კვლევა: რამდენად უყვართ ცხოველებს თამაში

ბერლინში მდებარე ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტის ზოოლოგებმა ვირთხებს დამალობანას თამაში ასწავლეს. რამდენიმესაათიანი ვარჯიშის შემდეგ მღრღნელებმა თამაშის წესებიც დაიმახსოვრეს და სიამოვნებით ეძებდნენ ექსპერიმენტის ავტორებს. ყველაზე საინტერესო კი ის არის, რომ ვირთხები ამას არა საკვების მისაღებად, არამედ უბრალოდ საკუთარი სიამოვნებისთვის აკეთებდნენ.

დიდი ხნის განმავლობაში მეცნიერები თვლიდნენ, რომ ცხოველებს სხვადასხვა თამაშისთვის საჭირო რესურსები და უნარები არ აქვთ. თუმცა არსებობს რამდენიმე მაგალითი, რომელიც ამტკიცებს, რომ ცხოველებს ხანდახან თამაში უყვართ.

ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნებული თამაშის წესები შემდეგი იყო: ზოოლოგი და ვირთხა ერთმანეთს დიდ ოთახში ეძებდნენ და პერიოდულად როლებს ცვლიდნენ. ვირთხას ყუთში სვამდნენ, რის შემდეგაც ის დასკვნას აკეთებდა: თუ ყუთი ღია იყო, ესე იგი ვირთხა თვითონ უნდა დამალული, წინააღმდეგ შემთხვევაში მას ადამიანი უნდა მოეძებნა. ზოოლოგი მუყაოს სამი კედლიდან ერთ-ერთის უკან იმალებოდა, ვირთხას კი დამალვა რამდენიმე ყუთში, მათ შორის გამჭვირვალე ყუთში შეეძლო.

როდესაც ვირთხა დახურული ყუთიდან გამოდიოდა, ის პირველ რიგში ადამიანს იქ ეძებდა, სადაც წინა ჯერზე იპოვა. აღსანიშნავია ისიც, რომ წარმატების შემთხვევაში ჯილდოს სახით ვირთხისთვის საკვების მიცემა გათვალისწინებული არ ყოფილა, ზოოლოგი მას უბრალოდ ეფერებოდა. თავის მხრივ, ვირთხები გაუმჭვირვალე ყუთებში იმალებოდნენ.

მდინარის წავი გართობის ერთ-ერთ ყველაზე მოყვარულ ცხოველად ითვლება. ინტერნეტში არსებობს არაერთი ვიდეო, რომელზეც წავები ზოოპარკში სასრიალოზე, ან უბრალოდ სახლის სახურავზე სრიალებენ.

2005 წელს პენსილვანიის შტატში ამერიკელმა მკვლევარებმა ინფრაწითელი ვიდეოკამერით გადაიღეს, როგორ სრიალებს სამი წავი მდინარის ნაპირზე გაყინულ ქვებზე. ერთი წუთის განმავლობაში ისინი 16-ჯერ ჩასრიალდნენ, რის საფუძველზეც მეცნიერებმა დაასკვნეს, რომ წავები ამას გართობის მიზნით აკეთებდნენ.

რაც შეეხება ჩიტებს, მათ ე.წ. drop-catch - რაიმე ნივთის სიმაღლიდან ჩამოგდება, შემდეგ კი ჰაერში მისი დაჭერა უყვართ. მეცნიერებმა ასეთი გართობის დროს თოლიები გადაიღეს.

კენგურუები გართობის დიდ მოყვარულებად არ ითვლებიან, თუმცა მათ თავისუფალ დროს ხშირად კრივი იკავებს. ასეთი ვიდეოების შესწავლის შემდეგ ავსტრალიელმა მეცნიერებმა ორი ტიპის სიტუაცია გამოავლინეს: რეალური ჩხუბი, როდესაც ცხოველებს საჩხუბრად რაიმე მიზეზი აქვთ (საკვები, წყალი ან მდედრი კენგურუ), და ვარჯიში, როდესაც კენგურუებს საჩხუბრად არანაირი მიზეზი არ აქვთ.

მას შემდეგ რაც მეოცე საუკუნეში მეცნიერებმა დაამტკიცეს, რომ დელფინებს ზღვის ტალღაზე ბალანსირება შეუძლიათ, ამ ქმედების ახსნას არაერთი კვლევა მიეძღვნა. ჰიდროდინამიური გათვლების შედეგად გაირკვა, რომ შესაძლოა დელფინები ასეთი გადაადგილების დროს ნაკლებ ენერგიას ხარჯავენ, შესაბამისად ერთგვარი სერფინგით დროს ისინი უბრალოდ ძალებს ზოგავენ.

ზოოლოგებს დაფიქსირებული აქვთ შემთხვევები, როდესაც შიმპანზეები ზოოპარკის დამთვალიერებლებს ქვებს ან ჯოხებს ესვრიან. ხშირად ეს აგრესიის და სტრესის ნიშნად აღიქმება. თუმცა აფრიკის ოთხ სხვადასხვა ქვეყანაში, ველურ ბუნებაში მეცნიერებმა შიმპანზეების უჩვეულო ქმედებები დააფიქსირეს. ისინი ხეებს ქვებს ესროდნენ, ხშირ შემთხვევაში - პირდაპირ ფუღუროში. ამ ქმედებებს ახსნა ჯერჯერობით არ აქვს, თუმცა მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ შესაძლოა შიმპანზეებს უბრალოდ მიზანში ქვის გარტყმა მოსწონთ, როგორც ეს კალათბურთში ხდება.