რას ითვალისწინებს ბავშვთა და მოზარდთა ფსიქიკური ჯანმრთელობის სახელმწიფო პროგრამა

10 ოქტომბერს ფსიქიკური ჯანმრთელობის საერთაშორისო დღე აღინიშნება. ამ დღის მთავარი გზავნილია ფსიქიკური პრობლემების მქონე ადამიანებმა იცხოვრონ დამოუკიდებელი ცხოვრებით, მოითხოვონ საკუთარი უფლებების დაცვა, ჩაერთონ ფსიქიკურ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პროგრამების შესრულების პროცესში. არსებობს ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე პირთა სხვადასხვა კატეგორია, რომლებსაც განსხვავებული ჩივილები აქვთ.

საქართველოში შექმნილია ფსიქიკური ჯანმრთელობის სახელმწიფო პროგრამა, რომლის მიზანია, ფსიქიატრიული მომსახურების გეოგრაფიული და ფინანსური ხელმისაწვდომობის გაზრდა საქართველოს მოსახლეობისათვის.

საქართველოს დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინსიტროს ინფრომაციით, ფსიქიკური ჯანმრთელობის სახელმწიფო პროგრამით სარგებლობენ საქართველოს მოქალაქეები, იძულებითი ან არანებაყოფლობითი სტაციონარული მომსახურების მოსარგებლეები არიან საქართველოს მოქალაქეები ან პენიტენციურ დაწესებულებებში მყოფი პირები, სტაციონარული მომსახურების მოსარგებლეები, რომლებსაც ესაჭიროებათ არანებაყოფლობითი მომსახურება, არიან საქართველოს მოქალაქეები, საქართველოში მყოფი უცხო ქვეყნის მოქალაქეები და საქართველოში მუდმივად მცხოვრები მოქალაქეობის არმქონე პირები. 

ფსიქიკური ჯანმრთელობის სახელმწიფო პროგრამა მოიცავს სათემო ამბულატორიულ მომსახურებას და ითვალისწინებს პირველადი ჯანდაცვის ექიმის პირველად კონსულტაციას; პაციენტის მეთვალყურეობას; დიაგნოსტიკას; მკურნალობას; ექიმ-ფსიქიატრის მიერ დანიშნული მედიკამენტებით უზრუნველყოფას; პაციენტზე უწყვეტ ზრუნვა; სოციალურ მხარდაჭერას; სოციალურ სერვისებთან მჭიდრო თანამშრომლობა; ბინაზე ვიზიტს (ვიზიტი ბინაზე/თემში არ უნდა აღემატებოდეს მულტიდისციპლინური გუნდის წევრის 4 ვიზიტს 2 თვის განმავლობაში);

სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში ხდება პაციენტების ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია.

ბავშვი პაციენტების შემთხვევაში ითვალისწინებს დღის სტაციონარის პირობებში მათ მდგომარეობის შესწავლას/დიაგნოსტიკას, რომელთაც აღენიშნებათ ფსიქიკური მდგომარეობისა და ქცევის ცვლილება, სოციალური ფუნქციონირების გაუარესება და დეზადაპტაცია. მათ შორის:

• ნეიროგანვითარებითი და ფსიქიატრიული გუნდის მომსახურებას;
• მედიკამენტებით უზრუნველყოფას (დიაგნოსტიკის პერიოდში) ექიმის დანიშნულების შესაბამისად;
• კლინიკო-ლაბორატორიულ გამოკვლევებს ექიმის დანიშნულების შესაბამისად;
• სხვა ექიმ-სპეციალისტების კონსულტაციებს ექიმის დანიშნულების შესაბამისად.

ამასთან, სოციალური მომსახურების სააგენტოს ინფორმაციით, ფსიქიატრიული კრიზისული ინტერვენციის სამსახური მოზრდილთათვის (16-65 წწ) - სპეციალიზებული სერვისს სთავაზობს, რომელიც მომსახურებას უწევს ქ. თბილისის, ქ. ქუთაისის, ქ. ბათუმისა და ქ. რუსთავის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულებში მცხოვრებ (საშუალოდ, 150 000-იან პოპულაციას) პირებს.

მძიმე ფსიქიკური აშლილობის მქონე პირებისთვის, რომლებიც ხშირად ან ხანგრძლივი დროით
თავსდებიან სტაციონარში, ხოლო სტაციონარიდან გაწერის შემდეგ სულ მცირე ბოლო სამი თვის განმავლობაში არ, ან ვერ აკითხავენ ამბულატორიულ დაწესებულებას, მიუხედავად საჭიროებისა, ან ანამნეზში აღენიშნებათ ცუდი დამყოლობა მკურნალობაზე, რის გამოც ხშირად რჩებიან მკურნალობის გარეშე, ან წყვეტენ მკურნალობას, რაც ფსიქოპათოლოგიური სიმპტომატიკის გაუარესებას იწვევს, ან აქვთ სოციალური პრობლემები, რომელთა მოგვარებასაც ავადმყოფობის გამო დამოუკიდებლად ვერ ახერხებენ და ითვალისწინებს.

მომსახურების მისაღებად ფსიქიკური დარღვევების მქონე პირი ან მხარდამჭერი განცხადებით მიმართავს სააგენტოს, რომელსაც თან უნდა ერთვოდეს: პირის პირადობის დამადასტურებელი საბუთი (მოქალაქის პირადობის/ბინადრობის მოწმობა ან პასპორტი) და მისი ასლი; პირის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობა (სამედიცინო დოკუმენტაცია ფორმა NIV-100/ა); პირის შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის სტატუსის დამადასტურებელი დოკუმენტი და მისი ასლი; პირის ერთი ფოტოსურათი (3X4); თუ განმცხადებელი პირის მხარდამჭერია, განმცხადებლის პირადობის დამადასტურებელი საბუთი (მოქალაქის პირადობის/ბინადრობის მოწმობა ან პასპორტი) და მისი ასლი; ასევე მხარდამჭერის დამადასტურებელი საბუთი.

პირების ქვეპროგრამაში ჩართვის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებას სააგენტო უზრუნველყოფს განცხადებით მიმართვიდან ერთ თვეში.

მიღებული გადაწყვეტილების შესახებ სააგენტო აცნობებს განმცხადებელს გადაწყვეტილების მიღებიდან 5 სამუშაო დღის ვადაში. დამატებითი ინფორმაციის ნახვა შესაძლებალი ჯანდაცვის სამინისტროს ვებგვერდზე.