სახალხო დამცველი: პენიტენციურ დაწესებულებებში არ არის ძალადობისგან თავისუფალი გარემო

საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატი პენიტენციურ დაწესებულებებში განხორციელებული მონიტორინგის ანგარიშს აქვეყნებს. სპეციალურმა პრევენციულმა ჯგუფმა მონიტორინგი 2019 წლის ივლისსა და აგვისტოში N2, N8, N14 და N15 პენიტენციურ დაწესებულებებში ჩაატარა. ვიზიტები განხორციელდა ყველაზე დიდ ნახევრად ღია ტიპის თავისუფლების აღკვეთისა და დახურული ტიპის პატიმრობის და თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებებში. 

ანგარიშის მიხედვით, ციხეებში არსებული არაფორმალური მმართველობა პატიმრებს შორის ძალადობას უწყობს ხელს. პრობლემა განსაკუთრებით ნახევრად ღია დაწესებულებებშია (N14 და N15) აქტუალური. ამავე დაწესებულებებში საერთო ჯამში, გამოკითხული პატიმრები დაწესებულების ხელმძღვანელს და პერსონალს უარყოფითად არ ახასიათებდნენ.

განსხვავებული მდგომარეობაა N8 და N2 დახურული ტიპის დაწესებულებებში, სადაც თანამშრომლები პატიმრებს დამამცირებლად მიმართავენ და ხშირია ბილწსიტყვაობა, მონიტორინგის ჯგუფმა პატიმრების მიმართ სავარაუდო ფიზიკური ძალადობის 3 შემთხვევის შესახებ შეიტყო6. სპეციალური პრევენციული ჯგუფის შეფასებით, არსებული არაჯანსაღი გარემო, არამხოლოდ ხელს უშლის მსჯავრდებულთა ქცევის პოზიტიურ ცვლილებასა და რეაბილიტაციას, არამედ ზრდის პატიმართა გაღიზიანებას, რაც რიგ შემთხვევებში, პატიმრის მხრიდან დაწესებულების თანამშრომლის მიმართ აგრესიაში გადაიზრდება.

„დაწესებულებებში ხშირია პატიმართა შორის სხვადასხვა მიზეზით შექმნილი კონფლიქტური სიტუაციები. დაპირისპირების მიზეზს ძირითადად წარმოადგენს საყოფაცხოვრებო საკითხები. დაპირისპირების მიზეზი ზოგჯერ ხდება რელიგიური შეხედულებები, ეთნიკური წარმომავლობა, და ენობრივი ბარიერით გამოწვეული კომუნიკაციის პრობლემა“, - ნათქვამია ანგარიშში. 

გარდა ფიზიკური ძალადობისა, დაწესებულებები ასევე მძიმე ფსიქოლოგიური ძალადობის ფორმებით ხასიათდება. აღნიშნული პრობლემა განსაკუთრებით მწვავედ დგას ნახევრად ღია ტიპის დაწესებულებებში, სადაც კრიმინალური სუბკულტურა საკმაოდ მძლავრია.

დოკუმენტის მიხედვით, ხშირია ფსიქოლოგიური ძალადობის ფაქტები. 

„რეპრესიების შიშიდან გამომდინარე, პატიმრები იძულებული არიან დაიცვან არაფორმალური წესები, რომლის დაუცველობის შემთხვევაში, პატიმარი ირიყება სოციუმიდან, მასთან ყოველგვარი ურთიერთობა პატიმრებისთვის მიუღებელი ხდება, რაც იწვევს მისი ღირსების, სტატუსისა და პატივისცემის დაკარგვას. დახურული ტიპის დაწესებულებებში იკვეთება შემთხვევები, როდესაც ერთი პატიმარი ცდილობს აკონტროლოს თანამესაკნეები და მათზე ფსიქოლოგიურად იძალადოს“, - წერია ანგარიშში.

ამ პირობების გათვალისწინებით, საქართველოს სახალხო დამცველი იუსტიციის მინისტრს პენიტენციური სამსახურის თანამშრომლების გადარჩევას ურჩევს, ისეთ საკითხებში, როგორიცაა კონფლიქტის პრევენცია, მედიაცია და პენიტენციური სამსახურის მოსამსახურეთა ეთიკის პრინციპები.