კვლევა: ვისი სოცოცხლის გადარჩენაა ადამიანებისთვის პრიორიტეტული

2016 წელს, მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიურმა ინსტიტუტმა (MIT) სოციალური ტესტი გამოაქვეყნა, რომელიც თვითმართვადი ავტომობილების შემქმნელებს უნდა დახმარებოდა ხელოვნური ინტელექტისთვის შეედგინათ ძირითადი ეთიკური პრინციპები. მეცნიერები ცდილობდნენ დაედგინათ, როგორ უნდა მოიქცეს უპილოტო ავტომობილი ავარიის დროს და ვისი სიცოცხლე უნდა იყოს მისთვის პრიორიტეტი: ქალები თუ ბავშვები, ახალგაზრდები თუ მოხუცები, ფეხითმოსიარულეები თუ ცხოველები და ა.შ.

ანკეტა 13 კითხვისგან შედგებოდა, რომელზეც პასუხი ნებისმიერ მსურველს შეეძლო გაეცა. მოპასუხებს სთავაზობდნენ აერჩიათ, ვინ უნდა გაეწირა ხელოვნურ ინტელექტს, თუ შეიქმნა გამოუვალი მდგომარეობა. მაგალითად, ერთ-ერთ დავალებაში, უნდა აერჩიათ ვის გადაარჩენდნენ, მანქანის სალონში მსხდომ ქალსა და ბავშვებს, თუ გადასასვლელზე მყოფ სამ ქალს, რომელთაგან ორი მოხუცია.

25 ოქტომბერს, MIT-მა ტესტების შედეგები გამოაქვეყნა. ორი წლის განმავლობაში ის დაახლოებით 500 ათასმა ადამიანმა გაიარა. ტესტის გავლა მსოფლიოს ნებისმიერი წერტილიდან შეიძლებოდა. ყველა რესპონდენტის პასუხს ორი კრიტერიუმით აფასებდნენ: პირადი თვისებებიდან გამომდინარე (აქ შედიოდა ასაკი, განათლება, სქესი, შემოსავალი, პოლიტიკური და რელიგიური შეხედულებები) და გეოგრაფიული მდებარეობით (ამაზე მონაცემებს ტესტი ცალკე გვერდზე ითხოვდა).

დადგინდა, რომ არცერთი პირადი თვისება ტესტის შედეგზე რადიკალურად არ მოქმედებდა. პასუხებს შორის განსხვავებულობა ძირითადად დაკავშირებული იყო სქესთან და რელიგიურ შეხედულებებთან - მაგრამ ეს არ იყო ძალიან შესამჩნევი. მაგალითად კაცები, უფრო იშვიათად „ტოვებდნენ ცოცხლებს“ ქალებს, თუმცა მხოლოდ 0,06% შემთხვევაში. 

გეოლოკაციამ მკვლევრებს მეტი განსხვავებულობის აღმოჩენაში შეუწყო ხელი. მეცნიერებმა პასუხები 130 ქვეყნიდან აირჩიეს და ისინი სამ ჯგუფად გაჰყვეს: დასავლეთი, აღმოსავლეთი, სამხრეთი. მიმართულებები ძირითადად მსოფლიოში ქვეყნების ტერიტორიულ განლაგებას უკავშირდება.

აღმოჩნდა, რომ „სამხრეთით“, როდესაც მათ უსვამდნენ კითხვას ვინ გადაერჩინათ, ძირითადად ირჩევდნენ ახალგაზრდებს და მაღალი სტატუსის მქონეებს. გარდა ამისა, „სამხრეთის“ ჯგუფის ქვეყნები სხვებზე მეტად აფასებდნენ ქალების ცხოვრებას და იმათ ვინც სპორტითაა დაკავებული. „აღმოსავლეთის“ ნაწილი კანონმორჩილი ადამიანებისკენ იყვნენ და სხვებთან შედარებით ყველაზე ნაკლებად „აფასებდნენ“ ახალგაზრდების და ქალების ცხოვრებას.

მთლიანობაში კვლევამ სამი ძირითადი ტენდენცია წარმოაჩინა: ადამიანების აზრით, რობოტმა ავარიის დროს უნდა გადაარჩინოს ადამიანი და არა ცხოველი და ამასთან პრიორიტეტი ახალგაზრდებს მიანიჭოს და თუ საშუალება ექნება, გადაარჩინოს რაც შეიძლება მეტი ცოცხალი არსება.