალიან რთული არჩევანის წინაშე დგას და საბოლოოდ მზად არის, „დაახრჩოს ეკონომიკა“, რათა „მიახრჩოს ინფლაცია“. უფრო მეტიც, აშშ-ის ფედერალური სარეზერვო სისტემა  კიდევ უფრო მოტივირებულია, ვიდრე - ევროპის ცენტრალური ბანკი: მან საკრედიტო პოლიტიკის გამკაცრება ბევრად უფრო ადრე, ჯერ კიდევ მარტში დაიწყო და ის მიმდინარე წელიწადში უკვე ხუთჯერ - 3,25%-მდე გაზარდა. 

ევროს კურსი დოლართან მიმართებით: პარიტეტის ქვემოთ თუ ზემოთ?

ფედერალური სარეზერვო სისტემის ასეთი გადამწყვეტი ქმედებები წლის დასაწყისიდან ევროს დოლართან მიმართებით გაუფასურების მთავარი მიზეზი  გახდა. დოლარი გამყარდა ძირითადად იმის გამო, რომ აშშ-ის მაღალმა საპროცენტო განაკვეთმა ამერიკაში კაპიტალის ნაკადი გაზარდა. ეს კი, თავის მხრივ, აშშ-ის სახელმწიფო ობლიგაციებსა და სხვა ფულად ინსტრუმენტებში ჩადებულ ინვესტიციებზე შემოსავლის ზრდამ განაპირობა. აღნიშნული ტენდენცია უკრაინის ომმა და მასთან დაკავშირებით ევროპაში წარმოქმნილმა ენერგეტიკულმა კრიზისმა გააძლიერა. ყოველივე ამან განაპირობა ის, რომ ევროპული ვალუტის კურსი, რომელიც 2022 წლის დასაწყისში იყო 1,14 დოლარი, ივლისის პირველ ნახევარში, ოცი წლის განმავლობაში პირველად, ამერიკულ ვალუტასთან მიმართებით პარიტეტამდე დაეცა. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, 1 ევრო 1 დოლარი ღირდა. 

აგვისტოს ბოლოდან, ევრო დოლარზე ნაკლები ღირდა, სექტემბრის ბოლოს კი ევროპული ვალუტა 0,96-მდეც კი დაეცა. თუმცა ევროპის ცენტრალური ბანკის ხელმძღვანელობის ბოლო შეხვედრამდე დაახლოებით ერთი კვირით ადრე, ევროს კურსის მატება გარდაუვალი იყო - ასეთია ექსპერტების მოსაზრება. ასე რომ, 27 ოქტომბრისთვის, ევრომ კიდევ ერთხელ დაიწყო პარიტეტზე ოდნავ მაღლა კოტირება.

დარჩება თუ არა ევრო უფრო მაღალ დონეზე, ვიდრე - წინა კვირებში, ამას მომავალი გვიჩვენებს. ნებისმიერ შემთხვევაში, ევროპის ცენტრალური ბანკის საბაზისო განაკვეთის მნიშვნელოვანი ზრდა მისი შემდგომი გამყარების შანსებს გარკვეულწილად ზრდის. თუმცა ბანკის მენეჯმენტი ყოველთვის ხაზს უსვამს, რომ ის არ ცდილობს, ვალუტის კურსზე პირდაპირი გავლენა იქონიოს. თუმცა დიდი ალბათობით, 15 დეკემბრის მომდევნო შეხვედრაზე ის ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის გამკაცრებას გააგრძელებს, თუმცა შეიძლება ეს არც ისე დიდი ნაბიჯებით მოხდეს. ასეა თუ ისე, იქამდე ფედერალური სარეზერვო სისტემა ორჯერ შეიკრიბება. 

არა და, გამყარებული ევროზონაში ინფლაციის შემცირებას შეუწყობდა ხელს, რადგან ეს გაცილებით ძვირ ენერგორესურსებს - ნავთობს, გაზს, თხევად გაზსა და გააიაფებდა გააიაფებდა (როგორც წესი, ყიდვა - გაყიდვა დოლარებში ხდება). მეორე მხრივ, ევროს კურსი უაღრესად მოგებიანია მრავალი ევროპული კომპანიისთვის, რომლებსაც თავიანთი პროდუქცია ბაზარზე გააქვთ. 

სხვა თემები