როგორ დაისჯება ახალი კანონით არასრულწლოვნებზე სექსუალური ძალადობა

შინაგან საქმეთა სამინისტრო სექსუალური ძალადობის ჩამდენ პირთა მიმართ სასჯელს ამკაცრებს. ნათია მეზვრიშვილმა, პარლამენტს კანონპროექტი წარუდგინა, რომელიც სქესობრივი თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულთან ბრძოლას ეხება. 

ნათია მეზვრიშვილის თქმით, კანონის მიზანია ამ ტიპის დანაშაულის ადრეულ ეტაპზე პრევენცია, დანაშაულის ჩამდენი პირების მუდმივი კონტროლი და მონიტორინგი. 

„აღნიშნული კანონპროექტის თანახმად, ჩვენ ვამკაცრებთ პასუხისმგებლობას სქესობრივი დანაშაულების ჩამდენი პირების მიმართ. განსაკუთრებით იმ პირთა მიმართ, რომლებიც ამ დანაშაულს არასრულწლოვნების მიმართ ჩადიან. მაგალითად, არასრულწლოვნის გაუპატიურებაზე სანქცია გავზარდეთ და მათ შორის უვადო თავისუფლების აღკვეთა იქნება კანონით გათვალისწინებული, მას შემდეგ რაც ეს კანონი ამოქმედდება.

გარდა ამისა, სქესობრივი დანაშაულების ჩამდენ პირებს სასამართლოს გადაწყვეტილებით ჩამოერთმევათ მთელი რიგი უფლებები, რომლის კონტროლი შესაბამისი სახელმწიფო უწყებების, სამინისტროების მიერ განხორციელდება. ასევე, ძალიან მნიშვნელოვანი სიახლეა ის, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროში შეიქმნება სქესობრივი დანაშაულის ჩამდენ მსჯავრდებულ პირთა ბაზა, სადაც დაცული იქნება ამ პირების შესახებ მონაცემები და ჩვენ მოგვცემს იმის შესაძლებლობას, რომ დანაშაულის ჩამდენი პირები, ვაკონტროლოთ როგორც მსჯავრდების შემდგომ, ისე მათი მხრიდან ახალი დანაშაულის ჩადენა ავიცილოთ თავიდან. ამ კანონში კიდევ არის ძალიან ბევრი მნიშვნელოვანი სიახლე", - განაცხადა ნათია მეზვრიშვილმა.

შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ შემუშავებული პაკეტი, სექსუალური ძალადობის ჩამდენ პირთა მიმართ სასჯელის გამკაცრებასა და მათთვის მთელი რიგი უფლებების ჩამორთმევას გულისხმობს. ასევე, ითვალისწინებს შინაგან საქმეთა სამინისტროში სექსუალური ძალადობისთვის მსჯავრდებულ პირთა ბაზის შექმნას.

დანაშაულის ეფექტიანი პრევენციის მიზნით კი, კანონპროექტი სხვადასხვა სახელმწიფო უწყებას, მათი კომპეტენციის ფარგლებში, სექსუალური ძალადობის ჩამდენ პირთა მონიტორინგის ვალდებულებას აკისრებს.

პროექტის თანახმად, სასამართლოს მიენიჭება დისკრეციული უფლებამოსილება, სქესობრივი ხასიათის დანაშაულისათვის მსჯავრდებულ პირს გამამტყუნებელი განაჩენის საფუძველზე ჩამოართვას ერთი ან რამდენიმე უფლება, კერძოდ:

- საგანმანათლებლო დაწესებულებაში, ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების დაწესებულებაში, სკოლისგარეშე საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო დაწესებულებაში (მათ შორის, სკოლისგარეშე სახელოვნებო და სასპორტო დაწესებულებაში) საქმიანობის უფლება, ასევე არასრულწლოვნებისთვის ნებისმიერი სახის საგანმანათლებლო, სასწავლო, სააღმზრდელო მომსახურების გაწევა და ასეთი მომსახურების გამწევ დაწესებულებებში საქმიანობა;

- არასრულწლოვანთათვის განკუთვნილ საგანმანათლებლო დაწესებულებასა და ადრეული და სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების დაწესებულებაში და მათ მიმდებარე ტერიტორიაზე არაუმეტეს 30 მეტრის რადიუსში, ბიბლიოთეკაში, ბავშვთა გასართობ ცენტრში, სკოლისგარეშე საგანმანათლებლო და სააღმზრდელო დაწესებულებაში (მათ შორის, სკოლისგარეშე სახელოვნებო და სასპორტო დაწესებულება), არასრულწლოვნებისთვის ნებისმიერი სახის საგანმანათლებლო/სასწავლო/სააღმზრდელო მომსახურების გამწევ დაწესებულებაში ყოფნის უფლება;

- არასრულწლოვანთან ერთად ცხოვრების უფლება, თუ სქესობრივი დანაშაული ჩადენილია არასრულწლოვნის მიმართ; სოციალური მუშაობა;

- საექიმო საქმიანობა; სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველობის სახაზინო დაწესებულებებში – საჯარო ხელისუფლების ორგანოებში საქმიანობა;

- პასიური საარჩევნო უფლება;

- იარაღის დამზადების, შეძენის, შენახვისა და ტარების უფლება; სატრანსპორტო საშუალებით, მათ შორის, საზოგადოებრივი ტრანსპორტით მგზავრთა გადაყვანის უფლება.

უფლებების ჩამორთმევის მინიმალური და მაქსიმალური ვადები განისაზღვრება კანონით. კერძოდ, პირს უფლებები ჩამოერთმევა:

* ნაკლებად მძიმე კატეგორიის დანაშაულის ჩადენის შემთხვევაში - 5 წლამდე ვადით;

* მძიმე კატეგორიის დანაშაულის ჩადენის შემთხვევაში - 5-დან 10 წლამდე ვადით;

* განსაკუთრებით მძიმე კატეგორიის დანაშაულის ჩადენის შემთხვევაში - 10-დან 15 წლამდე ვადით.

რაც შეეხება სექსუალური ძალადობისთვის მსჯავრდებულ პირთა ბაზას, კანონპროექტის თანახმად, შინაგან საქმეთა სამინისტროში სქესობრივი ხასიათის დანაშაულზე მსჯავრდებულ პირთა რეესტრი შეიქმნება, რომლის ფუნქციონირებას ორი ძირითადი მიზანი აქვს - სქესობრივი თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის წინააღმდეგ მიმართული დანაშაულების ეფექტიანი პრევენცია და ამგვარი დანაშაულების ჩამდენ პირთა იდენტიფიცირების გამარტივება.

რეესტრის წარმოების მიზნით, მსჯავრდებულის პერსონალური მონაცემების, მათ შორის, ნასამართლობის, დაქტილოსკოპიური და სხვა მაიდენტიფიცირებელი მონაცემების დამუშავებას შინაგან საქმეთა სამინისტრო განახორციელებს.

საკანონმდებლო პაკეტის თანახმად, ნაკლებად მძიმე და მძიმე კატეგორიის სქესობრივი დანაშაულებისთვის განისაზღვრება სპეციალური ხანდაზმულობის ვადა - 20 წელი ნაცვლად დღეს არსებული რეგულაციისა, რაც ნაკლებად მძიმე დანაშაულისთვის ითვალისწინებს 6 წლიან ხანდაზმულობის ვადას, ხოლო მძიმე დანაშაულისთვის - 10 წელს;

მკაცრდება პასუხისმგებლობა სსკ-ის 137-ე (გაუპატიურება), 138-ე (სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი ქმედება) და 139-ე (პირის სხეულში სექსუალური ხასიათის შეღწევის ან სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი ქმედების იძულება) მუხლებით გათვალისწინებული დანაშაულის ოჯახის წევრის მიმართ ჩადენის შემთხვევაში, რაც დამამძიმებელ გარემოებად ემატება ზემოაღნიშნულ მუხლებს;

მკაცრდება სანქცია დამამძიმებელ გარემოებებში (მათ შორის, არასრულწლოვნის მიმართ) ჩადენილი გაუპატიურებისთვის და არსებული სასჯელის სახეს - 15-დან 20 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას, ემატება უვადო თავისუფლების აღკვეთაც.

აღსანიშნავია, რომ ძალადობის მსხვერპლი ბავშვების განმეორებითი ვიქტიმიზაციის თავიდან აცილების მიზნით, შინაგან საქმეთა სამინისტროში უკვე შეიქმნა მოწმისა და დაზარალებულის კოორდინატორის ინსტიტუტი. შსს-ს ცნობით, კოორდინატორები პრიორიტეტულად მუშაობენ ძალადობის მსხვერპლ არასრულწლოვნებსა და მათ მშობლებთან, უწევენ მათ პირველად ფსიქოლოგიურ დახმარებას, სთავაზობენ საჭირო სერვისებს და უზრუნველყოფენ მათ მხარდაჭერას გამოძიების მიმდინარეობისას.

ასევე, შინაგან საქმეთა სამინისტროს თბილისის პოლიციის დეპარტამენტში გამოიყო სპეციალიზებულ გამომძიებელთა ჯგუფი, რომელიც მხოლოდ ამგვარი კატეგორიის დანაშაულებს გამოიძიებს. გამომძიებლები გადამზადებული არიან ძალადობის მსხვერპლი არასრულწლოვნების გამოკითხვის მეთოდოლოგიის საკითხებზე.