დავით ქართველიშვილი სომხეთში რუბიოს ვიზიტზე: მთავარი კითხვა არა რუბიოს მოკლე ვიზიტის სიმბოლიზმშია, არამედ იმაში, შეძლებს თუ არა ერევანი ხელმოწერილი მემორანდუმების გარდაქმნას რეალურ ინვესტიციებად?

პარტია „ხალხის ძალის“ წევრი, დავით ქართველიშვილი, სოციალურ ქსელში ეხმაურება აშშ-ს სახელმწიფო მდივნის, მარკო რუბიოს ვიზიტს ერევანში. ანალიტიკოსი წერს, რომ რუბიოს სომხეთის ტერიტორიაზე ყოფნა სულ რაღაც 45 წუთი გაგრძელდა.

სომხეთ-ამერიკამ 3 მიმართულებით გააფორმეს ხელშეკრულებები, თუმცა ქართველიშვილი წერს, რომ „ფაქტობრივად თვითმფრინავის ტრაპთან“ შემდგარ ვიზიტს განსხვავებული შეფასებები მოყვა სომხეთში:

„ვიზიტი ფაშინიანის მთავრობის მხარდამჭერებისთვის გახდა დემონსტრირება იმისა, რომ ვაშინგტონი მზად არის საჯაროდ დაუჭიროს მხარი ერევანს სომხეთ-რუსეთის ურთიერთობების მკვეთრი გაუარესებისა და საპარლამენტო არჩევნების წინ. ოპოზიციისთვის კი თავად ამ დოკუმენტების ხელმოწერის პროცედურა, ფაქტობრივად „თვითმფრინავის ტრაპთან“, უფრო წინასაარჩევნო PR ჟესტის სიმბოლოდ აღიქმება“ - წერს ქართველიშვილი.

ანალიტიკოსი ხაზს უსვამს იმასაც, რომ სომხეთის ნაბიჯები გარდაუვლად ზრდის ზეწოლას რუსეთის მხრიდან.

„მარკო რუბიოს ვიზიტი სომხეთში მართლაც უჩვეულოდ გამოიყურებოდა ყველაზე მკაცრი დიპლომატიური პრაქტიკის ფონზეც კი. ამერიკის სახელმწიფო მდივნის თვითმფრინავმა პოლიტიკურ-ტექნიკური გაჩერება განახორციელა ზვარტნოცოს აეროპორტში, ინდოეთიდან სამშობლოში ფრენის დროს (ძირითადად თვითმფრინავის საწვავით შევსების მიზნით). სომხური და საერთაშორისო მედიის ინფორმაციით, რუბიოს ყოფნა სომხეთის ტერიტორიაზე სადღაც 45 წუთი გაგრძელდა: იგი არ გასულა ქალაქში, არ ეწვია სამთავრობო შენობებს და არ გამართა სრულფასოვანი მოლაპარაკებები ერევანში - შემოიფარგლა მოკლე ბრიფინგით, დოკუმენტების ხელმოწერის ცერემონიითა და პროტოკოლური შეხვედრით სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრ არარატ მირზოიანთან, რაც უშუალოდ აეროპორტის შენობაში გაიმართა.

ხელმოწერილი დოკუმენტების პაკეტი სამ ძირითად მიმართულებას მოიცავდა: პირველი - აშშ-სა და სომხეთს შორის „ყოვლისმომცველი სტრატეგიული პარტნიორობის“ ქარტია, რომელიც ჩარჩო-პოლიტიკურ ხასიათს ატარებს და უსაფრთხოების, ეკონომიკის, ენერგეტიკისა და დემოკრატიული ინსტიტუტების სფეროში თანამშრომლობის გაღრმავებას აცხადებს; მეორე - მემორანდუმი "კრიტიკული მინერალებისა" და იშვიათმიწა მეტალების შესახებ, რომელიც სომხეთის სტრატეგიული ნედლეულის (მათ შორის სპილენძისა და მოლიბდენის) მოძიების, მოპოვებისა და გადამუშავების სფეროში თანამშრომლობის გაფართოებას ითვალისწინებს; მესამე - ჩარჩო შეთანხმება პროექტ TRIPP-ის („Trump Route for International Prosperity and Partnership“) ფარგლებში, რომელიც ევრაზიის სატრანსპორტო-ლოჯისტიკურ და ინფრასტრუქტურულ ინიციატივებს უკავშირდება.

პოლიტიკური თვალსაზრისით ვიზიტის ფორმატი, ნიკოლ ფაშინიანის მთავრობის მხარდამჭერებისთვის გახდა დემონსტრირება იმისა, რომ ვაშინგტონი მზად არის საჯაროდ დაუჭიროს მხარი ერევანს სომხეთ-რუსეთის ურთიერთობების მკვეთრი გაუარესებისა და საპარლამენტო არჩევნების წინ. ოპოზიციისთვის კი თავად ამ დოკუმენტების ხელმოწერის პროცედურა, სრულფასოვანი სახელმწიფო ვიზიტის, დედაქალაქში გამართული პრესკონფერენციისა და ოფიციალური შეხვედრების გარეშე, ფაქტობრივად

„თვითმფრინავის ტრაპთან“, უფრო წინასაარჩევნო PR ჟესტის სიმბოლოდ აღიქმება, ვიდრე რეალურ სტრატეგიულ გარღვევად. კრიტიკოსები ხაზს უსვამენ, რომ აშშ-ს სომხეთისთვის არ მიუცია არც პირდაპირი უსაფრთხოების გარანტიები, არც მასშტაბური საინვესტიციო პაკეტები და არც ისეთი კონკრეტული ვალდებულებები, რასაც ვაშინგტონი თავის მთავარ მოკავშირეებს სთავაზობს.

უფრო ფართო გეოპოლიტიკურ კონტექსტში საქმე ეხება სომხეთის მცდელობას, დააჩქაროს საგარეო პოლიტიკის დივერსიფიკაცია ყარაბაღის კრიზისისა და უსაფრთხოების ძველი არქიტექტურის მიმართ ნდობის მკვეთრი დაცემის შემდეგ. თუმცა, ასეთი შემობრუნება გარდაუვლად ზრდის ზეწოლას რუსეთის მხრიდან, რომელიც სომხეთისთვის კვლავ უმნიშვნელოვანეს სავაჭრო, ენერგეტიკულ და სამხედრო ფაქტორად რჩება. ამიტომ მთავარი კითხვა არა იმდენად რუბიოს მოკლე ვიზიტის სიმბოლიზმშია, არამედ იმაში, შეძლებს თუ არა ერევანი ხელმოწერილი მემორანდუმების გარდაქმნას რეალურ ინვესტიციებად, ინფრასტრუქტურულ პროექტებად და გრძელვადიან გარანტიებად, და არა მხოლოდ წინასაარჩევნო პოლიტიკურ სიგნალად. მოკლედ, სულ ეს იყო...“ -წერს დავით ქართველიშვილი.