imedi /  05 აპრილი 2019, 17:04 / სანდო წყარო

რატომ ცხოვრობენ კაცები ქალებზე ნაკლებს

მოხუცი კაცი

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ, რომელიც კაცობრიობის ჯანმრთელობას იკვლევს, წლევანდელი კვლევით იმის დადგენა სცადა, თუ რატომ განსხვავდება ქალებისა და კაცების სიცოცხლის ხანგრძლივობა - წერს Spiegel ახალ კვლევაზე დაყრდნობით.

2019 წლის პროგნოზით, წელს მსოფლიოში 141 მილიონი ბავშვი დაიბადება. რიცხობრივი უპირატესობა მამრობითი სქესის მხარესაა: 78 მილიონი ბიჭი და 68 მილიონი გოგო. ეს იმას ნიშნავს, რომ 107 ბიჭზე 100 გოგო მოდის, თუმცა ასაკის მატებასთან ერთად ეს თანაფარდობა იცვლება.

მაგალითად, 50-54 წლის ასაკობრივ ჯგუფში ეს ბალანსი, 2016 წლის მონაცემებით, დაცული იყო. 60-64 წლის ასაკობრივ ჯგუფში კი უკვე ქალები სჭარბობდნენ (95 კაცი/100 ქალზე). ეს სხვაობა უფრო მხცოვან ასაკობრივ ჯგუფებში კიდევ მცირდება.

კვლევის მიხედვით, კაცების სიცოცხლის ხანგრძლივობას ბევრი ფაქტორი განაპირობებს; მაგალითად, სიკვდილის 40 ძირითადი მიზეზიდან 33 ყველაზე ხშირად ახდენს გავლენას კაცების სიცოცხლისუნარიანობაზე. მათ შორისაა გულის იშემიური დაავადებები, ავტოსაგზაო შემთხვევები, ფილტვის სიმსივნე და ფილტვის ქრონიკულ-ობსტრუქციული დაავადებები.

ზოგიერთი ეს განსხვავება გენეტიკითაც აიხსნება: X-ქრომოსომასთან დაკავშირებული პროცესები განაპირობებს გოგოებში უფრო მყარ იმუნურ სისტემას. მაგალითად, 2017 წელს 5 წლამდე ასაკში სიკვდილიანობის რისკი ბიჭებში 11%-ით მეტი იყო, ვიდრე გოგოებში.

სხვა მიზეზები ასევე დაკავშირებულია გენდერულ როლებთან. სატრანსპორტო სექტორში კაცების წილი მეტია, ამიტომ ისინი ხშირად ეწირებიან უბედურ შემთხვევებს. ავტოსაგზაო შემთხვევებში კაცების დაღუპვის რისკი თითქმის ორჯერ აღემატება ქალებისას.

ქალებისა და კაცების სიცოცხლის ხანგრძლივობას შორის სხვაობა ბევრად შესამჩნევია მდიდარ და განვითარებულ ქვეყნებში. ღარიბ ქვეყნებში ქალები სიკვდილის რისკის წინაშე განსაკუთრებით ორსულობა-მშობიარობის დროს დგანან. შედარებისთვის: დაბალშემოსავლიან სახელმწიფოებში ორსულობა-მშობიარობის პროცესში 41-დან 1 ქალი მაინც კვდება, განვითარებულ ქვეყნებში კი ასეთი შემთხვევების რაოდენობა ბევრად მცირეა - 1:3300-ზე.

ამას გარდა, ღარიბ ქვეყნებში სიკვდილიანობის რისკს ინფექციური დაავადებები ზრდის, მდიდარ ქვეყნებში კი სიცოცხლის ხანგრძლივობაზე გავლენას ასევე ეკოლოგიური ფაქტორები და ცხოვრების არაჯანსაღი წესი ახდენს. მაღალშემოსავლიანი მოსახლეობა უფრო ხშირად ეტანება თამბაქოს და ალკოჰოლს, მათ შორის კი მეტწილად კაცები არიან: ისინი ქალებთან შედარებით ხუთჯერ მეტ თამბაქოს და ოთხჯერ მეტ ალკოჰოლს მოიხმარენ.

კიდევ ერთი მიზეზია თვითმკვლელობები და მკვლელობები. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, თვითმკვლელობის რისკი კაცებში 75%-ით მაღალია. მკვლელობას კი ქალებთან შედარებით კაცები ოთხჯერ მეტად ეწირებიან. თუმცა, აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ქალები განსაკუთრებით ხშირად განიცდიან სექსუალურ და ფიზიკურ ძალადობას (დაახლოებით 35%).

კაცები ქალებთან შედარებით ნაკლებად ზრუნავენ საკუთარ ჯანმრთელობაზე. ისინი ექიმს დაგვიანებით მიმართავენ, რაც გართულებების რისკს ზრდის, შედეგად კი სიკვდილიანობა, მაგალითად, შიდსით, კაცებში ბევრად მაღალია.

გასათვალისწინებელია ერთი ფაქტორი: მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის სტატისტიკა ამ ისტორიებს ციფრებით ყვება, თუმცა ამის უკან რეალური ადამიანები დგანან - ასეთი წანამძღვარი გაუკეთა კვლევას ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის დირექტორმა.

ყველა სიახლე

კახა კალაძე

25 აპრილი 2019, 13:36

საქართველო

კახა კალაძემ მეტროს მუშაობის გახშირებული შეფერხების მიზეზი განმარტა

კახი კალაძე ამბობს, რომ ივნისის ბოლოსთვის დაიწყება სარეაბილიტაციო სამუშაოები და 450 კილომეტრის სიგრძის კაბელები, სავენტილაციო და სასიგნალიზაციო სისტემები შეიცვლება. სამუშაოების დაწყების შემდეგ შესაძლოა დილისა და ღამის საათებში თითო საათით მეტროს მუშაობა შეფერხდეს.

ეგვიპტე

25 აპრილი 2019, 13:34

მსოფლიო

ეგვიპტეში საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა

ამასთან, სინაის ნახევარკუნძულის რამდენიმე რაიონში, რომელიც ისრაელსა და ღაზის სექტორს ესაზღვრება, კომენდანტის საათი დაწესდა. საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადების მიზეზი უცნობია. მანამდე მთავრობამ ისლამისტ მებრძოლებთან ბრძოლის ფარგლებში სინაის ნახევარკუნძულზე საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა.

კარლოს გონი

25 აპრილი 2019, 13:22

მსოფლიო

Nissan-ის ყოფილი დირექტორი 4.5 მილიონი დოლარის გირაოს სანაცვლოდ გათავისუფლდება

გონი გასული წლის ნოემბერში ფინანსური მაქინაციების ბრალდებით დააპატიმრეს, 2019 წლის მარტში კი ის გირაოს სანაცვლოდ გათავისუფლდა. მეორედ გონი აპრილის დასაწყისში დააკავეს და ახალი ბრალი წაუყენეს, საქმე ეხება ავტოკონცერნ Nissan-ის თანხების მითვისებას, რისთვისაც გონი სპეციალურად შემუშავებულ სქემას იყენებდა.

ეკა ბესელია

25 აპრილი 2019, 13:05

საქართველო

ეკა ბესელიამ დეპუტატების და მესამე სექტორის შეხვედრა პროტესტის ნიშნად დატოვა

დამოუკიდებელმა დეპუტატმა ეკა ბესელიამ პარლამენტის იურიდიული კომიტეტის მიერ ორგანიზებული შეხვედრა, რომელიც მოსამართლეების დანიშვნის საკითხს შეეხებოდა, პროტესტის ნიშნად დატოვა. შეხვედრას მესამე სექტორი და დეპუტატები ესწრებოდნენ.

დემონტაჟი

25 აპრილი 2019, 12:58

საქართველო

ვაჟა-ფშაველას გამზირზე მეტროს შახტის დემონტაჟი დაიწყო

ვაჟა-ფშაველას გამზირის N83-ის მიმდებარედ, გზის სავალ ნაწილზე არსებული მეტროს 50-ე შახტის დემონტაჟი დაიწყო. პროექტი 3 თვეში უნდა დასრულდეს და და ვაჟა ფშაველას გამზირზე დაახლოებით 200 მეტრიან მონაკვეთზე ახალი სამანქანო გზა და გამწვანებული ტერიტორია მოეწყობა.

ქურდობა

25 აპრილი 2019, 12:55

ძალოვნები

გავრცელდა ვიდეო თუ როგორ გარბიან არასრულწლოვნები ბათუმში მაღაზიის გაქურდვის შემდეგ

ბათუმში, ბარათაშვილის ქუჩაზე მდებარე მობილური მაღაზიების მეპატრონემ, რომლის დაწესებულებაც სავარაუდოდ არასრულწლოვნებმა გაქურდეს, imedinews-ს ვიდეო მიაწოდა. ვიდეოზე აღბეჭდილია სამი ადამიანი. ვიდეოში ჩანს როგორ სხდებიან ისინი ტაქსიში მაღაზიის გაქურდვის შემდეგ.

25 აპრილი 2019, 12:53

კულტურა

HBO-მ შეიძლება „სამეფო კარის თამაშების“ აზიური ვერსია გადაიღოს

კომპანია HBO-ს წარმომადგენელმა ჯესიკა კამ-ენგლმა თქვა, რომ შეიძლება „სამეფო კარის თამაშების“ აზიური ვერსია გადაიღონ. ამის შესახებ გამოცემა The Hollywood Reporter-ი წერს. მისი თქმით, პრობლემა მხოლოდ პროდიუსერების ნაკლებობა, რომლებიც მასშტაბურ პროექტის სათავეში ჩაუდგებიან.

ევროკავშირი

25 აპრილი 2019, 12:37

საქართველო

ევროკავშირი საქართველოში 3 ახალ გარემოსდაცვით პროექტს იწყებს

საქართველოში ევორკავშირის წარმომადგენლობის განცხადებით, ეს ახალი ინიციატივები საქართველოს დაეხმარება, შეასრულოს საერთაშორისო ვალდებულებები გარემოს დაცვისა და კლიმატის ცვლილების სექტორებში და ხელს შეუწყობს გარემოსა და მოქალაქეთა ჯანმრთელობის უკეთესად დაცვას.

პროფესიული განათლება

25 აპრილი 2019, 12:28

ეკონომიკა

პროფესიული გადამზადების კურსებზე სწავლა 1426-მა ბენეფიციარმა დაიწყო

თბილისსა და 11 მუნიციპალიტეტში არსებულ პროფესიულ კოლეჯებში სასწავლო პროცესი მიმდინარე წლის აპრილში დაიწყო. მომზადება-გადამზადების მოკლევადიანი კურსები 2-დან 4 თვემდე გრძელდება. პროგრამაში, როგორც სახელმწიფო, ისე კერძო, 30 პროფესიული სასწავლებელია ჩართული.

25 აპრილი 2019, 12:26

მსოფლიო

უმაღლესმა რადამ უკრაინული ერთადერთ სახელმწიფო ენად გამოაცხადა

უკრაინის უმაღლესმა რადამ ცხოვრების ყველა სფეროში უკრაინის ენის ექსკლუზიური გამოყენების შესახებ კანონი მიიღო. ამის შესახებ ინფორმაციას გამოცემა „112-უკრაინა“ ავრცელებს. კანონის მიღების გამო, პარლამენტის წინ პარალელურად აქცია იმართებოდა.

ჯონი დეპი

25 აპრილი 2019, 12:10

ტაბლოიდი

ჯონი დეპი რუს მოცეკვავეზე ქორწინდება

დეპმა და გლენმა ერთმანეთის 2018 წელს ლოს-ანჯელესში წვეულებაზე გაიცნეს. გოგო იქ დასასვენებლად იყო ჩასული და მსახიობი ვერ იცნო, რომელიც მასთან გასაცნობად მივიდა. როგორც დეპის მეგობრები ამბობენ, მსახიობი რუსეთში ჩასვლას და შეყვარებულის მშობლების გაცნობას აპირებს.

თელასი

25 აპრილი 2019, 12:07

ეკონომიკა

„თელასის“ მიერ ელექტროენერგიის მოხმარება შემცირდა

როგორც კომპანიაში აცხადებენ, მოხმარების მოცულობის კლება გამოწვეულია იმით, რომ ელექტროენერგიის ერთ-ერთი მსხვილი მომხმარებელი - კომპანია „ბი ეფ დი სი ჯორჯია“, ელექტროენერგიის თავისუფალი ბაზრის მონაწილე გახდა და კომპანია „თელასისგან“ შესყიდვებს აღარ ანხორციელებს.

25 აპრილი 2019, 12:04

ძალოვნები

შინდისში 5 მოზარდი ავარიაში მოჰყვა

თვითმხილველების თქმით ავტომობილი გადაჭარბებული სისწრაფით მოძრაობდა და სავარაუდოდ მძღოლმა საჭე ვერ დაიმორჩილა. ადგილზე სასწრაფო დახმარების ბრიგადები და პოლიციაა მობილიზებული.

ანჯელინა ჯოლი

25 აპრილი 2019, 12:01

ტაბლოიდი

ანჯელინა ჯოლი ანდერძით 116 მილიონს ერთ-ერთ შვილს დაუტოვებს

მსახიობმა ანჯელინა ჯოლიმ ანდერძი დაწერა, რომლის მიხედვითაც ის ქონების დიდი ნაწილის დატოვებას 17 წლის შვილისთვის, მედოქსისთვის აპირებს. ჯოლის ქონება 116 მილიონ დოლარს შეადგენს. მედოქსმა მშობლების, ანჯელინა ჯოლის და ბრედ პიტის განქორწინების პროცესში მხარი დედას დაუჭირა.

აკაკი ბობოხიძე

25 აპრილი 2019, 11:52

საქართველო

აკაკი ბობოხიძე „ნაციონალურ მოძრაობას“ შეთანხმების დარღვევაში ადანაშაულებს

„ნაციონალურ მოძრაობას“ 19 მაისის შუალედურ არჩევნებზე კოორდინირებული მუშაობის წინადადებით მივმართეთ და შეთანხმებას მივაღწიეთ, რომ შუალედურ არჩევნებზე 7 საარჩევნო ოლქში „ნაციონალური მოძრაობის“ და 6 საარჩევნო ოლქში „ევროპული საქართველოს“ შერჩეულ კანდიდატებს დავუჭერდით მხარს. სამწუხაროდ, „ნაციონალურმა მოძრაობამ“ მარნეულსა და ჭიათურაში შეთანხმება დაარღვია“, – განაცხადა ბობოხიძემ.

ქურდობა

25 აპრილი 2019, 11:51

ძალოვნები

ბათუმში არასრულწლოვნებმა 20 ათასი ლარის მობილურები მოიპარეს

ბათუმში, ბარათაშვილის ქუჩაზე მობილურების მაღაზია არასრულწლოვნებმა გაქურდეს. შემთხვევა დილით 06:30 საათზე მოხდა. მფლობელის, ფატმა თურმანიძის თქმით, წაღებულია 20 ათასი ლარის ღირებულების მობილური ტელეფონები. შსს-ს ცნობით, გამოძიება ქურდობის მუხლით დაიწყო.

პენსია

25 აპრილი 2019, 11:46

საქართველო

პროფკავშირები მთავრობას პენსიის ოდენობის განსაზღვრის მეთოდის შეცვლისკენ მოუწოდებენ

პროფკავშირებში აცხადებენ, რომ უახლოეს მომავალში უნდა გადაწყდეს საზოგადოებისთვის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საკითხი - როგორ უნდა იზრდებოდეს მომავალში სახელმწიფო პენსია ასაკით პენსიონერთათვის. მათი თქმით, 90-იან წლებში პენსია საქართველოში სმბოლურ დატვირთვას ატარებდა.

თორნიკე სოლოღაშვილი

25 აპრილი 2019, 11:37

საქართველო

ჟენევაში მომუშავე ქართველი კარდიოქირურგის ისტორია, რომელმაც 2500-ზე მეტი ბავშვი გადაარჩინა

36 წლის ქართველ კარდიოქირურგს 2500-ზე მეტი ბავშვისთვის აქვს სიცოცხლე ნაჩუქარი. თორნიკე სოლოღაშვილი ჟენევის საუნივერსიტეტო კლინიკის ბავშვთა კარდიოქირურგია. ექიმის თქმით, განსაკუთრებით რთული შემთხვევები რომლებზეც უმუშავია, ყოველთვის მის მეხსიერებაში რჩება.

კიმ ჩენ ინი
ვლადიმერ პუტინი

25 აპრილი 2019, 11:36

მსოფლიო

რა კომენტარები გააკეთეს პუტინმა და კიმ ჩენ ინმა ოფიციალური შეხვედრის შემდეგ

რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა ჩრდილოეთ კორეის ლიდერ კიმ ჩენ ინთან დახურული შეხვედრა შეაფასა. „ჩვენ საკმაოდ დეტალური საუბარი გვქონდა. ვისაუბრეთ ჩვენი ქვეყნების ურთიერთობის ისტორიაზე და ორმხრივი კავშირის განვითარებაზე“, - განაცხადა პუტინმა

25 აპრილი 2019, 11:22

ტაბლოიდი

პუტინთან შეხვედრის წინ კიმ ჩენ ინის სკამს დეზინფექცია ჩაუტარეს

ჩრდილოეთ კორეის ლიდერის კიმ ჩენ ინის და რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინის შეხვედრის წინ, კიმ ჩენ ინის დამხმარებმა სკამის დეზინფექცია გააკეთეს, რომელზეც კიმი უნდა დამჯდარიყო. თვითმხილველის ვიდეო გამოცემა Life Shot-ი ავრცელებს.