ეკა გიგაურის ორგანიზაციის სადავო კვლევა და მანიპულაციური შეკითხვები

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველომ“ ახალი კვლევა გამოაქვეყნა, რომელიც საჯარო პოლიტიკის საკითხებს და დიდწილად სასამართლო სისტემის შეფასებას ეძღვნება. კვლევა ორგანიზაციის ხელმძღვანელმა ეკა გიგაურმა წარადგინა. 

ორგანიზაციის ინფორმაციით, კვლევა 2019 წლის 20 თებერვლიდან 5 მარტის პერიოდში „კავკასიის კვლევითი რესურსების ცენტრმა” (CRRC) მთელი ქვეყნის მასშტაბით ჩაატარა, გამოკითხულია 2087 ადამიანი. კვლევის ცდომილება 2,3%-ა.

თვალშისაცემია კითხვების ხისტი ფორმულირება, რაც ნეიტრალურ კვლევებს როგორც წესი არ ახასიათებს და ამ არასამთავრობო ორგანიზაციის სასამართლო სისტემასთან დაკავშირებული ბოლოდროინდელი საჯარო პრეტენზიების და არგუმენტების საზოგადოებრივი აზრით გამყარების მცდელობას ჰგავს. შეკითხვები საჯარო დავებში დამკვიდრებულ ტერმინებს („კლანი“) მოიცავს და რესპონდენტების „სასურველ“ პასუხებს ფაქტობრივად წინასწარ განსაზღვრავს. მაგალითად, „არის თუ არა სასამართლო სისტემაში მოსამართლეთა გავლენიანი ჯგუფი (კლანი)?“, „უნდა დატოვონ თუ არა სასამართლო სისტემა ამ გავლენიანი ჯგუფის (კლანის) წევრებმა?“, „უნდა მუშაობდნენ თუ არა სასამართლოში ის მოსამართლეები, რომლებიც წარსულში ზეწოლის შედეგად უსამართლო გადაწყვეტილებებს იღებდნენ?“ და სხვა.

შესაბამისად, ორგანიზაციის კვლევის შედეგებით, ქვეყანაში არსებული ინსტიტუტებიდან სასამართლოს ერთ-ერთი ყველაზე დაბალი ნდობის მაჩვენებელი აქვს. საქართველოში მოსახლეობის 53% ფიქრობს, რომ სასამართლო სისტემა მმართველი პარტიის გავლენის ქვეშაა, ხოლო 50%-ს მიაჩნია რომ სასამართლო არ არის სამართლიანი.

დოკუმენტის თანახმად, საზოგადოების 43%-ის აზრით, სასამართლო სისტემაში მოსამართლეთა გავლენიანი ჯგუფი (კლანი) არსებობს: 87% ფიქრობს, რომ მოსამართლეთა კლანი მოქმედი ხელისუფლების მხარდაჭერით სარგებლობს, ხოლო 94% მიიჩნევს, რომ მოსამართლეთა კლანის წევრებმა სასამართლო სისტემა უნდა დატოვონ.

გამოკითხვამ აჩვენა ისიც, რომ მოსახლეობის დიდი უმრავლესობის (83%) აზრით, სასამართლოში არ უნდა მუშაობდნენ ის ადამიანები, რომლებიც წარსულში ზეწოლის შედეგად უსამართლო გადაწყვეტილებებს იღებდნენ.

"იმ პირობებში, როდესაც სასამართლო სისტემისადმი საზოგადოების ნდობა დაბალია, საინტერესოა რაში ხედავს გამოსავალს თავად მოსახლეობა. გამოკითხვის თანახმად, ყველაზე მეტი (46%) ადამიანი ფიქრობს, რომ ნდობის გასაზრდელად სასამართლო სრულიად ახალი მოსამართლეებით უნდა დაკომპლექტდეს, ხოლო 41% ფიქრობს, რომ ხელისუფლება აღარ უნდა ერეოდეს სასამართლო სისტემაში“, - წერია კვლევაში.

არასამთავრობო სექტორის ნაწილის და ხელისუფლების დავაში სასამართლო სისტემასთან დაკავშირებით, ხელისუფლების არგუმენტია რომ სასამართლო სისტემის სრულად ახალი მოსამართლეებით დაკომპლექტება იგივე გზაა, რომელსაც წარსულში მიხეილ სააკაშვილის „ნაციონალურმა მოძრაობამ“ მიმართა და რამაც სასამართლოს დამოუკიდებლობა სრულად დააკარგვინა. „ქართული ოცნება“ აცხადებს, რომ ის ამ სისტემის ევოლუციურ განვითარებას ემხრობა და მიუხედავად იმისა, რომ იზიარებს ცალკეულ მოსამართლეებთან დაკავშირებულ პრეტენზიებს ხელისუფლების ამ შტოს მომავალი განვითარებისთვის და დამოუკიდებლობისთვის ერთადერთ სწორ გზად არა მასობრივ საკადრო წმენდას (სისტემაში დღეს მომუშავე მოსამართლეების უდიდესი უმრავლესობა სასამართლოში წინა ხელისუფლების დროს მუშაობდა), არამედ საკანონმდებლო რეფორმებით მის გაჯანსაღებას მიიჩნევს. საკუთარი პოლიტიკის სისწორის ერთ-ერთ დასტურად მმართველ გუნდს 2018 წლის შემოდგომაზე ჩატარებული კვლევის შედეგები მოჰყავს. 

რამდენიმე წლის წინ, რეფორმების დასაწყისს ეტაპზე სასამართლოს ევროლუციური განვითარების გზას იზიარებდა სამოქალაქო სექტორის კრიტიკული ნაწილიც, მათ შორის „საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველოც“.

კვლევაში გამოკითხულები სხვა საჯარო ინსტიტუტებთან, მაგალითად, პოლიციასთან დაკავშირებულ შეკითხვებსაც პასუხობენ. კვლევის შედეგად ირკვევა, რომ პოლიციას მოსახლეობის 19% სრულად ენდობა. კითხვაზე: რამდენად ენდობით ან არ ენდობით პოლიციას, 29 პროცენტი პასუხობს, რომ უფრო ენდობა ვიდრე არ ენდობა; 32% ნაწილობრივ ენდობა, ნაწილობრივ - არა; 9 % უფრო ენდობა, ვიდრე არა; 8% კი სრულ უნდობლობას გამოხატავს; არ ვიცი, უარი პასუხი კი 4% -მა დააფიქსირა.