imedi /  05 აპრილი 2019, 21:36 / სანდო წყარო

რატომ იკლავენ კაცები თავს უფრო ხშირად ვიდრე ქალები

მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, ქალებს უფრო ხშირად უსვამენ დეპრესიის დიაგნოზს, ვიდრე კაცებს. მდედრობითი სქესის წარმომადგენელთა მხრიდან სუიციდის მცდელობის შემთხვევებიც ბევრად მეტია, ვიდრე - მამრობითი სქესის წარმომადგენელთა შემთხვევაში. მაშინ რატომ არის თვითმკვლელობის მაჩვენებელი კაცებში რამდენჯერმე უფრო მაღალი, ვიდრე ქალებში? ამ თემას BBC Future-მა სტატია მიუძღვნა.

ვინ და რატომ იკლავს თავს?

სამწუხაროდ, თვითმკვლელობა თანამედროვე საზოგადოებაში არც თუ ისე იშვიათი მოვლენაა. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, 2016 წელს, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, 793 000 სუიციდის შემთხვევა დაფიქსირდა, გარდაცვლილთა უმრავლესობას კი კაცები წარმოადგენდნენ. თუ კონკრეტულად დიდ ბრიტანეთის სტატისტიკას გადავხედავთ, 1981 წლიდან კაცების თვითმკვლელობა მკვეთრად შემცირდა, რაც 100 000 ადამიანზე 15.5 სუიციდის შემთხვევას გულისხმობს. მიუხედავად ამისა, ქვეყანაში თვითმკვლელობა 45 წლამდე კაცებში გარდაცვალების ყველაზე ხშირ მიზეზად რჩება და ამ მიმართულებით გენდერული დისბალანსი ძველებურად თვალშისაცემია. მაგალითისთვის, 100 000 ბრიტანელ ქალზე სუიციდის 4.9 შემთხვევა მოდის. ანალოგიური სიტუაციაა სხვა ქვეყნებშიც. ავსტრალიაში სამჯერ მეტი კაცი იკლავს თავს, ვიდრე ქალი, აშშ-ში ეს მაჩვენებელი 3.5-ჯერ მეტია, არგენტინაში კი - 4-ჯერ მეტი. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, ქვეყნების 40%-ში 100 000 კაცზე 15 თვითმკვლელობაზე მეტი მოდის. ქალების სუიციდის მაღალი მაჩვენებელი კი ქვეყნების მხოლოდ 1.5%-ში დაფიქსირდა.

ფსიქოლოგების განმარტებით, თვითმკვლელობა ძალიან მგრძნობიარე და რთული პრობლემაა, რომელიც ბევრ მიზეზთან არის დაკავშირებული. სიკვდილის ეს სახეობა თავშივე გამორიცხავს მისი ნამდვილი მიზეზის სრულად გაგებასაც. რთულია ზემოთხსენებული სტატისტიკური მონაცემების ახსნა, რადგან ქალების ძალიან დიდ ნაწილს აქვს დიაგნოზად დეპრესია. ისინი კაცებზე უფრო ხშირად ცდილობენ სიცოცხლის თვითმკვლელობით დასრულებას. მაგალითად, აშშ-ში ზრდასრული ქალები 1.2-ჯერ ხშირად ლაპარაკობდნენ თვითმკვლელობის მცდელობებზე, ვიდრე კაცები. თუმცა სუიციდის მეთოდები, რომლებსაც კაცები იყენებენ, ხშირად უფრო სასტიკია, ეს კი გადაწყვეტილების სისრულეში მოყვანის ალბათობას მკვეთრად ზრდის. აშშ-ში ცეცხლსასროლი იარაღის 10 მფლობელიდან 6 კაცია და თვითმკვლელობების ნახევარზე მეტი სწორედ ამ მეთოდზე მოდის. ერთ-ერთმა გამოკვლევამ, რომელშიც საავადმყოფოში თვითდაზიანებით მოხვედრილი 4000 პაციენტი მონაწილეობდა, აჩვენა, რომ მამრობით სქესის წარმომადგენლებში სუიციდური მიზანდასახულობა ბევრად მაღალია, ვიდრე - მდედრობითში. 

რა პრობლემები აქვთ კაცებს? 

ბანალურია, მაგრამ ფაქტია, რომ ქალები მზად არიან, თავიანთ პრობლემებზე ილაპარაკონ, კაცები კი დუმილისკენ არიან მიდრეკილი. თუმცა ამაში გარკვეული „ბრალი“ საზოგადოებასაც მიუძღვის, რადგან თაობები იზრდებოდნენ ისე, რომ კაცი „ძლიერი“ უნდა ყოფილიყო და თავის პრობლემებზე არ უნდა ესაუბრა. ეს ყველაფერი კი ბავშვობაში იწყება. „ჩვენ ბიჭებს ვეუბნებით, რომ „ბიჭები არ ტირიან.“ ჩვენ ვაიძულებთ მათ პატარა ასაკიდანვე, არ გამოხატონ ემოცია, რადგან ეს „სისუსტეს“ ნიშნავს“, - ამბობს ქოლმან ო’დრისქოლი, ავსტრალიური საქველმოქმედო ორგანიზაცია Lifeline-ს ყოფილი აღმასრულებელი დირექტორი. ფსიქოლოგების შეფასებით, დედები გოგოებისგან ელოდებიან ემოციურობას, ბიჭებისგან კი ეს მიღებული არ არის. ამიტომაც კაცები ნაკლებად არიან მიდრეკილნი აღიარებისკენ, ვიდრე ქალები. ისინი ექიმსაც ნაკლებად მიმართავენ. ბრიტანული სამედიცინო ჟურნალის მიერ ჩატარებული კვლევის მიხედვით, პირველადი სამედიცინო დახმარების მაჩვენებლები კაცებში 32%-ით ნაკლებია, ვიდრე ქალებში. მამრობითი სქესის წარმომადგენლები ექიმს ფსიქიკური დახმარებისთვისაც ძალიან იშვიათად მიმართავენ. იმიტომ კი არა, რომ კაცებს ნაკლები პრობლემა აქვთ, ვიდრე ქალებს. უბრალოდ, ისინი ვერ იაზრებენ თავიანთ სტრესულ მდგომარეობას და იმას, რომ მათში სუიციდის რისკი მაღალია. სპეციალისტები გარკვეულ ახსნას ქალისა და კაცის განსხვავებულ ბიოლოგიურ აგებულებაში, ჰორმონალურ სტრუქტურასა და ტვინის ფუნქციონირებაში ხედავენ.

კაცები პრობლემის მოგვარებას თვითმკურნალობით ცდილობენ, რაც ფსიქოაქტიური ნივთიერებებისა და ალკოჰოლის მიღებით გამოიხატება. ეს მეთოდები კი თვითმკვლელობისკენ მიდრეკილებას კიდევ უფრო ამწვავებს. კაცებს თითქმის ორჯერ უფრო ხშირად აქვთ ალკოჰოლდამოკიდებულება, ვიდრე ქალებს, რაც თავის მხრივ სუიციდის მაპროვოცირებელი ერთ-ერთი ძირითადი რისკ-ფაქტორია. თვითმკვლელობის გამომწვევ მიზეზებს შორის სპეციალისტები ოჯახსა და სამსახურსაც ასახელებენ. მაგალითისთვის, ეკონომიკური კრიზისის დროს უმუშევრობის დონე იზრდება, რაც, თავის მხრივ, სუიციდის შემთხვევებს ზრდის. 2015 წელს ჩატარებული კვლევის თანახმად, უმუშევრობის ზრდის ყოველ 1%-იან მაჩვენებელზე 0.79 თვითმკვლელობის ფაქტი დაფიქსირდა. მორიგი რისკ-ფაქტორი არის იზოლაცია, რომელიც ცხოვრების ნებისმიერ სფეროში შეიძლება გამოვლინდეს. მაგალითისთვის, გარეგნულად წარმატებული ადამიანი, რომელსაც ფანტასტიკური კარიერა აქვს, შესაძლოა, „პირამიდის თავში მარტო აღმოჩნდეს“. თუმცა, მეორე მხრივ, მილიონობით ადამიანი კარგავს სამსახურს, ჩვენ ყველამ ცხოვრების გარკვეულ ეტაპზე  ვიღაც ან რაღაც დავკარგეთ, რაც სრულებით არ ნიშნავს იმას, რომ სიცოცხლეს თვითმკვლელობით დავასრულებთ.

შეიძლება თუ არა პრობლემის მოგვარება?

ამ პრობლემის მოგვარების მარტივი გზა ნამდვილად არ არსებობს. თუმცა არის პროგრამები, რომლებიც ამ მიმართულებით მეტნაკლებად წარმატებულია. მაგალითისთვის, არსებობს სხვადასხვა სახის თერაპია, რაც თვითმკვლელობისადმი მიდრეკილ ადამიანებთან ერთად ფეხბურთის ყურებას ან ველოსიპედის ტარებას გულისხმობს. ეს აძლევს მათ შესაძლებლობას ილაპარაკონ, თუ რას გრძნობენ და ეს აღიარება გულწრფელი უნდა იყოს. პრობლემის მოგვარებაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ახალი ტექნოლოგიებიც. იქნება ეს ნდობის ტელეფონი თუ ხელოვნური ინტელექტი, რომელსაც ჩატ-ბოტის ფორმა აქვს. მთავარია, ადამიანმა გააცნობიეროს, რომ დახმარება სჭირდება და მიმართოს ოჯახის წევრს, მეგობარს, კოლეგას ან პირდაპირ სპეციალისტს.

ყველა სიახლე

მუმია

25 აპრილი 2019, 01:13

ტექნოლოგიები

ეგვიპტეში ძველ სამარხში არქეოლოგებმა 30 მუმია იპოვეს

არქეოლოგების ჯგუფმა ეგვიპტის სამხრეთით იპოვა ძველი სამარხი, რომელიც ბერძნულ-რომაული მმართველობის პერიოდს ეკუთვნის (ჩვენს წელთ აღრიცხვამდე 332-395 წლები). სამარხი რამდენიმე ოთახისგან შედგება. ერთ-ერთში აღმოაჩინეს 30 კაცის მუმია.

25 აპრილი 2019, 00:26

მსოფლიო

შრი-ლანკაზე კაცმა ტერორისტი ეკლესიაში არ შეუშვა და 450 ადამიანი გადაარჩინა

შრი-ლანკაზე ტერორისტული აქტების დღეს 40 წლის მოქალაქე რამეშ რაჯუმ მკვლელი ტერორისტი ამოიცნო და წირვის დროს ეკლესიაში არ შეუშვა. ამ ქმედებით მან ასეულობით მორწმუნე გადაარჩინა. BBC-ის ცნობით, კაცი დაიღუპა.

დონალდ ტრამპი

25 აპრილი 2019, 00:20

მსოფლიო

ტრამპმა Twitter-ზე მიმდევრების დაკარგვის მიზეზი კომპანიის დირექტორს გამოჰკითხა

დორსიმ აუხსნა ტრამპს, რომ კომპანია თაღლითური ანგარიშების წასაშლელად მუშაობდა და ბევრმა ცნობილმა ადამიანმა დაკარგად მიმდევრები Twitter-ზე. მათ რიცხვში როგორც ინფორმაციიდან ირკვევა, ასევე იყო Twitter-ის გენერალური დირექტორი. შეხვედრის შესახებ დღეს დონალდ ტრამპმაც გაავრცელა ინფორმაცია. შეხვედრა თეთრი სახლის ორგანიზებით გასულ კვირას გაიმართა.

24 აპრილი 2019, 23:32

კულტურა

ბრიტნი სპირსმა ფსიქიატრიული კლინიკიდან გამოსვლის შემდეგ ფანებს მიმართა

მომღერალმა ბრიტნი სპირსმა instagram-ზე საკუთარ ფანებს ფსიქიატრიული კლინიკიდან გამოსვლის შემდეგ პირველად მიმართა. მან ვიდეომიმართვა გაავრცელა და თავისი ფანები დაამშვიდა. პოპ-ვარსკვლავმა აღნიშნა, რომ არ არის საჭირო, დაუჯერონ ყველაფერს, რასაც მასზე ლაპარაკობენ ან წერენ. ბრიტნი სპირსს ფსიქიატრიულ კლინიკაში ერთთვიანი სამკურნალო კურსი უნდა გაევლო.

24 აპრილი 2019, 23:19

საქართველო

ბახტაძემ სერბეთის პრემიერმინისტრის პირველ მოადგილეს უმასპინძლა

პრემიერმინისტრი მამუკა ბახტაძე სერბეთის პრემიერ-მინისტრის პირველ მოადგილეს, საგარეო საქმეთა მინისტრ ივიცა დაჩიჩს შეხვდა. პრემიერის პრესსამსახურის ინფორმაციით, შეხვედრაზე ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები და სხვადასხვა მიმართულებით თანამშრომლობის პერსპექტივები განიხილეს. გააცნეს საქართველოს მთავრობის სამშვიდობო ინიციატივა „ნაბიჯი უკეთესი მომავლისკენ“ .

24 აპრილი 2019, 22:46

ტექნოლოგიები

მეცნიერებმა მეტყველების განვითარებისთვის ტვინის იმპლანტი შექმნეს

კალიფორნიის უნივერსიტეტის ჯგუფის თქმით, ახალი დასკვნები დაეხმარება იმ ადამიანებს, რომლებსაც დაავადება ლაპარაკის შესაძლებლობას ართმევს. აზრების წაკითხვის ტექნოლოგია ორ ეტაპად მუშაობს. პირველ რიგში, ტვინში იმპლანტირებული ელექტროიდი ელექტროსიგნალების საშუალებით, ტუჩების, ენის, ხმის და ყბის მანევრს ახორციელებს.

24 აპრილი 2019, 22:40

თემა

მაისში ევროპარლამენტის არჩევნებია. რატომ არის ის მნიშვნელოვანი?

ყოველ ხუთ წელიწადში ერთხელ ევროკავშირის მოქალაქეები ევროპარლამენტში თავიანთ წარმომადგენლებს ირჩევენ. კანდიდატები საკანონმდებლო ორგანოს წევრები პირდაპირი საყოველთაო კენჭისყრის საფუძველზე ხდებიან. მორიგი საპარლამენტო არჩევნები მიმდინარე წლის 23-26 მაისს იმართება.სანამ ევროკავშირის მოქალაქეები თავიანთ არჩევანს გააკეთებენ, განსხვავებული პროგნოზები და ვარაუდები გამოითქმის. რატომ არის ეს არჩევნებიამდენად აქტუალური და როგორ აისახება ისსაერთო ევროპულ პოლიტიკაზე?

24 აპრილი 2019, 22:37

სპორტი

FIFA-მ შვიდ ფეხბურთელს სამუდამო დისკვალიფიკაცია მისცა

FIFA-ს სადისციპლინო კომიტეტმა ჩაწყობილ მატჩებში მონაწილეობის გამო, შვიდ ფეხბურთელს სამუდამო დისკვალიფიკაცია მისცა. ინფორმაცია ორგანიზაციის ვებგვერდზე გავრცელდა.

24 აპრილი 2019, 22:14

ეკონომიკა

Ford-ი ელექტრომობილების წარმოებაში $500 მილიონის ინვესტირებას გეგმავს

ავტოკონცერნი Ford-ი კომპანია Tesla-ს კონკურენტის წარმოებაში $500 მილიონი ინვესტირებას გეგმავს. ეს ინვესტიცია ელექტრომობილების ( Rivian Automotive LLC-ის) წარმოებაზე დაიხარჯება.

24 აპრილი 2019, 21:42

საქართველო

ევროპის საბჭომ ანგარიში „კონფლიქტი საქართველოში“ დაამტკიცა

ევროპის საბჭოს მინისტრთა მოადგილეების კომიტეტის სხდომაზე გენერალური მდივნის მე-19 კონსოლიდირებული ანგარიში „კონფლიქტი საქართველოში“ განიხილეს. ეს ანგარიში 2018 წლის ოქტომბრიდან 2019 წლის მარტის ჩათვლით პერიოდს მოიცავს. ანგარიში ეხება საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ადამიანის უფლებათა კუთხით არსებულ მძიმე მდგომარეობას“.

24 აპრილი 2019, 21:39

კულტურა

ბარნოვის ხელოვნების სახლში გურამ წიბახაშვილის გამოფენა გაიხსნა

„ბარნოვის ხელოვნების სახლი“, ანუ ახალი სივრცე თბილისში გურამ წიბახაშვილის გამოფენით „ზამთარი გადატანილია“ გაიხსნა. ამავე სახელწოდებით ფოტოგრაფის წიგნიც გამოიცა.

24 აპრილი 2019, 21:26

საქართველო

ქართველი პილიგრიმები იერუსალიმში ჩავიდნენ

ქართველი პილიგრიმები უკვე იერუსალიმში არიან. 120 კაციანი ჯგუფი ვნების შვიდეულს იერუსალიმში გაატარებს. სწორედ მათ უნდა ჩამოიტანონ საქართველოში „წმინდა ცეცხლი“. პილიგრიმებმა უკვე მოილოცეს მაცხოვრის აღდგომის ტაძარი და მდინარე იორდანეში განიბანნენ.

24 აპრილი 2019, 21:19

საქართველო

თბილისში ახალი ინფრასტრუქტურული პროექტები განხორციელდება

დედაქალაქს სამი საბაგირო ხაზი დაემატება. კერძოდ, ახმეტელი-თემქა, სამგორი-ვაზისუბანი და სამება-მახათას მთა. ჯერჯერობით უცნობია, სამი საბაგიროდან პირველი რომელი აშენდება. ამისთვის სპეციალური კვლევის ჩატარება იგეგმება.

ლაშა იორდანიშვილი

24 აპრილი 2019, 20:47

საქართველო

პანკისში მშენებარე ჰესის დირექტორი ადგილობრივებთან 13-თვიანი მოლაპარაკებების დეტალებზე ალაპარაკდა

პანკისის მოვლენებიდან მეოთხე დღეს კომპანია „ფერის“ ხელმძღვანელი ადგილობრივებთან 13-თვიანი მოლაპარაკებების დეტალებზე ალაპარაკდა. მისი თქმით, ორ სოფელში გამოკითხვაც ჩატარდა და გამოკითხულთა 70% მომხრეა, რომ „ხადორი3" აშენდეს. ჰესის მშენებელ კომპანიაში მომხდარი არეულობის უკან კონკრეტული არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და „ნაციონალური მოძრაობის“ ინტერესებს ხედავენ.

24 აპრილი 2019, 20:45

საქართველო

თბილისის სამხატვრო აკადემიის შენობას ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია განესაზღვრა

კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს, აპოლონ ქუთათელაძის სახელობის თბილისის სამხატვრო აკადემიის შენობას, ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია განესაზღვრა.

24 აპრილი 2019, 20:31

ეკონომიკა

საქართველოდან ხილის ექსპორტი 22%-ით შემცირდა, ბოსტნეულის კი 10,3%-ით გაიზარდა

საქართველოს სტატისტიკის სამსახურის (საქსტატის) მონაცემებით, საქართველოდან მიმდინარე წლის პირველ კვარტალში ხილის და თხილის ექსპორტმა $16,7 მილიონი შეადგინა. 2018 წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, ექსპორტი 22%-ით შემცირდა. გასული წლის სამ თვეში ქვეყნიდან $21,4 მილიონის ღირებულების ხილი და თხილი გავიდა.

24 აპრილი 2019, 20:20

საქართველო

ბათუმში ელექტრომობილების მფლობელები ბულვარში მუშაობის უფლებას ითხოვენ

ელექტრომობილების მეპატრონეები ბათუმის ბულვარში მუშაობის გაგრძელების უფლებას ითხოვენ. ამბობენ რომ დღეიდან შიმშილობას დაიწყებენ. ასევე მოითხოვენ, რომ ბულვარის დირექტორმა თანამდებობა დატოვოს. ამ წუთებში აქცია ბულვარის ადმინისტრაციასთან მიმდინარეობს შეძახილებით "გადადექი"

24 აპრილი 2019, 20:20

საქართველო

მეტროპოლიტენმა მუშაობა განაახლა

მეტროსადგურ გოცირიძის მონაკვეთზე ელექტროსადენის დაწვის გამო მეტროს მუშაობა შეფერხებული იყო და მეტროპოლიტენის პირველი ხაზი არ მუშაობდა. Imedinews-ს საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურში განუცხადეს, რომ ხანძარი უკვე ლიკვიდირებულია. უცნობია, რამ გამოიწვია შემთხვევა, რომლის დროსაც არავინ დაშავებულა.

24 აპრილი 2019, 19:39

საქართველო

მეტროპოლიტენის მუშაობა ელექტროსადენის დაზიანების გამო შეფერხებულია

მეტროსადგურ გოცირიძის მონაკვეთზე ელექტროსადენი დაიწვა. ამის გამო მეტროს მუშაობა შეფერხებულია. თბილისის მეტროპოლიტენის პირველი ხაზი არ მუშაობს. ხანძარი უკვე ლიკვიდირებულია. შემთხვევისას არავინ დაშავებულა.

24 აპრილი 2019, 19:30

კულტურა

Marvel-ის საუკეთესო ფილმი დასახელდა

ვებგვერდმა Wrap-მა კინოსტუდია Marvel-ის საუკეთესო ფილმების რეიტინგი შეადგინა, რომელიც სულ 22 კინოს აერთიანებს. სიის ლიდერი 2012 წლის „შურისმაძიებლები“ გახდა. მეორე ადგილზეა „კაპიტანი ამერიკა: ზამთრის ჯარისკაცი“, ხოლო მესამე ადგილს „გალაქტიკის მცველები“ იკავებს.