ვენეციის კომისიამ საარჩევნო კოდექსსა და პარლამენტის რეგლამენტში შესატან ცვლილებებთან დაკავშირებით დასკვნა გამოაქვეყნა

ვენეციის კომისიის რეკომენდაციაა, რომ საარჩევნო კოდექსის, პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ კანონისა და პარლამენტის რეგლამენტის რეფორმა უნდა გადაიხედოს, – ამის შესახებ საუბარია ვენეციის კომისიის მიერ გამოქვეყნებულ განცხადებაში.

„რეკომენდაციაში, რომელიც საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ 2020 წლის დეკემბერში მოითხოვა, ეუთო/ოდირი და ვენეციის კომისია მოუწოდებენ საქართველოს, გადახედოს საარჩევნო კოდექსში, მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ კანონსა და პარლამენტის რეგლამენტში შესატან რამდენიმე ცვლილებას.

კერძოდ, საარჩევნო კოდექსთან დაკავშირებით მივიჩნევთ, რომ შემოთავაზებული ცვლილებები არღვევს პოლიტიკური პარტიების უფლებას, ჰქონდეს თანაბარი შესაძლებლობები, ართმევს რა მას უფასო საეთერო დროს, თუ ეს პარტია სახელმწიფოს დაფინანსებას არ იღებს. ამ პარტიებისთვის უფასო საეთერო დროზე უარის თქმა არის „დისპროპორციული და უსაფუძვლო“, რადგან სწორედ მცირე რესურსის მქონე პარტიებს დასჭირდებათ უფასო საეთერო დროსთან წვდომა, რათა გამოხატონ საკუთარი მოსაზრებები და წარუდგინონ საკუთარი პროგრამა ელექტორატს. მეტიც, არ არსებობს ისეთი დადასტურებული კავშირი უფასო საეთერო დროის გამოყოფასა და სახელმწიფო დაფინანსების მიღებას შორის, რაც გაამართლებდა ამ ნაბიჯს. გარდა ამისა, ეს შეზღუდვა არ პასუხობს საზოგადოებრივ ინტერესებს, რამეთუ ამცირებს იმ ინფორმაციაზე წვდომას, რომელიც საზოგადოებას საარჩევნო ყუთთან ინფორმირებული არჩევენის გასაკეთებლად სჭირდება.

ვენეციის კომისია ასევე შეშფოთებულია მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ კანონში შესატანი ცვლილებების გამო, რომელთა მიხედვითაც, სახელმწიფო დაფინანსებაზე უარს ეტყვიან პარტიებს ან საარჩევნო ბლოკებს, რომლებიც პარლამენტში მოპოვებული მანდატების სულ მცირე ნახევარს მაინც არ აიღებენ, და პარტიას ან საარჩევნო ბლოკს ჩამოერთმევა უფლება, სახელმწიფო დაფინანსება მიიღოს მომდევნო 6 თვის განმავლობაში, თუ რომელიმე პარტიის ან ბლოკის დეპუტატების ნახევარი, მისაღები მიზეზის გარეშე, არ დაესწრება პლენარული სხდომების ნახევარზე მეტს. სანქციების დაწესება პოლიტიკური პარტიებისთვის, და არა ინდივიდუალური დეპუტატებისთვის, მათთვის დაფინანსების ჩამორთმევით, თუ დეპუტატები არ ესწრებიან საპარლამენტო სესიის განმავლობაში სხდომების უმეტესობას, არის „დისპროპორციული“ და ეწინააღმდეგება პარლამენტის რეგლამენტს, რომელიც ასეთ საკითხებს მკაფიოდ და დაბალანსებულად უკვე არეგულირებს.

ანალოგიური რეკომენდაცია ეხება პარლამენტის რეგლამენტში დაგეგმილ სხვა ცვლილებებს, რომლებიც ითვალისწინებს იმ დეპუტატისთვის ხელფასის გაცემის შეზღუდვას, რომელიც მისაღები მიზეზის გარეშე არ დაესწრება ყველა პლენარულ სხდომას ერთი თვის განმავლობაში გამართული რეგულარული სესიის ფარგლებში, ასევე შემდგომ შესვენების პერიოდშიც. ეს ბოლო წინადადებაც, სავარაუდოდ, არ იქნება შესაბამისობაში საქართველოს კონსტიტუციასთან, რომელიც პარლამენტის ხელფასს სავალდებულოს ხდის“, – აღნიშნულია ვენეციის კომისიის განცხადებაში.

კომისია გამოდის „უფრო პროპორციული და შესაბამისი საშუალების“ განხილვის რეკომენდაციით, რათა მიღწეული იყოს ცვლილებების მიზანი, რაც შეიძლება ითვალისწინებდეს ზომებს, რომ შესაბამისი ქმედებებისთვის ინდივიდუალური პარლამენტარებისთვის შესაბამისი შედეგები დადგეს. მათი შეფასებით, ეს უფრო მეტად იქნებოდა თანხვედრაში საქართველოს კონსტიტუციასთან და საერთაშორისო სტანდარტთან.

„ასეთი ფართო სანქციები იმ პარტიების წინააღმდეგ, რომლებიც არ მონაწილეობენ საპარლამენტო საქმიანობაში, არ არის ვენეციის კომისიის და ეუთო/ოდირის არცერთ წევრ სახელმწიფოში“, - ნათქვამია ვენეციის კომისიის რეკომენდაციაში.

კიდევ ერთ რეკომენდაციაში, ვენეციის კომისია და ეუთო/ოდირი მოუწოდებენ საქართველოს, „გადახედონ საარჩევნო კოდექსის 791-ე მუხლის განახლებული ვერსიის მიღებას, რომელიც ეხება უცხო ქვეყნის მოქალაქეებს, რომლებიც ასრულებენ პარტიის ლიდერის ფუნქციებს საარჩევნო კამპანიის პერიოდში“.

„ამ ცვლილების მიღებამ შეიძლება გამოიწვიოს პოლიტიკური პლურალიზმის გაუმართლებელი შეზღუდვა. ვენეციის კომისიის გაფრთხილებაში ჩამოთვლილია რამდენიმე პრობლემა. შემოთავაზებული ცვლილება მკაფიოდ არ ადგენს, რა კრიტერიუმებით უნდა დადგინდეს, თუ ვინ არის საარჩევნო სიის ან პარტიის ლიდერი. გარდა ამისა, ხმის მიცემისა და კენჭისყრის უფლება შეიძლება დამოკიდებული იყოს რიგ პირობებზე, მათ შორის შესაძლოა, ეს იყოს ინდივიდუალური პირის მოქალაქეობა, უცხოელებისთვის დაწესებული შეზღუდვა, მონაწილეობა მიიღოს შიდა პოლიტიკურ ცხოვრებაში, უნდა შემოიფარგლოს პოლიტიკური პარტიის დაფუძნების შეზღუდვით და არა წევრობის შეზღუდვით. ამასთანავე, პარტიული სიის გაუქმება იმის გამო, რომ უცხო ქვეყნის მოქალაქე წარმოადგენს პოლიტიკური პარტიის ლიდერს, არის არაპროპორციული და მიმართულია არა უცხოელის, არამედ უფრო მეტად პარტიის წინააღმდეგ. შემოთავაზებულ წინადადებაში ასევე წარმოდგენილია ამ გადაწყვეტილების გასაჩივრების პროცესი, რაც ასევე „შეშფოთებას“ იწვევს, რადგან პარტიის რეგისტრაციიდან მოხსნა შესაძლებელია არჩევნებიდან ორი დღის განმავლობაში, რაც ნიშნავს, რომ გადაწყვეტილება შესაძლებელია, მიიღონ მას შემდეგ, რაც ამომრჩევლები კეთილსინდისიერად მისცემენ ხმას პარტიას, რომლის რეგისტრაციაც შეიძლება, საბოლოო ჯამში გაუქმდეს. ვენეციის კომისია და ეუთო მიიჩნევენ, რომ ეს ცვლილება შეიძლება, აღქმული იყოს, როგორც კონკრეტული პირის წინააღმდეგ მიმართული, რაც წარმოადგენს საკანონმდებლო ტაქტიკას, რომელიც ვენეციის კომისიამ წარსულში გააკრიტიკა“, – აღნიშნულია ვენეციის კომისიის რეკომენდაციაში.