თურქეთი საკუთარ მოქალაქეებს ერაყის დატოვებისკენ მოუწოდებს

თუ ერაყში დაგეგმილი რეფერენდუმი თურქეთის უსაფრთხოებას კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენებს, ოფიციალური ანკარა შესაბამის ზომებს გაატარებს. ამის შესახებ თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიერ გავრცელებულ სპეციალურ განცხადებაში წერია. ინფორმაციას თურქული გამოცემა Hurriyetdaily ავრცელებს.

თურქეთის საგარეო უწყებაში ფიქრობენ, რომ ერაყის ქურთისტანში დამოუკიდებლობის შესახებ მიმდინარე რეფერენდუმი ახლო აღმოსაველთში სიტუაციის დესტაბილიზაციას გამოიწვევს. გარდა ამისა, უწყება თურქეთის მოქალაქეებს მოუწოდებს, ერაყის ქურთისტანის ტერიტორია დატოვონ. 

"ჩრდილოეთ ერაყში 25 სექტემბერს დაგეგმილმა რეფერენდუმმა შესაძლოა, გაუხსნას გზა ერაყში უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ ახალ პრობლემებს“, - ნათქვამია თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს განცხადებაში.

ერაყის ქურთისტანის ავტონომიურ რეგიონში ერაყისგან გამოყოფის შესახებ რეფერენდუმი დღეს ტარდება. 

ეს გადაწყვეტილება ერაყის ქურთისტანის პარლამენტმა 15 სექტემბერს მიიღო. კენჭისყრა რეფერენდუმის შესახებ ორწლიანი პაუზის შემდეგ განახლდა. პლებისციტის ჩატარებას მხარი 68 დეპუტატიდან 65-მა დაუჭირა.

რეფერენდუმს მსოფლიოს მასშტაბით ბევრი მოწინააღმდეგე ჰყავს. რეფერენდუმს, უპირველეს ყოვლისა, ოფიციალური ბაღდადი ეწინააღმდეგება და ხმის მიცემის პროცესს არაკანონიერად მიიჩნევს.

ქურთისტანის რეგიონის ერაყისგან გამოყოფას უარყოფითად აფასებს გაეროც. გაეროს გენერალური მდივანი ანტონიო გუტერეში აცხადებს, რომ ეს პროცესი დაჯგუფება “ისლამური სახელმწიფოს“ წინააღმდეგ ბრძოლას ხელს შეუშლის.

ერაყის ქურთისტანის ლიდერს მასუდ ბარზანს რეფერენდუმის გადადებისკენ მოუწოდა აშშ-მაც.

განსხვავებული პოზიცია აქვს ისრაელის პრემიერმინისტრ ბენიამინ ნეთანიაჰუს. მისი თქმით, იმის მიუხედავად, რომ ის ქურთისტანის მშრომელთა პარტიას ტერორისტულ ორგანიზაციად განიხილავს, ქურთი ხალხის ლეგიტიმურ ძალისხმევას დამოუკიდებლობის მისაღწევად მხარს უჭერს. 

რეფერენდუმთან დაკავშირებით, 24 სექტემბერს ირანმა ერაყის ქურთისტანის რეგიონის საზღვარზე მასშტაბური სამხედრო წვრთნები დაიწყო. გარდა ამისა, ოფიციალურმა თეირანმა, ერაყის თხოვნით, ერაყის ქურთისტანთან საჰაერო სივრცეც ჩაკეტა.

რეფერენდუმამდე 1 დღით ადრე კი თურქეთის ხელისუფლებამ ერაყის ჩრდილოეთ ნაწილში ქურთისტანის მუშათა პარტიის იარაღის საწყობები დაბომბა. 

ერაყის ქურთისტანი ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს და ერაყის ერთადერთი ავტონომიური რეგიონია. ადგილობრივი ხელისუფლების სათავეში ქურთისტანის დემოკრატიული პარტიაა, რომლის პრეზიდენტი მასუდ ბარზანია.

ერაყის ქურთისტანის 1970 წელს მიღებული ავტონომია რეალური მხოლოდ 1991 წელს, აშშ-ის დახმარებით გახდა. 2005 წლის ერაყის ახალი კონსტიტუციით კი, ქურთისტანის ავტონომიური რეგიონი გაფართოვდა და ის ახლა საპარლამენტო დემოკრატიაა, რომელსაც საკუთარი ასამბლეა და შეიარაღებული ძალები ჰყავს.

მის შემადგენლობაში დაჰუკის, სულეიმანისა და ერბილის რაიონები შედიან, მაგრამ ქურთები ასევე ცხოვრობენ კირკუკის, ნინავასა და დიალას სადავო პროვინციებში.

ერაყელი ქურთების ლიდერი ბარზანი ერაყის ქურთისტანის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმის ჩატარებას 2014 წელსაც ცდილობდა, თუმცა მაშინ სადავო რაიონების, მათ შორის ქალაქ კირკუკის საკითხი წყდებოდა. ე.წ. "ისლამური სახელმწიფოს" შეტევის შემდეგ ერაყის არმიამ ეს ქალაქი დატოვა, რის შემდეგაც კონტროლი ერაყელმა ქურთებმა მოიპოვეს.

ქურთების მთავრობის თანახმად, რეგიონში 45 მილიარდი ბარელი ნავთობია. 2016 წელს ქურთისტანის ნავთობის ექსპორტმა ქვეყნის მთლიანი ინდიკატორების 12% შეადგინა.