imedi /  05 აპრილი 2019, 17:04 / სანდო წყარო

რატომ ცხოვრობენ კაცები ქალებზე ნაკლებს

მოხუცი კაცი

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ, რომელიც კაცობრიობის ჯანმრთელობას იკვლევს, წლევანდელი კვლევით იმის დადგენა სცადა, თუ რატომ განსხვავდება ქალებისა და კაცების სიცოცხლის ხანგრძლივობა - წერს Spiegel ახალ კვლევაზე დაყრდნობით.

2019 წლის პროგნოზით, წელს მსოფლიოში 141 მილიონი ბავშვი დაიბადება. რიცხობრივი უპირატესობა მამრობითი სქესის მხარესაა: 78 მილიონი ბიჭი და 68 მილიონი გოგო. ეს იმას ნიშნავს, რომ 107 ბიჭზე 100 გოგო მოდის, თუმცა ასაკის მატებასთან ერთად ეს თანაფარდობა იცვლება.

მაგალითად, 50-54 წლის ასაკობრივ ჯგუფში ეს ბალანსი, 2016 წლის მონაცემებით, დაცული იყო. 60-64 წლის ასაკობრივ ჯგუფში კი უკვე ქალები სჭარბობდნენ (95 კაცი/100 ქალზე). ეს სხვაობა უფრო მხცოვან ასაკობრივ ჯგუფებში კიდევ მცირდება.

კვლევის მიხედვით, კაცების სიცოცხლის ხანგრძლივობას ბევრი ფაქტორი განაპირობებს; მაგალითად, სიკვდილის 40 ძირითადი მიზეზიდან 33 ყველაზე ხშირად ახდენს გავლენას კაცების სიცოცხლისუნარიანობაზე. მათ შორისაა გულის იშემიური დაავადებები, ავტოსაგზაო შემთხვევები, ფილტვის სიმსივნე და ფილტვის ქრონიკულ-ობსტრუქციული დაავადებები.

ზოგიერთი ეს განსხვავება გენეტიკითაც აიხსნება: X-ქრომოსომასთან დაკავშირებული პროცესები განაპირობებს გოგოებში უფრო მყარ იმუნურ სისტემას. მაგალითად, 2017 წელს 5 წლამდე ასაკში სიკვდილიანობის რისკი ბიჭებში 11%-ით მეტი იყო, ვიდრე გოგოებში.

სხვა მიზეზები ასევე დაკავშირებულია გენდერულ როლებთან. სატრანსპორტო სექტორში კაცების წილი მეტია, ამიტომ ისინი ხშირად ეწირებიან უბედურ შემთხვევებს. ავტოსაგზაო შემთხვევებში კაცების დაღუპვის რისკი თითქმის ორჯერ აღემატება ქალებისას.

ქალებისა და კაცების სიცოცხლის ხანგრძლივობას შორის სხვაობა ბევრად შესამჩნევია მდიდარ და განვითარებულ ქვეყნებში. ღარიბ ქვეყნებში ქალები სიკვდილის რისკის წინაშე განსაკუთრებით ორსულობა-მშობიარობის დროს დგანან. შედარებისთვის: დაბალშემოსავლიან სახელმწიფოებში ორსულობა-მშობიარობის პროცესში 41-დან 1 ქალი მაინც კვდება, განვითარებულ ქვეყნებში კი ასეთი შემთხვევების რაოდენობა ბევრად მცირეა - 1:3300-ზე.

ამას გარდა, ღარიბ ქვეყნებში სიკვდილიანობის რისკს ინფექციური დაავადებები ზრდის, მდიდარ ქვეყნებში კი სიცოცხლის ხანგრძლივობაზე გავლენას ასევე ეკოლოგიური ფაქტორები და ცხოვრების არაჯანსაღი წესი ახდენს. მაღალშემოსავლიანი მოსახლეობა უფრო ხშირად ეტანება თამბაქოს და ალკოჰოლს, მათ შორის კი მეტწილად კაცები არიან: ისინი ქალებთან შედარებით ხუთჯერ მეტ თამბაქოს და ოთხჯერ მეტ ალკოჰოლს მოიხმარენ.

კიდევ ერთი მიზეზია თვითმკვლელობები და მკვლელობები. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, თვითმკვლელობის რისკი კაცებში 75%-ით მაღალია. მკვლელობას კი ქალებთან შედარებით კაცები ოთხჯერ მეტად ეწირებიან. თუმცა, აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ქალები განსაკუთრებით ხშირად განიცდიან სექსუალურ და ფიზიკურ ძალადობას (დაახლოებით 35%).

კაცები ქალებთან შედარებით ნაკლებად ზრუნავენ საკუთარ ჯანმრთელობაზე. ისინი ექიმს დაგვიანებით მიმართავენ, რაც გართულებების რისკს ზრდის, შედეგად კი სიკვდილიანობა, მაგალითად, შიდსით, კაცებში ბევრად მაღალია.

გასათვალისწინებელია ერთი ფაქტორი: მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის სტატისტიკა ამ ისტორიებს ციფრებით ყვება, თუმცა ამის უკან რეალური ადამიანები დგანან - ასეთი წანამძღვარი გაუკეთა კვლევას ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის დირექტორმა.

ყველა სიახლე

18 თებერვალი 2020, 19:19

საქართველო

დავით ზალკალიანმა უკრაინულ პოზიციებზე პრორუსი სეპარატისტების იერიშის გამო შეშფოთება გამოთქვა

„შეშფოთებული ვარ დასახლებულ პუნქტ ზოლოტესთან უკრაინულ პოზიციებზე რუსეთის მიერ მხარდაჭერილი თავდასხმით. სამხედრო ესკალაცია ძირს უთხრის მშვიდობიანი დარეგულირების მიმართულებით გადადგმულ ნაბიჯებს და პროგრესს აფერხებს“, - წერს ზალკალიანი Twitter-ზე.

სოზარ სუბარი

18 თებერვალი 2020, 19:11

საქართველო

სოზარ სუბარი: შოთაძე ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული პროკურორია, ძალიან პროგრესული და რეფორმატორული ხედვებით

მისი თქმით, შოთაძე თავის დროზე იმიტომ გადადგა, რომ იყო საზოგადოების პროტესტი და გაჩნდა ეჭვები, რამდენად სწორად წარიმართა გამოძიება. შოთაძის განცხადებით, კითხვის ნიშნები სასამართლოს გადაწყვეტილებამ გააჩინა და მაშინ შოთაძის გადაწყვეტილება საკმაოდ ვაჟკაცური ნაბიჯი იყო.

18 თებერვალი 2020, 19:01

ვიდეო

38 წელი თბილისის ავტობუსის საჭესთან

წყალბურთი

18 თებერვალი 2020, 18:52

სპორტი

კორონავირუსის გამო წყალბურთში ოლიმპიადის საკვალიფიკაციო ტურნირში ცვლილელებია

წყალბურთში, ტოკიოს 2020 წლის ოლიმპიადის საკვალიფიკაციო ტურნირში სერიოზული ცვლილელები მოხდა. კორონავირუსის ეპიდემიის გამო აზიის ჩემპიონატი გაუქმდა, რის გამოც ტურნირის მასპინძელი ყაზახეთი ოლიმპიურ თამაშებზე პირდაპირ დაუშვეს, ჩინეთისა და ირანის გუნდები კი შესარჩევ ტურნირში გამოსვლაზე უარს ამბობენ.

18 თებერვალი 2020, 18:47

ტექნოლოგიები

მუსიკოსი თავის ტვინის ოპერაციის მიმდინარეობისას ვიოლინოზე უკრავს. ვიდეო

53 წლის მევიოლინე დაგმარ ტერნერი უკრავდა თავისი ტვინის ოპერაციის მიმდინარეობის დროს, იმისთვის, რომ ქირურგებს მისი ტვინის ის ნაწილი არ დაეზიანებინათ, რომელიც მუსიკაზე აგებს პასუხს, - ინფორმაციას ამის შესახებ twitter გვერდზე The Independent ავრცელებს.

თბილისის ბიუჯეტი

18 თებერვალი 2020, 18:47

ეკონომიკა

საკრებულომ თბილისის ბიუჯეტის 217 მილიონი ლარით გაზრდას მხარი დაუჭირა

თბილისის საკრებულოს სხდომაზე დედაქალაქის ბიუჯეტში შესატანი ცვლილებები 31 ხმით 1 წინააღმდეგ დაამტკიცეს. დედაქალაქის ბიუჯეტი 217 მილიონი ლარით გაიზარდა და ჯამში მილიარდ 239 მილიონი ლარით განისაზღვრა. საკრებულოს უმრავლესობის წევრების ინფორმაციით, ბიუჯეტის დიდი ნაწილი ძველი, ყვითელი ავტობუსების ჩანაცვლებას და ავტოპარკის განახლებას მოხმარდება.

ბენიამინ ნეთანიაჰუ

18 თებერვალი 2020, 18:39

მსოფლიო

ბენიამინ ნეთანიაჰუს სასამართლო პროცესი 17 მარტს დაიწყება

ნეთანიაჰუს წინააღმდეგ ბრალდებები დაკავშირებულია მექრთამეობასთან, თაღლითობასა და ნდობის ბოროტად გამოყენებასთან. ეს არის ისრაელის ისტორიაში პირველი შემთხვევა, როდესაც ბრალს მთავრობის მოქმედ ხელმძღვანელს უყენებენ. ნეთანიაჰუ თავს უდანაშაულოდ თვლის.

აჭარის ტელევიზია

18 თებერვალი 2020, 18:35

საქართველო

აჭარის ტელევიზიის მრჩეველთა საბჭო საშტატო ცვლილებებს სავარაუდოდ ხვალ დაამტკიცებს

აჭარის ტელევიზიის მრჩეველთა საბჭომ საშტატო ცვლილებები ხვალ უნდა დაამტკიცოს. სხდომა 10:00 საათზე დაიწყება. დასწრებას საინფორმაციო სამსახურის გუნდი გეგმავს. გაიფიცებიან თუ არა ჟურნალისტები ბორდის გადაწყვეტილებაზეა დამოკიდებული. ტელევიზიის თანამშრომელთან ნაწილი მიიჩნევს, რომ სამსახურიდან არასასურველ კადრებს იშორებენ. მათივე თქმით, საფრთხეშია სარედაქციო დამოუკიდებლობა. ისინი პასუხიმგებლობას დირექტორსა და ბორდს აკისრებენ.

ირაკლი კობახიძე

18 თებერვალი 2020, 18:30

საქართველო

ირაკლი კობახიძე: კონსენსუსი არ არის ის, რასაც ულტიმატუმად „ნაციონალური მოძრაობა“ დააყენებს

მისი თქმით, თუ კონსენსუსი არის ის, რასაც ულტიმატუმად „ნაციონალური მოძრაობა“ დააყენებს, ეს სხვა რამეა. „ჩვენ დიალოგისთვის ყველასთან მზად ვართ, ყველაში იგულისხმება ყველა და ვფიქრობ, რომ არის რესურსი იმისა, შეთანხმებას მივაღწიოთ“, - განაცხადა კობახიძემ.

გია ვოლსკი

18 თებერვალი 2020, 18:28

საქართველო

გია ვოლსკი: სიმბოლურია, რომ ეს ადამიანები კვლავ რუსული ჰიმნით დაიარებიან პარლამენტში

"საბჭოთა და რუსული ჰიმნი ერთი და იგივე მელოდიაა და ხატოვნად რომ ვთქვათ, თავისივე მელოდიით შემოვიდნენ" - ამის შესახებ ჟურნალისტებს პარლამენტის ვიცე-სპიკერმა, გია ვოლსკიმ ირაკლი შოთაძის პროკურორად არჩევის შემდეგ განუცხადა.

ალი ხამენეი

18 თებერვალი 2020, 18:19

მსოფლიო

ალი ხამენეი: „ტიტანიკის“ დიდებულებამ არ დაიცვა ის ჩაძირვისგან, არც ამერიკის დიდება დაიცავს მას ჩაძირვისგან

როგორც „ტიტანიკის“ დიდებულებამ არ დაიცვა ის ჩაძირვისგან, ასევე ამერიკის დიდება არ დაიცავს მას ჩაძირვისგან, - ამის შესახებ Twitter-ზე ირანის უზენაესმა ლიდერმა, ალი ხამენეიმ დაწერა. ირანის უზენაესი ლიდერი გენერალ ყასემ სულეიმანის ლიკვიდაციასაც შეეხო.

სოზარ სუბარი

18 თებერვალი 2020, 18:10

საქართველო

სოზარ სუბარი: ელენე ხოშტარიას, რომელსაც განათლება მოსკოვში აქვს მიღებული, როგორც ჩანს საბჭოთა ჰიმნი მოენატრა

„როგორც ჩანს ქალბატონ ელენე ხოშტარიას ნოსტალგია შემოაწვა თავის სტუდენტურ წლებზე. ადამიანი, რომელიც სწავლობდა მოსკოვის საერთაშოისო ურთიერთობების სახელმწიფო ინსტიტუტში, თან უშიშროების მიმართულებით. მანდ შემთხვევითი ადამიანები არ ხვდებოდნენ და არ ამთავრებდნენ. ალბათ, ამ ჰიმნზე დგებოდა დილით, ამ ჰიმნზე იძინებდა ღამით და დიდი ხანია საჯაროდ ამის მოსმენის სიამოვნება არ ჰქონია“, - განაცხადა სოზარ სუბარმა.

ირაკლი კობახიძე

18 თებერვალი 2020, 18:09

საქართველო

ირაკლი კობახიძე ნადირაშვილსა და ხოშტარიაზე: ესენი არიან სასოწარკვეთილი „ნაციონალი დიასახლისები“

„სხდომათა დარბაზში ვთქვი და კიდევ გავიმეორებ, რომ იმ ადამიანების ადგილი, რომლებიც ხელით და გულით საბჭოთა კავშირის და რუსეთის ჰიმნს დაატარებენ, საქართველოს პარლამენტში ნამდვილად არ არის“, - აღნიშნა ირაკლი კომბახიძემ. მისივე თქმით, „ნაციონალური მოძრაობა“ საბჭოთა კავშირის ბოლო გადმონაშთია.

მიზეილ ჩხენკელი და ჯასთინ მაკენზი სმიტი

18 თებერვალი 2020, 18:06

საქართველო

მიხეილ ჩხენკელმა ბრიტანეთის ელჩთან განათლების სფეროში თანამშრომლობის დეტალები განიხილა

მიხეილ ჩხენკელმა ლონდონში, „განათლების მსოფლიო ფორუმის“ ფარგლებში ბრიტანულ საგანმანათლებლო და საგამომცემლო ორგანიზაციებთან გამართული შეხვედრები შეაჯამა და საქართველოს განათლების სივრცეში მსხვილი ბრიტანული საგამომცემლო ორგანიზაციების ინტეგრირების მნიშვნელობას გაუსხვა ხაზი.

სამტრედია მკვლელობა

18 თებერვალი 2020, 18:03

საქართველო

სამტრედიაში მომხდარი მკვლელობის შესახებ დამატებითი დეტალები ხდება ცნობილი

სამტრედიაში მოკლული ქალის ოჯახის წევრების ინფორმაციით, ცოლ-ქმარს კონფლიქტი ჰქონდა, რის გამოც ერთი თვის წინ მამამ შვილი ბათუმიდან სამტრედიაში სახლში წაიყვანა, დღეს კი განქორწინების გასაფორმებლად სამოქალაქო რეესტრში თავად წაიყვანა, მეუღლე კი ბათუმიდან Skype-ით უნდა ჩართულიყო.

აშრაფ ღანი

18 თებერვალი 2020, 17:58

მსოფლიო

აშრაფ ღანი ავღანეთის საპრეზიდენტო არჩევნების გამარჯვებულად გამოცხადდა

მეორე ადგილზე პრემიერმინისტრი აბდულა აბდულა გავიდა. ოპოზიცია მთავრობას შედეგების გაყალბებაში ადანაშაულებს. საპრეზიდენტო არჩევნები ავღანეთში 28 სექტემბერს გაიმართა. შედეგი ხმის მიცემიდან 5 თვეში გამოცხადდა.

უკრაინა სამხედრო

18 თებერვალი 2020, 17:56

მსოფლიო

პრორუსმა სეპარატისტებმა უკრაინელი სამხედრო მოკლეს

პრორუსი სეპარატისტების მიერ უკრაინულ პოზიციებზე საარტილერიო ცეცხლის გახსნის შედეგად ერთი უკრაინელი სამხედრო დაიღუპა. ამის შესახებ ბრიფინგზე უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის ხელმძღვანელმა, რუსლან ხომჩაკმა განაცხადა.

ავღანეთი

18 თებერვალი 2020, 17:52

მსოფლიო

ავღანეთში დრონის თავდასხმას 11 ადამიანი ემსხვერპლა

ავღანეთში დრონის თავდასხმას 11 ადამიანი, მათ შორის 8 ბავშვი ემსხვერპლა. ინფორმაციას TOLOnews-ი ადგილობრივ მოსახლეობაზე დაყრდნობით ავრცელებს. მომხდარზე სხვა დეტალები არ არის ცნობილი. პასუხისმგებლობა მომხდარზე ჯერ არცერთ დაჯგფუებას არ აუღია. 14 თებერვალს აშშ-ის ხელისუფლება და რადიკალური დაჯგუფება „თალიბანი“ შეთანხმდნენ, რომ ავღანეთის მთელ ტერიტორიაზე 7 დღის განმავლობაში ძალადობის დონე შემცირდება.

სასამართლო

18 თებერვალი 2020, 17:50

ძალოვნები

პატარკაციშვილის საქმეზე ბრალდების მხარის ერთ-ერთი მთავარი მოწმე დაიკითხა

ბადრი პატარკაციშვილი საქმეზე, ურეკის პოლიციის განყოფილების ყოფილი უფროსის, ჯემალ შამათავას უკანონოდ დაკავების საქმეზე გამართულ სხდომაზე მთავარმა საგამოძიებო ორგანომ ერთ-ერთი მთავარი მოწმე წარადგინა. ბადურ ბოტკოველის ჩვენების საფუძველზე ირკვევა, რომ 2006 წელს ის კუდის ყოფილმა მაღალჩინოსნებმა ლევან ქარდავამ და გია დგებუაძემ ე.წ მოდულის შენობაში დაიბარეს და შამათავას წინააღმდეგ სქემა შეიმუშავეეს.

ოზი ოსბორნი

18 თებერვალი 2020, 17:42

კულტურა

ოზი ოსბორნმა პარკინსონის დაავადების გამო ჩრდილოამერიკული ტურნე გააუქმა

მომღერალმა ოზი ოსბორნმა ჩრდილოამერიკული ტურნე გააუქმა და პარკინსონის დაავადების მკურნალობას იწყებს. ინფორმაციას ამის შესახებ BBC ავრცელებს. 71 წლის როკ-მომღერალს პარკინსონის დაავადება ერთი თვის წინ დაუდგინეს, მიმდინარე წლის აპრილში კი ის სამკურნალოდ შვეიცარიაში გაემგზავრება.