10 რუკა, რომლითაც მარტივად გაიცნობთ ავღანეთს

ბოლო რამდენიმე დღის განმავლობაში, „თალიბანმა“ ავღანეთის 34 პროვინციის 26 ადმინისტრაციული ცენტრი აიღო. შეიარაღებული ჯგუფი ახლა ქვეყნის ტერიტორიის დაახლოებით 65%-ს აკონტროლებს.

მაისის დასაწყისიდან, მას შემდეგ, რაც „თალიბანმა“ დასავლეთის მიერ მხარდაჭერილი მთავრობის წინააღმდეგ, მრავალმხრივი შეტევა დაიწყო, 244 ათასამდე ადამიანს მოუწია საცხოვრებლის დატოვება.

🗺 10 რუკა, რომელიც ამ ქვეყნის უკეთ გაცნობაში დაგეხმარებათ 👇

1. 34 პროვინცია - 421 რაიონი

ავღანეთის მოსახლეობა 38 მილიონია. მოსახლეობის დაახლოებით 12% დედაქალაქ ქაბულში ცხოვრობს, რომელიც ქვეყნის აღმოსავლეთით მდებარეობს. სხვა დიდ პროვინციებს შორისაა ჰერათი (მოსახლეობა 1.9 მილიონი), ნანგარჰარი (1.5 მილიონი), ბალხი (1.3 მილიონი) და ყანდაარი (1.2 მილიონი).

2. რამდენად დიდია ავღანეთი?

ქვეყანა, მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, მსოფლიოში მე-40 ადგილზეა. მისი ფართობი 652,860 კვადრატული კილომეტრია და, მაგალითისთვის, საქართველოს 9.4-ჯერ აღემატება.

3. ვინ აკონტროლებს ქვეყანას?

დღეს „თალიბანმა“ ალყაში მოაქცია დედაქალაქი ქაბული. დაჯგუფების წარმომადგენლები პრეზიდენტის სასახლეში არიან და მთავრობას ხვდებიან. მათი თქმით, ხელისუფლებასთან მოლაპარაკებებს „ქაბულის მშვიდობიანად გადასაცემად და ძალაუფლების გადასაბარებლად“ აწარმოებენ.

გასულ კვირაში, დაჯგუფებამ 26 პროვინციის დედაქალაქი დაიკავა. მათ შორისაა მაზარ-ი-შარიფი, ჯალალაბადი, ხოსტი, სარიპული, შიბარღანი, აიბეკი, ყუნდუზი, ჰერათი და ჰალათი.

მაისის შემდეგ, დაჯგუფება ელვისებური სისწრაფით იკავებს მნიშვნელოვან სასაზღვრო პოსტებსა და პროვინციების დედაქალაქებს.

4. ქვეყნის მომარაგება და საზღვრის კვეთა

ხმელეთით გარშემორტყმული ავღანეთი სავაჭროდ და მიწოდების გზების თვალსაზრისით, მეზობლების ტერიტორიებს ეყრდნობა. მაგალითისთვის, პაკისტანის საზღვაო ნავსადგურებს საერთაშორისო ვაჭრობისთვის, სახმელეთო ტერიტორიას კი, ნატოსა და აშშ-ის ძალების ლოჯისტიკისთვის.

ორ აზიურ სახელმწიფოს 2 600 კილომეტრამდე სიგრძის საზღვარი აკავშირებს. ამასთან, იზიარებენ ორ ოპერატიულ სასაზღვრო ტერიტორიას, რომელთაგანაც ერთი, სპინ-ბოლდაკი, ივლისის ბოლოდან, „თალიბანის“ კონტროლქვეშაა.

5. მთებისა და უდაბნოების ქვეყანა

ეს არის მერვე ყველაზე მთაგორიანი ქვეყანა მსოფლიოში. ქვეყნის დედაქალაქი ქაბული საშუალოდ, ზღვის დონიდან, 2 კილომეტრზე მაღლაა. ჩრდილო -აღმოსავლეთ ნაწილი ჰინდუქუშის მთათა სისტემას უკავია, ხოლო სამხრეთ -დასავლეთი, ძირითადად, უდაბნოებითაა დაფარული.

6. ოპიუმის ყაყაჩოს მოყვნა

ავღანეთი მსოფლიოში პირველ ადგილზეა ოპიუმის ყაყაჩოს კულტივაციის თვალსაზრისით. მისგან კი, ჰეროინი მზადდება. 2020 წლის მონაცემებით, ქვეყანაში 224 ათას ჰექტარზე მოჰყავთ ოპიუმის ყაყაჩო. ამ ფართობის ნახევარზე მეტი, 115 597 ჰექტარი მხოლოდ ჰელმანდის პროვინციაზე მოდის. გასულ წელს 6 300 ტონამდე ოპიუმის ყაყაჩო აწარმოეს, რომლის ღირებულებამაც $350 მილიონი შეადგინა.

7. ავღანელთა უმეტესობა სიღარიბეში ცხოვრობს

პანდემიის დაწყებამდე, ქვეყნის სულ მცირე 54.5 პროცენტი ცხოვრობდა სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ, ამჟამინდელი შეფასებით კი, ეს მაჩვენებელი 72%-ს აღწევს.

8. წერა-კითხვის ცოდნის ძალიან დაბალი მაჩვენებლები

ათწლეულების განმავლობაში, დამანგრეველი ომების შედეგად, ავღანეთში წიგნიერების დონე მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე დაბალ მაჩვენებელზეა და 43%-ს შეადგენს. 15 წელზე უფროსი ასაკის მამაკაცების ნახევარზე მეტს შეუძლია წერა და კითხვა, ხოლო ქალებში ეს მაჩვენებელი გაცილებით დაბალი, 1/3-ზე ნაკლებია.

9. იძულებით გადაადგილებული პირები

2021 წლის 1-ლი იანვრიდან 24 ივლისამდე, საცხოვრებლის დატოვება და ქვეყნის სხვა ნაწილში გადასვლა 389 645 ადამიანს მოუწია. მათგან 59%-ს ბავშვები შეადგენენ. მხოლოდ ივნისში, საკუთარი სახლი 109 ათასმა ადამიანმა დატოვა.

10. ლტოლვილები მეზობელ ქვეყნებში

გლობალურად, ავღანელი ლტოლვილების საერთო რაოდენობამ 2.6 მილიონს მიაღწია. საერთო რაოდენობის 86% სამ მეზობელ ქვეყანაში ცხოვრობს, 12% - ევროპაში.

* მომზადებულია Al Jazeera-ს მასალაზე დაყრდნობით.

* მასალაში ასახული მიმდინარე მონაცემები ასახავს 15.08.2021-ის მდგომარეობას.