რა და როგორ შეიცვალა უიმბლდონის ტურნირზე ბოლო 50 წლის განმავლობაში

1968 წელს ჩოგბურთის სამყაროში რევოლუცია მოხდა. პირველად, დიდი სლემის ტურნირებში მონაწილეობის უფლება პროფესიონალ მოთამაშეებს მისცეს. დაიწყო ჩოგბურთის ღია ეპოქა, რომელმაც თამაშს ის სახე მისცა, რაც დღეს აქვს. წლევანდელი შეჯიბრება დიდ ბრიტანეთში 2 ივლისს დაიწყო და 15 ივლისს დასრულდება. BBC წერს, თუ რა შეიცვალა ჩოგბურთის ყველაზე პრესტიჟულ ტურნირზე ბოლო 50 წლის განმავლობაში.

1968 წლამდე ჩოგბურთი მკაცრად იყოფოდა პროფესიულ და სამოყვარულო მიმართულებებად. რაც იმას ნიშნავდა, რომ სპორტსმენები, რომლებიც თავის გამოსვლებში ფულს იღებდნენ, დიდი სლემის შეჯიბრებებში ვერ მონაწილეობდნენ. ამასთან, ყველასთვის ცნობილი იყო, რომ ზოგიერთი ჩოგბურთელი მხოლოდ ირიცხებოდა მოყვარულებში, რათა სხვადასხვა ჩემპიონატებში მიეღო მონაწილეობა, სინამდვილეში კი კლუბებისაგან ფინანსდებოდა.
 
თამაშის სამართლიანი წესების დამკვიდრებისათვის 1960-იანი წლების ბოლოს გადაწყდა, რომ ლაუნ-ჩოგბურთის ასოციაცია (ALC) შევიდოდა ჯერ კიდევ 1868 წელს შექმნილ კროკეტის ერთიან ინგლისურ კლუბში. ასე გაჩნდა მსოფლიოში ცნობილი ლაუნ-ჩოგბურთისა და კროკეტის ინგლისური კლუბი (AELTC).     

გაერთიანებული სტრუქტურის პირველი პრეზიდენტი ჰერმან დევიდი იყო. ის ჩოგბურთის რეფორმის ინიციატივით ჯერ კიდევ 1959 წელს გამოვიდა, როდესაც ჯერ მხოლოდ სპორტული ჩინოსანი იყო. მაშინ მისი იდეა უარყვეს. მას შემდეგ რაც AELTC-ს ჩაუდგა სათავეში, მან დაარწმუნა ჩოგბურთის საერთაშორისო ფედერაცია უფლება მიეცათ პროფესიონალებისთვის მოყვარულებთან ერთად გამოსულიყვნენ. ასე დაიწყო ჩოგბურთის, როგორც პროფესიული სპორტის ეპოქა და მიღწევები.  

საპრიზო ფონდი

1971 წლის ფუნტი-სტერლინგის რეფორმისა და ინფლაციის გათვალისწინებით, 1968 წელს კაცების ტურნირის გამარჯვებულმა როდ ლეივერმა პრიზის სახით დაახლოებით 30 ათასი ფუნტი მიიღო. ხოლო ქალთა თანრიგში გამარჯვებულმა ბილი ჯინ კინგმა, დღევანდელი 11 ათასი ფუნტი. საბოლოოდ, დიდი სლემის ტურნირების 12-გზის ჩემპიონმა კინგმა ჩოგბურთში გენედერული თანასწორობისთვის ბრძოლა დაიწყო, რასაც წლების შემდეგ კიდევ ერთი რევოლუციური რეფორმა მოჰყვა - ქალების და კაცების პრიზების მოცულობა გათანაბრდა. სწორედ უიმბლდონში 2007 წელს დიდი სლემის გამარჯვებულმა კაცებმა და ქალებმა ისტორიაში პირველად თანაბარი მოცულობის პრიზები მიიღეს. 2018 წლის უიმბლდონის ტურნირის გამარჯვებულები 2, 250 000 ფუნტით დაჯილდოვდებიან.        

უიმბლდონის კორტები

1968 წლისთვის ლაუნ-ჩოგბურთის ინგლისური კლუბის ცენტრალური კორტი მსოფლიოს მთავარ კორტად იქცა და დღემდე ასეთად რჩება. თავად კორტი თავისი ბალახის საფარით ისეთივეა, როგორიც წარსულში, მაგრამ მის ირგვლივ ბევრი რამ შეიცვალა. ტრიბუნები 50 წლის განმავლობაში 5 ათასი ადგილით გაიზარდა. 2009 წელს მასშტაბური სამშენებლო სამუშაოების შედეგად ცენტრალურ კორტზე მოძრავი სახურავი გაჩნდა.     

რა შეიცვალა მაყურებლისათვის

ბრიტანელებისათვის უიმბლდონის ტურნირი ძალიან მნიშვნელოვანი ღონისძიებაა. ბოლო წლების ცვლილებებმა და გარდაქმნებმა მხოლოდ განამტკიცა მაყურებლის ინტერესი ამ შეჯიბრების მიმართ. სტატისტიკის თანახმად, ტურნირზე დამსწრეთა რაოდენობა ყოველწლიურად იზრდება. თუ 1968 წელს შეჯიბრებას 276 279 გულშემატკივარი დაესწრო, 2018 წელს - 480 000. გულშემატკივრებს არ აბრკოლებს არც ბილეთის საგრძნობლად გაზრდილი ფასი. ბევრი საათობით დგას რიგში იმისათვის, რომ უბრალოდ მოხვდეს კლუბის ტერიტორიაზე და კორტებს შორის გაისეირნოს. ტერიტორიაზე შესასვლელი ბილეთი 1968 წელს 5,28 ფუნტი სტერლინგი ღირდა, დღეს - 25 ფუნტი. ცენტრალურ კორტზე მოსახვედრი ბილეთი 1968 წელს ღირდა - 22,53 ფუნტი, დღეს - 120 ფუნტი.

ტრადიციის ერთგულება და დრეს კოდი

მაშინ როდესაც ტურნირის საპრიზო ფონდი მნიშვნელოვნად გაიზარდა, უიმბლდონის მთავარი თასი და მისი გადაცემის ცერემონია არ შეცვლილა. კაცის ერთეულთა თანრიგში გამარჯვებულის ჯილდო ვერცხლის თასია, რომელიც პირველად გაიცა 1887 წელს. ქალებს შორის გამარჯვებული იღებს ვერცხლის თეფშს. პირველად ის გამარჯვებულს 1886 წელს გადასცეს.

ისევე როგორც 50 წლის წინ, მთავარ თასს გამარჯვებულებს ლაუნ-ჩოგბურთის და კროკეტის ინგლისური კლუბის პრეზიდენტი გადასცემს. 1968 წელს ეს პოზიცია ეკავა კენტის ჰერცოგინია პრინცესა მარინას, დღეს ეს მისი შვილია - კენტის ჰერცოგი, პრინცი ედვარდი.
 
1963 წელს უმბლდონის ტურნირის ორგანიზატორებმა გადაწყვიტეს, რომ სპორტსმენებმა დიდწილად თეთრი ტანსაცმლით უნდა იასპარეზონ. 1995 წელს წესები გამკაცრდა და ფორმულირება დაზუსტდა: „ფაქტორივად სრულად თეთრ ფერში“. „დრეს კოდის“ დარღვევისათვის ორგანიზატორებს ჩოგბურთელის დაჯარიმება ან მატჩიდან მოხსნაც კი შეუძლიათ.

მონაწილე ქვეყნები და პრესა

ჩოგბურთი მთელ მსოფლიოში გავრცელდა. ორი პროფესიული ტურის ATP-ის და WTA-ის ფარგლებში ბევრ ქვეყანაში პრესტიჟულობის მხრივ სხვადასხვა, უამრავი ტურნირი ტარდება. გაიზარდა იმ ქვეყნების რიცხვიც, რომლებსაც სპორტსმენები ტურნირის პირველ რაუნდებში წარმოადგენენ. დიდწილად ეს დაკავშირებულია იმასთან, რომ გადაადგილება ტექნიკურად იოლი და ფინანსურად ბევრად უფრო ხელმისაწვდომი გახდა.

1968 წელს უიმბლდონის ტურნირზე სულ 34 ქვეყანა მონაწილეობდა, 2018 წელს - 49.

შეჯიბრებას 50 ქვეყნის ჟურნალისტები აშუქებენ ხოლმე. 2017 წელს ტურნირზე მუშაობდა 350 ტელე-, რადიო-, და გაზეთის ჟურნალისტი და ფოტოგრაფი. ჟურნალისტების რაოდენობით მეორე ადგილზეა დიდი სლემის ტურნირი ნიუ-იორკში: შარშანდელ US Open-ს 47 ქვეყნის ჟურნალისტები აშუქებდნენ.

როგორ შეიცვალა ტექნოლოგიები

მსაჯი, რომელიც მატჩს აკვირდება ძველებურად ზის სკამზე კორტის ნაპირას, მაგრამ ახლა მას თანამედროვე ელექტრონული მოწყობილობები ეხმარება - დაწყებული კომპიუტერიდან, დასრულებული სენსორებით, რომლებიც ბადეზე ბურთის შეხებას აფიქსირებს.

მაგრამ ბოლო წლების ყველაზე თვალსაჩინო სიახლეა - „ქორის თვალი“ (hawk-eye), სამგანზომილებიანი კომპიუტერული სისტემა, რომელიც უშეცდომოდ განსაზღვრავს ბურთის ტრაექტორიას და კორტთან შეხების ადგილს.

ეს სისტემა, რომლის დახმარებითაც ჩოგბურთელებს ხაზის მსაჯების გადაწყვეტილებებზე დავა შეუძლიათ, უიმბლდონზე პირველად 2007 წელს გამოსცადეს. შემდეგ წელს კი აამოქმედეს ახალი ელექტრონული ტაბლო, რომელზეც ანგარიში იწერება. 1968 წელს მატჩის შედეგებს ტაბლოზე ხელით ბოლბოები ცვლიდნენ. საბოლოოდ ყველა კორტი თანამედროვე ტაბლოებით 2013 წელს აღიჭურვა.

ბოლბოები

1968 წელს უიმბლდონის ტურნირს 100 ბილბოიზე ნაკლები ემსახურებოდა. ძირითადად ესენი იყვნენ საქველმოქმედო ფონდის Shaftesbury Homes-ის მეურვეობის ქვეშ მყოფი ბავშვები. ეს ფონდი მშობლების გარეშე დარჩენილ ბავშვებს ეხმარებოდა. მათ ლაუნ-ჩოგბურთის კლუბის ფერთა გამის, მწვანე-იისფერი შორტი და მაისური ეცვათ.      

1977 წლიდან ბოლბოიში გოგოებიც აიყვანეს. შედეგად ტურნირის მომსახურე ბავშვების რაოდენობა 250-მდე გაიზარდა. დღეს გოგოებს და ბიჭებს აცვიათ მუქი ლურჯი პოლოს მაისურები მწვანე კანტით და მუქი ლურჯი შორტები, რომელსაც ამერიკული კომპანია Polo Ralph Lauren აწარმოებს.