თამბაქოს კონტროლის ალიანსი ელექტროსიგარეტებზე რეგულაციების შესაძლო შერბილებას აკრიტიკებს

„თამბაქოს კონტროლის შესახებ“ კანონში ცვლილებები შედის. რეგულაციები ახალი ნაწარმის ბაზარზე განთავსების წესებს შეეხება. თამბაქოს მწარმოებლები და იმპორტიორები ვალდებულები გახდებიან თამბაქოს ნებისმიერი ნაწარმის ბაზარზე შეტანის შემთხვევაში შესაბამის უწყებებს შეატყობინონ.

ამასთან დაკავშირებით დღეს განცხადება გაავრცელა თამბაქოს კონტროლის ალიანსმა, რომელიც ჯანდაცვის კომიტეტში არსებულ ამ კანონპროექტს აკრიტიკებს და მას თამბაქოს ინდუსტრიის ინიციატივით მომზადებულ ცვლილებათა პროექტად აფასებს. 

ალიანსის განცხადებით, საკანონმდებლო პროექტი თამბაქოს ახალი, ტექნოლოგიური ნაწარმის, ე.წ. ელექტრონული და გასახურებელი თამბაქოს (აიქოსის) მიმართ რეგულაციების შერბილებას, ან გაუქმებას მოითხოვს. კერძოდ, ნებადართული უნდა იყოს დახურულ სივრცეში ელექტრონული ან გახურებადი თამბაქოს გასინჯვა, პოპულარიზაციის და რეკლამის სხვადასხვა ფორმა, სავაჭრო ქსელებში ელექტრონული, ან გახურებადი თამბაქოს შიდა გამოდება და გამარტივდეს შეფუთვის წესი, ანუ პიქტოგრამების გარეშე მხოლოდ სამედიცინო გაფრთხილება იყოს დატანილი.  

თამბაქოს კონტროლის ალიანსის განცხადებით, ჯანდაცვისა და სურსათის უსაფრთხოების საკითხებში ევროკომისრის ვიტენის ანდრიუკაიტისმა საქართველოს მთავრობას მოუწოდა, უფრო გაამკაცრონ ელექტრონული სიგარეტისა და ახალი მოწყობილობების რეგულირება, რადგან, ევროკომისრის აზრით, ახალი ტიპის მოწყობილობები განსაკუთრებით მიმზიდველია ბავშვებისა და ახალგაზრდებისთვის, შესაბამისად, მათზე მნიშვნელოვან ფსიქოლოგიურ ზემოქმედებას ახდენს.

„თამბაქოს ინდუსტრია ცდილობს, შექმნას ახლებური მოწყობილობები და წარადგინოს, როგორც ნაკლებად საზიანო, თუმცა ეს ასე არ არის. მთავრობაზე და პარლამენტზეა დამოკიდებული, რომ მინიმუმზე დაიყვანოს ზემოქმედება და ახალი თაობები დაიცვას თამბაქოს ინდუსტრიის ზეგავლენისგან.

ევროკავშირის სტანდარტებით, ელექტრონული სიგარეტი კანონმდებლობით დაშვებულია და რეგულირდება, მაგრამ ეს საერთო კანონმდებლობაა. მთავრობებმა ინდივიდუალურად უნდა შეაფასონ ვითარება ეპიდემიოლოგიური კუთხით და წარადგინონ ბევრად უფრო ეფექტიანი რეგულაციები მოწყვლადი ჯგუფების დასაცავად. ძირითადად, საუბარია ბავშვებზე, რომელთაც არ აქვთ არჩევანი, და მიჰყვებიან უფროსების მაგალითს, ისევე როგორც „ქუულ (cool) იდეას“, - აცხადებს ანდრიუკაიტისი.

თამბაქოს კონტროლის ალიანსს განცხადებაში მოჰყავს დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრის მიერ საერთაშორისო ორგანიზაციებთან ერთად ჩატარებული კვლევების შედეგები. კვლევების მიხედვით, მოზარდებში თამბაქოს მოხმარებასთან დაკავშირებულ საგანგაშო სტატისტიკაში მნიშვნელოვანი წილი სწორედ ელექტრონულ და გახურებად თამბაქოს უკავია.

„უკვე ყოველი მეხუთე ახალგაზრდა ელექტრონული სიგარეტის მომხმარებელია. მიუხედავად ამისა, პარლამენტში თამბაქოს ინდუსტრიის კეთილდღეობაზე ზრუნავენ და აღარც მალავენ, რომ მკვლელ ბიზნესს ლობირებენ. ფაქტია, საკანონმდებლო ცვლილების ინიციატივა სწორედ პარლამენტართა ერთმა ჯგუფმა ირაკლი (დაჩი) ბერაიამ, დავით სონღულაშვილმა, სულხან მახათაძემ, ირაკლი მეზურნიშვილმა და გურამ მაჭარაშვილმა წარმოადგინეს. მაშინ, როდესაც ანალოგიური ცვლილებათა პროექტის წარდგენა თამბაქოს ინდუსტრიამ მანამდე ორჯერ წარუმატებლად სცადა.  2018 წელს, „საქართველოს ბიზნეს ასოციაციის“ (ერთ-ერთი წევრი „ფილიპ მორისია“) სახელით წარდგენილი საკანონმდებლო ინიციატივა,  რომლის მიზანიც  თამბაქოს კონტროლის ეფექტური კანონის დარღვევა იყო, საქართველოს პარლამენტმა არ მიიღო. შემდგომში თამბაქოს ინდუსტრია მთავრობის ხელით ეცადა იგივე ინიციატივის დაყენებას, თუმცა ამაოდ, ვიდრე ჩამოთვლილი პარლამენტარების გული არ მოიგო“, - წერია თამბაქოს კონტროლის ალიანსის განცხადებაში.

ალიანსი მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი კანონპროექტი:

1. თამბაქოს კონტროლის ჩარჩო კონვენციისა და „თამბაქოს კონტორლის შესახებ“ კანონის მოთხოვნებს ეწინააღდეგება, რადგან ის მომზადებულია უშუალოდ თამბაქოს ინდუსტრიისა და მათთან დაკავშირებული პირების ჩართულობით და მათთან კონსულტაციებით. შესაბამისად, კანონპროექტიდან უნდა ამოიღონ ელ. სიგარეტთან და ახალი ტიპის თამბაქოს ნაწარმთან დაკავშირებული რეგულაციები და მათზე, როგორც თამბაქოს პროდუქტზე ისედაც ვრცელდება ყველა სახის რეგულაცია, მათ შორის რეკლამა/პოპულარიზაციის სრულად აკრძალვა, შეფუთვა-მარკირების წესები, მოწევის აკრძალვა საზოგადოებრივ შენობებში და ა.შ.;

2. საქართველო გამოცხადდეს ელექტრონული სიგარეტის, გახურებადი თამბაქოსა და თამბაქოს ახალი ნაწარმისაგან თავისუფალ ზონად.

აღსანიშნავია ისიც, რომ ელექტრონული სიგარეტები და ე.წ. გახურებადი თამბაქოს პროდუქტები საერთოდ აკრძალულია მსოფლიოს 48 ქვეყანაში.

რამდენი ადამიანი მოიხმარს მსოფლიოში ელექტრონულ სიგარეტს, რა ღირს დღეს ეს ბიზნესი და რა ტენდენციებით ხასიათდება - ამასთან დაკავშირებით ბოლო ინფორმაციას გაეცანით ამ ბმულზე.