imedi /  17 ივლისი 2019, 16:50 / სანდო წყარო

რას გულისხმობს ჯანსაღი კვების 5 ძირითადი ელემენტი. რეკომენდაცია

ჯანსაღი კვება

არა ერთი კვლევით დასტურდება, რომ ჯანსაღი კვება დაკავშირებულია როგორც სიცოცხლის ხანგრძლივობასთან, ასევე წონის რეგულირებასთან. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციას ჯანსაღი კვების ხუთი ძირითადი ელემენტი აქვს შემუშავებული. სია იწყება ადრეულ ასაკში ძუძუთი კვებიდან. 

ჯანსაღი კვების 5 ძირითადი ელემენტია: 

1. ჩვილების და მცირეწლოვანი ბავშვების ძუძუთი კვება - რეკომენდაციის მიხედვით, დაბადებიდან 6 თვემდე ჩვილები მხოლოდ ძუძუთი უნდა იკვებობდნენ, სხვა დამატებითი საკვებისა და სასმელის გარეშე. ამასთან, ჩვილებმა მოთხოვნის მიხედვით უნდა ჭამონ - რამდენჯერაც მოშივდებათ დღე-ღამის განმავლობაში. 

6 თვიდან მშობელს შეუძლია ეტაპობრივად დაუმატოს სხვადასხვა სახის უსაფრთხო და ნოყიერი საკვები, თან ძუძუთი კვებაც უნდა გაგრძელდეს 2 ან მეტ წლამდე. რეკომენდაციაა, რომ არ დაემატოს ჩვილისა და მცირეწლოვანი ბავშვების საკვებში მარილი და შაქარი. ქალის რძე თავისთავად შეიცავს პირველი 6 თვის განმავლობაში ბავშვის ჯანსაღი ზრდისა და განვითარებისთვის ყველა საჭირო საკვებ ნივთიერებას და სითხეს. ის ბავშვები, რომლებიც მხოლოდ დედის რძით იკვებებიან, უკეთესი მდგრადობა აქვთ დაავადებების მიმართ როგორიცაა დიარეა, რესპირატორული და ყურის ინფექციები. ბავშვებში, რომლებიც ძუძუთი იკვებებიან, ნაკლებია ჭარბწონიანობისა და სიმსუქნის ან ისეთი არაგადამდები დაავადებების განვითარების რისკი, როგორებიცაა დიაბეტი, გულის დაავადებები ან ინსულტი.

2. მრავალფეროვანი საკვების მიღება - ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის რეკომენდაცია სხადასხვა ტიპის საკვების კომბინაციაა, მათ შორის საბაზისო საკვები (მაგ: მარცვლოვანი, ხორბალი, ქერი, ჭვავი, სიმინდი, ბრინჯი ან ფესვები როგორიცაა კარტოფილი, ტენი, ტარო ან კასავა, პარკოსნები როგორიცაა ოსპი, ლობიო), ბოსტნეული, ხილი და ცხოველური წარმოშობის საკვები (მაგ: თევზი, ხორცი, კვერცხი და რძე). 

მრავალფეროვანი ნატურალური (დაუმუშავებელი) და ახალი საკვების მიღება ყოველდღიურად ეხმარება ბავშვებს და ზრდასრულებს მიიღონ სასიცოცხლოდ აუცილებელი საკვები ნივთიერებების საჭირო რაოდენობა. ეს ასევე თავიდან აცილებს ისეთი საკვების მიღებას, რომელიც შეიცავს ჭარბი რაოდენობით შაქარს, ცხიმს და მარილს, რამაც შესაძლოა გამოიწვიოს წონაში არაჯანსაღი მატება და არაგადამდები დაავადებები. ჯანსაღი და ბალანსირებული საკვების მიღება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბავშვების სწორი განვითარებისათვის და ასევე ეხმარება ხანდაზმულ ადამიანებს შეინარჩუნონ ჯანმრთელობა და იყვნენ უფრო აქტიურები.

3. მიირთვით ბევრი ბოსტნეული და ხილი - წასახემსებლად უპირატესობა უნდა მიენიჭოს უმ ბოსტნეულს და ახალ ხილს, ვიდრე ისეთ საკვებს, რომელიც შეიცავს ჭარბად შაქარს, ცხიმს ან მარილს. რეკომენდაციების მიხედვით, ბოსტნეულისა და ხილის ძალიან დიდხანს თერმული დამუშავება არ არის კარგი, რადგან ამან შეიძლება გამოიწვიოს მათში შემავალი მნიშვნელოვანი ვიტამინების დაკარგვა. დაკონსერვებული ან გამომშრალი ბოსტნეულისა და ხილის გამოყენებისას, უპირატესობა უნდა მიენიჭოს უშაქრო და უმარილო პროდუქტს. 

ბოსტნეული და ხილი ვიტამინების. მინერალების, დიეტური უჯრედისის, მცენარეული პროტეინის და ანტიოქსიდანტების მნიშვნელოვანი წყაროა. ადამიანებს, რომელთა რაციონში უხვად შედის ბოსტნეული და ხილი, საგრძნობლად ნაკლები აქვთ სიმსუქნის, გულის დაავადებების, ინსულტის, დიაბეტის და კიბოს ზოგიერთი ტიპის განვითარების რისკი.

4. მიირთვით ზომიერად ცხიმები და ზეთები - გამოიყენეთ არასატურირებული მცენარეული ზეთები (მაგ ზეითუნის, სოიოს, მზესუმზირის ან სიმინდის) ვიდრე ცხოველური ცხიმი ან მაღალი სატურაციის ცხიმის შემცველი ზეთები (კარაქი, ქოქოსის ზეთი, პალმის ზეთი ა.შ.). უპირატესობა უნდა მიენიჭოს თეთრ ხორცს (როგორიცაა ფრინველის ხორცი) და თევზს, რაც შედარებით ნაკლებ ცხიმიანია ვიდრე წითელ ხორცს (საქონლის, ღორის, ცხვრის ა.შ). რაც შეიძლება მცირე რაოდენობით უნდა იყოს მენიუში გადამუშავებული ხორცი (მაგ: ძეხვი, სოსისი), რადგან მათში მაღალია ცხიმისა და მარილის შემცველობა. როცა შესაძლებელია აირჩიეთ, ნაკლებცხიმიანი რძე და რძის ნაწარმი.

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის რეკომენდაციაა, რომ მოვერიდოთ დამუშავებულ, გამომცხვარ და შემწვარ საკვებს, რომელიც შეიცავს ინდუსტრიულად წარმოებულ ტრანსცხიმებს, ცხიმები და ზეთები ენერგიის კონცენტრირებული წყაროა. ცხიმის ზედმეტი რაოდენობით მიღება, განსაკუთრებით არასწორი ცხიმის საზიანოა ჯანმრთელობისთვის. მაგალითად, ადამიანებს ვინც მიირთმევენ ზედმეტ სატურირებულ და ტრანს ცხიმებს გულის დაავადებების და ინსულტის განვითარების მეტი რისკი აქვთ. ტრანსცხიმები შეიძლება ბუნებრივად იყოს ზოგიერთ ხორცსა და რძის პროდუქტებში, მაგრამ ინდუსტრიულად წარმოებული ტრანს-ცხიმები (მაგ: ნახევრად ჰიდროგენირებული ზეთები), რომლებსაც შეიცავს სხვადასხვა დამუშავებული საკვები მათი ძირითადი წყაროა.

5. მიირთვით ნაკლები მარილი და შაქარი - საკვების მომზადების დროს შეზღუდეთ მარილის ან ნატრიუმის მაღალი შემცველობის სოუსების დამატება (მაგ: სოიოს სოუსი და თევზის სოუსი). მოერიდეთ ისეთი საკვების და სახემსის მიღებას, რაც შეიცავს ბევრ მარილს ან შაქარს. ასევე შეზღუდეთ შაქრიანი წვენებისა და გაზიანი სასმელების მიღება. უპირატესობა მიანიჭეთ ახალი ხილს ორცხობილების, ნამცხვრებისა და შოკოლადის ნაცვლად. 

ადამიანებს, რომელთა რაციონში ჭარბადაა ნატრიული (მათ შორის მარილი) ჰიპერტენზიის განვითარების მეტი რისკი აქვთ, რაც ასევე ზრდის გულის დაავადების და ინსულტის რისკს. მსგავსად, ვინც ბევრ შაქარს მიირთმევს, მეტი აქვს ჭარბი წონისა და სიმსუქნის განვითარების რისკი. ადამიანები ვინც ზღუდავენ შაქრის მიღებას, ამცირებენ არაგადამდები დაავადებების განვითარების ალბათობას.

ყველა სიახლე

18 აგვისტო 2019, 01:00

მსოფლიო

ოდესის ერთ-ერთ სასტუმროში ხანძრის შედეგად დაღუპულთა რიცხვი გაიზარდა

ოდესაში ერთ-ერთ სასტუმროში ხანძრის შედეგად დაღუპულთა რიცხვი გაიზარდა. ამ დროისთვის დაღუპულთა რაოდენობა 9-ს შეადგენს. დაშავებულია 10 ადამიანი. უკრაინის პრეზიდენტის თქმით, დაშავებულთაგან რამდენიმე კრიტიკულ მდგომარეობაშია.

ზინედინ ზიდანი

18 აგვისტო 2019, 00:45

სპორტი

ზიდანი: ბეილი „რეალში“ რჩება

მადრიდის რეალის მწვრთნელმა უელსელი ვარსკვლავის კარიერაზე დასმულ შეკითხვას ლა ლიგის შემდეგ უპასუხა. ზინედინ ზიდანის თქმით, გარეტ ბეილი გუნდში რჩება. ფრანგი სპეციალისტის განცხადებით, „რეალში“ დიდ საქმეს აკეთებს და მის თამაშით ძალიან კმაყოფილია. ბეილის აგენტმა 30 ივლისს დაადასტურა, რომ ჩინურ კლუბში უელსელი ვარსკვლავის ტრანსფერი ჩაიშალა.

18 აგვისტო 2019, 00:30

მსოფლიო

ქაბულში ქორწილის წვეულებაზე აფეთქება მოხდა

ავღანეთის დედაქალაქში ქორწილის წვეულებაზე აფეთქება მოხდა. Reuters-ი ოფიციალურ ინფორმაციაზე დაყრდნობით იტყობინება, რომ 20 ადამიანი დაშავდა. მომხდარზე პასუხისმგებლობა ჯერ არც ერთ დაჯგუფებას აუღია. შს სამინისტრო ინფორმაციას აგროვებს. სხვა დეტაოლები ჯერ უცნობია.

18 აგვისტო 2019, 00:15

სპორტი

ბათუმის „დინამომ“ „ჩიხურას“ ანგარიშით 2:0 მოუგო

ეროვნული ლიგის 24-ე ტურში ბათუმის „დინამომ“ საჩხერის „ჩიხურას“ უმასპინძლა. ანგისას ბაზაზე გამართული მატჩი მასპინძელთა უპირატესობით წარიმართა. პირველი ნახევარი გოლის გარეშე დასრულდა. მეორე ტაიმში ჯაბა ჯიღაურის დუბლით მასპინძლებმა 2:0 მოიგეს.

17 აგვისტო 2019, 23:57

კულტურა

კურდღელ როჯერის შემქნელი ანიმატორი გარდაიცვალა

კინოს და ანიმაციის რეჟისორი რიჩარდ უილიამსი თავის სახლში ბრისტოლში 16 აგვისტოს გარდაიცვალა. ინფორმაციას უილიამსის ოჯახის წევრებზე დაყრდნობით The Guardian-ი ავრცელებს. ის 86 წლისა იყო.

ჟან-კლოდ იუნკერი

17 აგვისტო 2019, 23:45

მსოფლიო

იუნკერი გადაუდებელი ოპერაციისთვის ავსტრიიდან ლუქსემბურგში გადაიყვანეს

ევროკომისიის პრეზიდენტი ჟან-კლოდ იუნკერი სასწრაფოდ საავადმყოფოში გადაიყვანეს. იუნკერი შვებულებას ავსტრიაში ატარებდა, ოპერაციის ჩასატარებლად კი ლუქსემბურგში გადაიყვანეს. ლუქსემბურგელ პოლიტიკოსს ოქტომბერში გერმანიის თავდაცვის მინისტრი ურსულა ვან დერ ლეიენი ჩაანაცვლებს.

17 აგვისტო 2019, 23:20

საქართველო

საგარეო უწყება საერთაშორისო თანამეგობრობას ქმედითი ზომების მიღებას სთხოვს

საოკუპაციო ხაზზე გახშირებული პროვოკაციები კიდევ უფრო ამწვავებს უსაფრთხოების გარემოს და ამძიმებს ისედაც რთულ ჰუმანიტარულ მდგომარეობას კონფლიქტით დაზარალებულ სოფლებში, განაცხადა საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა ვლადიმერ კონსტანტინიდმა საოკუპაციო ხაზიდან საქართველოს 7 მოქალაქის გატაცებასთან დაკავშირებით.

სტამბოლი

17 აგვისტო 2019, 22:49

მსოფლიო

სტამბოლში წყალდიდობას მსხვერპლი მოჰყვა

ადგილობრივი მედიის ინფორმაციით, გადაუღებელმა წვიმამ ქუჩები დატბორა. რამდენიმე საათით შეზღუდული იყო საზოგადოებრივი ტრანსპორტის მოძრაობა. ემინონუს მოედნის დატბორვის გამო დაზარალდა ადგილზე მდებარე მაღაზიებიც. გარდა ამისა, დაიტბორა სტამბოლის დიდი ბაზარი.

არჩილ თალაკვაძე

17 აგვისტო 2019, 22:37

საქართველო

თალაკვაძე ოკუპანტების მიერ მოქალაქეების გატაცების ფაქტს გამოეხმაურა

სოფელ ახალუბნის მცხოვრები ჩვენი თანამოქალაქეების საკითხზე ყველა საჭირო ღონისძიებას ვატარებთ. ჩართულნი არიან შესაბამისი სამსახურები, გააქტიურებულია ცხელი ხაზი, ასე გამოეხმაურა პარლამენტის თავმჯდომარე არჩილ თალაკვაძე საოკუპაციო ძალების მიერ საქართველოს მოქალაქეების გატაცების შესახებ ინფორმაციას.

ქეთევან ციხელაშვილი

17 აგვისტო 2019, 22:00

საქართველო

ციხელაშვილი: მავთულხლართის გავლების მიზანი საზოგადოებაზე წნეხია

მავთულხლართის გავლებას ამა თუ იმ სოფელში არანაირი სამხედრო დანიშნულება არ აქვს, მისი დანიშნულება არის პოლიტიკური, რომ მუდმივი წნეხი იყოს საზოგადოებაზე, განაცხადა შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრმა ქეთევან ციხელაშვილმა „ქრონიკის“ ეთერში, როდესაც გუგუტიანთკარის მოვლენები შეაფასა.

17 აგვისტო 2019, 21:20

ტექნოლოგიები

ბრიტანელმა ექიმებმა სამშობიარო ტკივილებთან გამკლავების ახალ მეთოდს მიაგნეს

ბრიტანელი ექიმები ორსულებს მშობიარობის დროს ტკივილთან გასამკლავებლად უჩვეულო გზას სთავაზობენ. Time-ის ინფორმაციით, თუ ტესტირება წარმატებით ჩაივლის, ახალ ზომას უელსის და დიდი ბრიტანეთის სხვა კლინიკებში დანერგავენ.

17 აგვისტო 2019, 21:10

ტაბლოიდი

დემნა გვასალიას Vetements-ი დათუნია ტედის ჩუსტებს $826 აშშ დოლარად ყიდის

ქართველი დიზაინერის დემნა გვასალიას ბრენდი Vetements-ი დათუნია ტედის ჩუსტებს £680 ფუნტად ($826.27 აშშ დოლარი) ყიდის. ამის შესახებ ბრიტანული გამოცემა Metro წერს. პროდუქტი Net-a-Porter-ის ვებგვერდზე იყიდება. ჩუსტების აღწერაში წერია, რომ Vetements-ის ახალ მოდელს Hug Me Bear ( "ჩამეხუტე დათუნია") ჰქვია.

17 აგვისტო 2019, 20:44

მსოფლიო

ყირგიზეთის ექსპრეზიდენტის ნათესავების სახლში ჩხრეკა ჩატარდა

მასობრივი არეულობების მოსაწყობად საჭირო ხარჯების სია ყირგიზეთის ექსპრეზიდენტის ნათესავების სახლში იპოვეს. ამის შესახებ ინფორმაციას რუსული მედია შსს-ს ინფორმაციაზე დაყრდნობით ავრცელებს. წინასწარი ინფორმაციით, ეს თანხები არეულობების მოწყობასა და ორგანიზებაში დაიხარჯა.

17 აგვისტო 2019, 20:15

ძალოვნები

ოკუპანტებმა სოფელ ახალუბნიდან 7 მოქალაქე გაიტაცეს

გორის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ახალუბანში რუსმა სამხედროებმა საქართველოს შვიდი მოქალაქე დააკავეს. არსებული ინფორმაციით, სოფლის მცხოვრებლები საოკუპაციო ხაზთან მდებარე წმ.გიორგის სახელობის ეკლესიაში იყვნენ წასულები.

მეგან მარკლი

17 აგვისტო 2019, 20:00

ტაბლოიდი

მედია: ელისაბედ მეორე მეგან მარკლს ჯინსის ჩაცმას უკრძალავს

ელისაბედ მეორე ბალმორალის ციხესიმაგრეში დასასვენებლად იმყოფება. მასთან სტუმრად პრინცი ჰარი მეუღლესთან და შვილთან ერთად ჩავიდა. სასექსის ჰერცოგინიამ ჩაცმის სტილთან დაკავშირებით, დედოფლისგან მკაცრი შენიშვნები მიიღო.

17 აგვისტო 2019, 19:45

მსოფლიო

სიდნეიში 27 წლის ქალი სელფის გადაღების დროს კლდიდან გადავარდა

თვითმხილველების ცნობით, ქალი ფოტოს გადაღებას ცდილობდა, როდესაც 30 მეტრის სიმაღლიდან გადავარდა. ხალხი სიდნეის 27 წლის მცხოვრებისთვის დახმარებას ცდილობდნენ. ექიმები ვერტმფრენის საშუალებით მის გადარჩენოს ოპერაციაში უშედეგედო ჩაერთვნენ.

ნეიმარი

17 აგვისტო 2019, 19:30

სპორტი

ნეიმარმა პსჟ-სთან ერთად ივარჯიშა

პსჟ-ს ვარსკვლავი ნეიმარი კლუბის ვარჯიშს დაესწრო. გუნდთან ერთად ვარჯიშის ამსახველი ფოტოები უცხოურ მედიაში გავრცელდა. მედია წერს, რომ ფეხბურთელით რეალი და ბარსეოლა არიან დაინტერესებული. სხვა წყაროებით კი, 27 წლის ბრაზილიელ ფეხბურთელთან „რეალში“ კონტრაქტი მომდევნო კვირაში გაფორმდება.

17 აგვისტო 2019, 19:15

ტექნოლოგიები

მეცნიერებმა ქლამიდიოზის საწინააღმდეგო ვაქცინა შექმნეს

ბრიტანელმა და დანიელმა მეცნიერებმა ქლამიდიოზის წინააღმდეგ ვაქცინა შექმნეს. პირველ ექსპერიმენტში 35 ჯანმრთელი ქალი მონაწილეობდა. შედეგად გვერდითი მოვლენები არ გამოვლენილა. ქლამიდიოზი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ვირუსული დაავადებაა, რომელიც სქესობრივი გზით გადაიცემა.

17 აგვისტო 2019, 19:10

მსოფლიო

ბანგლადეშში ხანძრის შედეგად 15,000 სახლი დაიწვა

ბანგლადეშის დედაქალაქ დაკაში ხანძრის შედეგად 15,000 სახლი დაიწვა, რის გამოც 50,000 ადამიანი უსახლკაროდ დარჩა. ინფორმაციას BBC ავრცელებს. ხანძარი ჩალანტიკას დასახლებაში მოხდა, სახლების ძირითად ნაწილს პლასტმასის სახურავები ჰქონდა, რამაც ცეცხლის გავრცელებას ხელი შეუწყო. შემთხვევის შედეგად დაშავდა რამდენიმე ადამიანი.

17 აგვისტო 2019, 19:00

სპორტი

ძალოსანთა ჩემპიონატზე გუნდურ ჩათვლაში პრიზიორები გამოვლინდნენ

საქართველოს ძალოსნობის ეროვნული ფედერაციის ინფორმაციით, პირველი ადგილი აჭარამ მოიპოვა 246 ქულით, მეორე ადგილზე ქუთაისი გავიდა 241 ქულით, ხოლო მესამე ადგილის მფლობელი საჩხერის გუნდი გახდა 236 ქულით. გამარჯვებულ-პრიზიორები გუნდურ ჩათვლაშიც გამოვლინდნენ.