რამდენად დააზარალებს პალესტინას ამერიკული დაფინანსების შეწყვეტა

აშშ-ის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ პალესტინის ავტონომია მშვიდობის პოზიციიდან აღარ ლაპარაკობს, ამიტომ ვაშინგტონი მას დაფინანსებას შეუწყვეტს. ამის შესახებ ტრამპმა Twitter-ზე დაწერა. პასუხად, პალესტინის ადმინისტრაციის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ ისინი შანტაჟს არ წამოეგებიან და რომ იერუსალიმი არ იყიდება. 

ვაშინგტონს და ავტონიმიას შორის ურთიერთობის გამწვავება დონალდ ტრამპის მიერ იერუსალიმის ისრაელის დედაქალაქად აღიარებას მოჰყვა. აღმოსავლეთ იერუსალიმს პალესტინელები საკუთარ დედაქალაქად მიიჩნევენ. ამ ქალაქის სტატუსი - ისრაელს და მის არაბ მეზობლებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე მწვავე საკითხია.

ტრამპის გაბრაზება პალესტინის წარმომადგენლების განცხადებებს მოჰყვა. ავტონომიის ლიდერმა მაჰმუდ აბასმა განაცხადა, რომ აშშ-ის მომზადებულ სამშვიდობო გეგმებს აღარ განიხილავს, რადგან ვაშინგტონი პატიოსანი შუამავალი არ არის.

აშშ-ის გადაწყვეტილებას სერიოზული წინააღმდეგობა მოჰყვა გაეროშიც. გენერალურმა ასამბლეამ ვაშინგტონის მიერ იერუსალიმის აღიარება დაგმო. რეზოლუციას 128 ქვეყანამ დაუჭირა მხარი, წინააღმდეგ ხმა მისცა 9 სახელმწიფომ, 35-მა კი კენჭისყრაში მონაწილეობისაგან თავი შეიკავა. საქართველოს დელეგაცია კენჭისყრის პროცედურას არ დასწრებია.  

გაეროს 2016 წლის ანგარიშის თანახმად, პალესტინის ავტონომიის ყველაზე მსხვილი სპონსორების სიაში ცალკე სახელმწიფოებს და ორგანიზაციებს შორის, ამერიკის შეერთებული შტატები პირველ ადგილზეა (368 მლნ დოლარი), შემდეგია ევროკავშირი (159 მლნ დოლარი), რომელსაც მოსდევენ საუდის არაბეთი (148 მლნ დოლარი), გერმანია (73 მლნ დოლარი), დიდი ბრიტანეთი (73 მლნ დოლარი), და სხვა დონორები (ერთად 429 მლნ დოლარი).

პალესტინის ავტონომიას ფინანსურ დახმარებას აშშ-ის ყველა მთავრობა უწევდა. უმცროსი ჯორჯ ბუშის დროს ვაშინგტონში ხშირად აღნიშნავდნენ, რომ საჭირო იყო მყარი ეკონომიკური ფუნდამენტის შექმნა თავისუფალი და სუვერენული პალესტინური სახელმწიფოსათვის. ამ მიზნით, 2003 წელს შეერთებულმა შტატებმა ავტონომიას 20 მილიონი დოლარი გამოუყო. თანხა დიდი არ იყო, თუმცა მისი გამოყოფა უშუალოდ მაჰმუდ აბასის მთავრობისთვის მიიჩნეოდა სიმბოლურ ნაბიჯად მშვიდობიანი დიალოგის გაგრძელებისათვის. ბარაკ ობამას ადმინისტრაციამ დახმარების პაკეტი 150 მილიონ დოლარამდე გაზარდა და პალესტინელებისათვის დაფინანსების გაზრდისკენ სხვა დონორებსაც მოუწოდა.

დღეისთვის, აშშ-ის დახმარების ყოველწლიური პაკეტის მოცულობა პალესტინის ავტონომიისთვის საშუალოდ 400 მილიონი დოლარია. ამ თანხის დიდი ნაწილი (370 მლნ დოლარი 2016 წელს) არის აშშ-ის შენატანი გაეროს ახლოაღმოსავლურ სააგენტოში, რომელიც პალესტინელ დევნილებს ეხმარება. სააგენტო საგანმანათლებლო, სოციალურ და ჯანდაცვის პროგრამებს ახორციელებს. ორგანიზაციის სამუშაოს მთლიანი დაფინანსების დაახლოებით 30% შეერთებულ შტატებზე მოდის. დონორებში მეორე ადგილზე - ევროკავშირია.

იმის გათვალისწინებით, რომ პალესტინელებს საბიუჯეტო ვალდებულებების შესასრულებლად ყოველწლიურად დაახლოებით 1 მილიარდი დოლარი სჭირდებათ, ავტონომია უკიდურესადაა დამოკიდებული ამერიკულ დახმარებაზე.

გაეროში აშშ-ის ელჩმა ნიკი ჰეილიმ პრესკონფერენციაზე განაცხადა, რომ პრეზიდენტი არ აპირებს განაგრძოს ავტონომიის დაფინანსება, ვიდრე პალესტინელები მოლაპარაკების მაგიდას არ დაუბრუნდებიან.