„გოსფილმოფონდში“ დაცული 17 ქართული ფილმი 90 წლის შემდეგ სამშობლოში ბრუნდება

საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს მხარდაჭერით, საქართველოს კინემატოგრაფიის ეროვნულ ცენტრთან ერთად რუსეთის ფილმსაცავ „გოსფილმოფონდიდან“ ქართული კინომემკვიდრეობის დაბრუნების პროცესი გრძელდება.  

უწყების ინფორმაციით, ამ ეტაპზე საქართველოში 17 ქართული ფილმი დაბრუნდება, მათ შორისაა ფილმი, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში დაკარგულად ითვლებოდა. საუბარია მიხეილ კალატოზიშვილის პირველ დამოუკიდებელ სარეჟისორო ნამუშევარზე „მათი სამეფო“, რომელიც ასევე პირველი ქართველი ქალი რეჟისორის, ნუცა ღოღობერიძის სადებიუტო ნამუშევარია. ფილმში უნიკალური ქრონიკალური მასალაა გამოყენებული.

ეს ფილმები 1926-დან 1930 წლამდე პერიოდშია გადაღებული, სიძველის გამო ფილმების საწყისი მასალები სავალალო მდგომარეობაშია, რაც ფილმების შერჩევისას პრიორიტეტად იქცა. გასული საუკუნის 20-იანი წლებში, დაახლოებით, 200-მდე მხატვრული და ქრონიკალური ფილმია  შექმნილი, რუსეთის ფილმსაცავში კი მხოლოდ 54 ფილმი ინახება,  რომელთა ნაწილი უკვე ჩამოტანილია. ყველა ფილმი „სახკინმრეწვის“ ბაზაზე შეიქმნა (1938 წლიდან „თბილისის კინოსტუდია, 1953 წლიდან „ქართული ფილმი“). 

კულტურის სამინისტროს ცნობით, ქართული კინომემკვიდრეობის სამშობლოში დაბრუნების პროცესი 2020 წელსაც გაგრძელდება, პრიორიტეტი კი კვლავ 20-იანი წლების ქართული ფილმები იქნება.

ამ ეტაპზე საქართველოში შემდეგი 17 ფილმი ჩამოვა:

„მათი სამეფო“  (1928) - რეჟისორები მ.კალატოზიშვილი, ნ.ღოღობერიძე;
„ხანუმა“ (1926); „ორი მონადირე“ (1927);  „ჯანყი გურიაში“ (1928) - რეჟისორი ალექსანდრე წუწუნავა; 
 „გოგი რატიანი“ (1927); „კრაზანა“ (1928); „კომუნარის ჩიბუხი“ - რეჟისორი  კოტე მარჯანიშვილი;
 „ბელა“ (1927) - რეჟისორი ვლადიმერ ბარსკი;
 „გიული“ (1927) - რეჟისორი ნიკოლოზ შენგელაია;
 „იბრაჰიმი და გოდერძი“ („პირველი და უკანასკნელი“ – 1927); „ღრუბელთა თავშესაფარი“ („ცხოვრებასთან შეხვედრა“ – 1928) - რეჟისორი ზაქარია ბერიშვილი;
 „ნორჩი მფრინავი“  (1928) - რეჟისორი ნიკოლოზ კახიძე;  
 „ქალი ბაზრობიდან“ (1928) - რეჟისორი  გიორგი მაკაროვი;
 „ახალგაზრდობა იმარჯვებს“ (1928) - რეჟისორი მიხეილ გელოვანი; 
 „ჩემი ბებია“  (1928 -ძველი ვერსია) - რეჟისორი კოტე მიქაბერიძი;
 „საბა“ (1929) - რეჟისორი მიხეილ ჭიაურელი; 
 „მონანიება“ (1986) - რეჟისორი თენგიზ აბულაძე; 

„მონანიების“  ჩვენებას 2 წელია ითხოვს კანის კინოფესტივალი სექციაში Cannes Classics, თუმცა საქართველოში არსებული ასლის დაბალი ხარისხის გამო, მისი ჩვენება აქამდე ვერ ხერხდებოდა. „გოსფილფოფონდიდან“ ამ ფილმის დაბრუნება მისი კანის კინოფესტივალზე ჩვენების საშუალებას იძლევა. (სექცია Cannes Classics 2004 წლიდან არსებობს და იგი კინოფესტივალის სტუმრებს მსოფლიოში გამორჩეული, ლეგენდარული რეჟისორების ძველ ფილმებს სთავაზობს, რათა ნამუშევრები კიდევ ერთხელ აღმოაჩინონ. 2019 წელს ამ სექციაში, 55 წლის შემდეგ პირველად ელდარ შენგელაიას და თამაზ მელიავას ფილმი "თეთრი ქარავანი" აჩვენეს).

„გოსფილმოფონდში“ დაცული ქართული კინოარქივის სრულად საქართველოში დაბრუნების შეთანხმებას ხელი 2014 წელს მოეწერა. ისტორიული მნიშვნელობის დოკუმენტის თანახმად, რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო კინოფონდი – „გოსფილმოფონდი“ საქართველოს ეტაპობრივად გადმოსცემს 1921 წლიდან 1991 წლამდე გადაღებულ და ფონდის არქივში დაცულ ქართულ ფილმებს. ამ დროისთვის საქართველოში უკვე 51 ფილმი დაბრუნდა. 

„გოსფილმოფონდი“ მსოფლიოს უდიდესი კინოარქივების ხუთეულში შედის, რომლის კოლექციაში 70 000-მდე დასახელების კინოსურათი ინახება. ფილმსაცავში ყოფილი საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში მყოფი რესპუბლიკების, მათ შორის, კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ შექმნილი ფილმების, ორიგინალებია დაცული.