იტალიური მუზეუმის კედელში გუსტავ კლიმტის 22 წლის წინ დაკარგული ნახატი იპოვეს

იტალიურ ქალაქ პიაჩენცაში ავსტრიელი მხატვრის, გუსტავ კლიმტის „ქალის პორტრეტი“ იპოვეს, რომელიც 60 მილიონ ევროდაა შეფასებული. ტილო 1997 წელს მოიპარეს და ის იტალიის ყველაზე ძებნად ხელოვნების ნიმუშების სიაში შედიოდა. სურათი რიჩი ოდის გალერეის კედელში იპოვეს, საიდანაც ის 22 წლის წინ გაიტანეს. ექსპერტიზას ნამუშევრის ნამდვილობა ჯერ არ დაუდასტურებია, მაგრამ მუზუმის თანამშრომლებს მიაჩნიათ, რომ ეს ორიგინალია.

გუსტავ კლიმტმა „ქალის პორტრეტი“ 1916 ან 1917 წელს დახატა. 1925 წელს ტილო პიაჩენცელმა არისტოკრატმა, ჯუზეპე რიჩი ოდიმ იყიდა. კოლექციონერმა ხელოვნების ნიმუშების თავისი კოლექცია ქალაქს უანდერძა, და მისი გარდაცვალების შემდეგ ის გალერეაში გამოფინეს, რომელსაც მისი სახელი მიენიჭა. „ქალის პორტრეტი“ რიჩი ოდის გალერეის ყველაზე ღირებული ექსპონატი იყო.

1996 წელს, 18 წლის სტუდენტმა კლაუდია მაგამ, რომელიც ხელოვნებას სწავლობდა, შეამჩნია, რომ „ქალის პორტრეტი“ კლიმტის სხვა ქალის პორტრეტს ჰგავდა, რომელიც 1912 წლის შემდეგ არავის უნახავს. მაგამ ხელოვნების ალბომიდან მხატვრის ორივე ნამუშევრის ფოტოასლი გააკეთა და ისინი ერთმანეთს დაადო. კონტურები და ზომები ერთმანეთს დაემთხვა. თავისი აღმოჩენის შესახებ მან რიჩი ოდის გალერეის იმდროინდელ დირექტორს, ოდი ფერდინანდო არისის უამბო. მან „ქალის პორტრეტი“ საავადმყოფოში წაიღო, რათა ტილო რენტგენის აპარატზე შეემოწმებინა. აღმოჩნდა, რომ საღებავის ზედა ფენის ქვეშ კიდევ ერთი ნახატი იყო.

„ქალის პორტრეტი“ კლიმტის ერთადერთი „ორმაგი ნახატი“ აღმოჩნდა. მასზე გამოსახული ქალის ვინაობა, ზუსტად უცნობია. არსებობს ვარაუდი, რომ ეს კლიმტის მუზა ალმა მალერია ან მხატვრის სხვა შეყვარებული - რია მუნკი, რომელიც მისი რამდენიმე პორტრეტისთვის პოზირებდა. ლეგენდის თანახმად, რომელზეც BBC 2016 წელს წერდა, კლიმტს ვენაში მცხოვრები გოგო შეუყვარდა და მისი პორტრეტი დახატა, რომელზეც ის შლაპასა და ბეწვის მოსასხამშია გამოსახული. როდესაც გოგო მოულოდნელად გარდაიცვლა, კლიმტმა სურათი გადახატა, რომ ტრაგედია დაევიწყებინა.

„ორმაგი ნახატის“ აღმოჩენის აღსანიშნავად, რიჩი ოდის გალერეამ პიაჩენცას XIII საუკუნის სასახლეში გამოფენის ორგანიზება გადაწყვიტა. იმავდროულად, გალერეის შენობა რეკონსტრუქციის გამო დაიხურა. იქ გაჩდნენ მუშები, ნახატები საცავებში გადაჰქონდათ, ხოლო სიგნალიზაცია გათიშეს. 1997 წლის თებერვალში „ქალის პორტრეტი“ გაქრა, ამასთან ძარცვის ფაქტი მოგვიანებით შეამჩინეს: კურატორებს ტილო ორშაბათის შემდეგ არ უნახავთ, მაგრამ პოლიციას მხოლოდ შაბათს დაუკავშირდნენ. მოგვიანებით, მუზეუმის სახურავზე იპოვეს ჩარჩო. 

1997 წლის აპრილში იტალიის საბაჟო სამსახურმა განაცხადა, რომ „ქალის პორტრეტი“ იტალია-საფრანგეთის საზღვარზე იპოვეს. ტილო იტალიის ყოფილი პრემიერმინისტრ ბეტინო კრაკსისთვის უნდა გადაეგზავნათ, რომელიც სამშობლოში კორუფციაში დაადანაშაულეს და ტუნისში გაიქცა. გალერეის თანამშრომლები საზღვრისკენ გაემართნენ - ისინი იმდენად ჩქარობდნენ, რომ სიჩქარის გადაჭარბებისთვის 240 ათასი ლირით (მაშინდელი 140 დოლარი) დააჯარიმეს. მაგრამ ადგილზე გაირკვა, რომ ნახატი ყალბი იყო: მას საღებავის სუნი ჰქონდა. 

„ქალის პორტრეტი“, რომელიც კლიმტის ორი ტილოდან იტალიაში ერთ-ერთი იყო, თავისი ფასით ქვეყანაში ძებნილ მეორე ნამუშევრად იქცა (პირველი იყო კარავაჯოს „შობა წმინდა ლავრენტისთან და წმინდა ფრანცისკესთან ერთად“, რომელიც პალერმოში 1969 წელს მოიპარეს). გამოითქვა ვერსია, რომ ეს შესაძლოა შეკვეთილი ძარცვა იყო, რადგან ასეთი ცნობილი ნახატის გაყიდვა შეუძლებელი გახდებოდა: მაგრამ პოლიციამ ვერც სავარაუდო შემკვეთები და ვერც შემსრულებლები იპოვა. 2014 წელს საქმე განაახლეს, რადგან პოლიციამ იპოვა თითის ანაბეჭდი ჩარჩოზე, რომელიც სხვა ანაბეჭდებს ემთხვეოდა. თუმცა, დანაშაულის გახსნას ვერც ამ ფაქტმა შეუწყო ხელი.

2015 წლის ნოემბერში კაცმა, რომელმაც თავი ხელოვნების ნიმუშების ქურდად წარადგინა, თქვა, რომ 150 ათასი ევროს სანაცვლოდ, „ქალის პორტრეტის“ ადგილსამყოფელს იტყოდა. პოლიციამ ფულის გადახდაზე უარი თქვა. ერთი წლის შემდეგ, BBC-იმ გამოაქვეყნა ინტერვიუ პიაჩენცას ანონიმ მცხოვრებთან, რომელიც წარსულში თითქოს ხელოვნების საგნებს იპარავდა, მოგვიანებით კი სისხლის სამართლებრივი დევნისგან გათავისუფლების სანაცვლოდ პოლიციასთან თანამშრომლობდა. კაცმა განაცხადა, რომ „ქალის პორტრეტი“ მან მოიპარა. ის ამტკიცებდა, რომ თავდაპირველად გალერეის ერთ-ერთი თანამშრომლის დახმარებით ორიგინალი ასლით ჩაანაცვლა, ხოლო რამდენიმე თვეში ისიც გაიატანა მუეზუმიდან, რომ კვალი წაეშალა. BBC-ის რესპონდენტმა თქვა, რომ სურათი ნაღდ ფულზე და კოკაინზე გაყიდა და დასძინა, რომ ტილო გალერეაში ძარცვის 20 წლისთავზე, ანუ 2017 წლის თებერვალში დაბრუნდებოდა.

პროგნოზი თითქმის სამი წლის დაგვიანებით გამართლდა. 2019 წლის 10 დეკემბერს „ქალის პორტრეტი“ პიაჩენცის ერთ-ერთი მუნიციპალური საწარმოს თანამშრომელმა იპოვა, რომელიც რიჩი ოდის გალერეის კედლებს ასუფთავებდა. მან კედელში რკინის კარით დახურული სივრცე დაინახა; შიგნით კი ნაგვის შავ პარკში გახვეული სურათი იდო. გალერეის თანამშრომლებმა მასში კლიმტის „ქალის პორტრეტი“ ამოიცნეს. მათ შეისწავლეს ტილოს მეორე მხარეს არსებული ბეჭდები და შტამპები და ივარაუდეს, რომ ის ორიგინალია (მანამდე დაახლოებით ექვსი თუ შვიდი ყალბი „ქალის პორტრეტი“ ამოტივტივდა). თუმცა მის ნამდვილობას საბოლოოდ ექსპერტიზა დაადგენს.

არსებობს ვარაუდი, რომ ქურდები კლიმტის ტილოს მოსაპარად დაბრუნებას აპირებდნენ, მაგრამ ეს ვეღარ შეძლეს გალერეაში უსაფრთხოების გაძლიერებული ზომების გამო. პიაჩენცას მერიის სამსახურის ხელმძღვანელმა, ჯონატან პაპამარენგმა ეს ვერსია ეჭქვეშ დააყენა. მისი თქმით, ჯერ ერთი ძარცვის შემდეგ გალერეის ტერიტორია დეტალურად დაათვალიერეს და მეორეც, ტილო ძალიან კარგადაა შენახული. „ის შესანიშნავ მდგომარეობაშია. რთული დასაჯერებელია, რომ ის 22 წლის განმავლობაში ინახებოდა კედელში მიწასთან და მცენარეებთან ახლოს“, - უთხრა Reuters-ს პაპამარენგამ.