imedi /  05 აპრილი 2019, 21:36 / სანდო წყარო

რატომ იკლავენ კაცები თავს უფრო ხშირად ვიდრე ქალები

მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, ქალებს უფრო ხშირად უსვამენ დეპრესიის დიაგნოზს, ვიდრე კაცებს. მდედრობითი სქესის წარმომადგენელთა მხრიდან სუიციდის მცდელობის შემთხვევებიც ბევრად მეტია, ვიდრე - მამრობითი სქესის წარმომადგენელთა შემთხვევაში. მაშინ რატომ არის თვითმკვლელობის მაჩვენებელი კაცებში რამდენჯერმე უფრო მაღალი, ვიდრე ქალებში? ამ თემას BBC Future-მა სტატია მიუძღვნა.

ვინ და რატომ იკლავს თავს?

სამწუხაროდ, თვითმკვლელობა თანამედროვე საზოგადოებაში არც თუ ისე იშვიათი მოვლენაა. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, 2016 წელს, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, 793 000 სუიციდის შემთხვევა დაფიქსირდა, გარდაცვლილთა უმრავლესობას კი კაცები წარმოადგენდნენ. თუ კონკრეტულად დიდ ბრიტანეთის სტატისტიკას გადავხედავთ, 1981 წლიდან კაცების თვითმკვლელობა მკვეთრად შემცირდა, რაც 100 000 ადამიანზე 15.5 სუიციდის შემთხვევას გულისხმობს. მიუხედავად ამისა, ქვეყანაში თვითმკვლელობა 45 წლამდე კაცებში გარდაცვალების ყველაზე ხშირ მიზეზად რჩება და ამ მიმართულებით გენდერული დისბალანსი ძველებურად თვალშისაცემია. მაგალითისთვის, 100 000 ბრიტანელ ქალზე სუიციდის 4.9 შემთხვევა მოდის. ანალოგიური სიტუაციაა სხვა ქვეყნებშიც. ავსტრალიაში სამჯერ მეტი კაცი იკლავს თავს, ვიდრე ქალი, აშშ-ში ეს მაჩვენებელი 3.5-ჯერ მეტია, არგენტინაში კი - 4-ჯერ მეტი. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, ქვეყნების 40%-ში 100 000 კაცზე 15 თვითმკვლელობაზე მეტი მოდის. ქალების სუიციდის მაღალი მაჩვენებელი კი ქვეყნების მხოლოდ 1.5%-ში დაფიქსირდა.

ფსიქოლოგების განმარტებით, თვითმკვლელობა ძალიან მგრძნობიარე და რთული პრობლემაა, რომელიც ბევრ მიზეზთან არის დაკავშირებული. სიკვდილის ეს სახეობა თავშივე გამორიცხავს მისი ნამდვილი მიზეზის სრულად გაგებასაც. რთულია ზემოთხსენებული სტატისტიკური მონაცემების ახსნა, რადგან ქალების ძალიან დიდ ნაწილს აქვს დიაგნოზად დეპრესია. ისინი კაცებზე უფრო ხშირად ცდილობენ სიცოცხლის თვითმკვლელობით დასრულებას. მაგალითად, აშშ-ში ზრდასრული ქალები 1.2-ჯერ ხშირად ლაპარაკობდნენ თვითმკვლელობის მცდელობებზე, ვიდრე კაცები. თუმცა სუიციდის მეთოდები, რომლებსაც კაცები იყენებენ, ხშირად უფრო სასტიკია, ეს კი გადაწყვეტილების სისრულეში მოყვანის ალბათობას მკვეთრად ზრდის. აშშ-ში ცეცხლსასროლი იარაღის 10 მფლობელიდან 6 კაცია და თვითმკვლელობების ნახევარზე მეტი სწორედ ამ მეთოდზე მოდის. ერთ-ერთმა გამოკვლევამ, რომელშიც საავადმყოფოში თვითდაზიანებით მოხვედრილი 4000 პაციენტი მონაწილეობდა, აჩვენა, რომ მამრობით სქესის წარმომადგენლებში სუიციდური მიზანდასახულობა ბევრად მაღალია, ვიდრე - მდედრობითში. 

რა პრობლემები აქვთ კაცებს? 

ბანალურია, მაგრამ ფაქტია, რომ ქალები მზად არიან, თავიანთ პრობლემებზე ილაპარაკონ, კაცები კი დუმილისკენ არიან მიდრეკილი. თუმცა ამაში გარკვეული „ბრალი“ საზოგადოებასაც მიუძღვის, რადგან თაობები იზრდებოდნენ ისე, რომ კაცი „ძლიერი“ უნდა ყოფილიყო და თავის პრობლემებზე არ უნდა ესაუბრა. ეს ყველაფერი კი ბავშვობაში იწყება. „ჩვენ ბიჭებს ვეუბნებით, რომ „ბიჭები არ ტირიან.“ ჩვენ ვაიძულებთ მათ პატარა ასაკიდანვე, არ გამოხატონ ემოცია, რადგან ეს „სისუსტეს“ ნიშნავს“, - ამბობს ქოლმან ო’დრისქოლი, ავსტრალიური საქველმოქმედო ორგანიზაცია Lifeline-ს ყოფილი აღმასრულებელი დირექტორი. ფსიქოლოგების შეფასებით, დედები გოგოებისგან ელოდებიან ემოციურობას, ბიჭებისგან კი ეს მიღებული არ არის. ამიტომაც კაცები ნაკლებად არიან მიდრეკილნი აღიარებისკენ, ვიდრე ქალები. ისინი ექიმსაც ნაკლებად მიმართავენ. ბრიტანული სამედიცინო ჟურნალის მიერ ჩატარებული კვლევის მიხედვით, პირველადი სამედიცინო დახმარების მაჩვენებლები კაცებში 32%-ით ნაკლებია, ვიდრე ქალებში. მამრობითი სქესის წარმომადგენლები ექიმს ფსიქიკური დახმარებისთვისაც ძალიან იშვიათად მიმართავენ. იმიტომ კი არა, რომ კაცებს ნაკლები პრობლემა აქვთ, ვიდრე ქალებს. უბრალოდ, ისინი ვერ იაზრებენ თავიანთ სტრესულ მდგომარეობას და იმას, რომ მათში სუიციდის რისკი მაღალია. სპეციალისტები გარკვეულ ახსნას ქალისა და კაცის განსხვავებულ ბიოლოგიურ აგებულებაში, ჰორმონალურ სტრუქტურასა და ტვინის ფუნქციონირებაში ხედავენ.

კაცები პრობლემის მოგვარებას თვითმკურნალობით ცდილობენ, რაც ფსიქოაქტიური ნივთიერებებისა და ალკოჰოლის მიღებით გამოიხატება. ეს მეთოდები კი თვითმკვლელობისკენ მიდრეკილებას კიდევ უფრო ამწვავებს. კაცებს თითქმის ორჯერ უფრო ხშირად აქვთ ალკოჰოლდამოკიდებულება, ვიდრე ქალებს, რაც თავის მხრივ სუიციდის მაპროვოცირებელი ერთ-ერთი ძირითადი რისკ-ფაქტორია. თვითმკვლელობის გამომწვევ მიზეზებს შორის სპეციალისტები ოჯახსა და სამსახურსაც ასახელებენ. მაგალითისთვის, ეკონომიკური კრიზისის დროს უმუშევრობის დონე იზრდება, რაც, თავის მხრივ, სუიციდის შემთხვევებს ზრდის. 2015 წელს ჩატარებული კვლევის თანახმად, უმუშევრობის ზრდის ყოველ 1%-იან მაჩვენებელზე 0.79 თვითმკვლელობის ფაქტი დაფიქსირდა. მორიგი რისკ-ფაქტორი არის იზოლაცია, რომელიც ცხოვრების ნებისმიერ სფეროში შეიძლება გამოვლინდეს. მაგალითისთვის, გარეგნულად წარმატებული ადამიანი, რომელსაც ფანტასტიკური კარიერა აქვს, შესაძლოა, „პირამიდის თავში მარტო აღმოჩნდეს“. თუმცა, მეორე მხრივ, მილიონობით ადამიანი კარგავს სამსახურს, ჩვენ ყველამ ცხოვრების გარკვეულ ეტაპზე  ვიღაც ან რაღაც დავკარგეთ, რაც სრულებით არ ნიშნავს იმას, რომ სიცოცხლეს თვითმკვლელობით დავასრულებთ.

შეიძლება თუ არა პრობლემის მოგვარება?

ამ პრობლემის მოგვარების მარტივი გზა ნამდვილად არ არსებობს. თუმცა არის პროგრამები, რომლებიც ამ მიმართულებით მეტნაკლებად წარმატებულია. მაგალითისთვის, არსებობს სხვადასხვა სახის თერაპია, რაც თვითმკვლელობისადმი მიდრეკილ ადამიანებთან ერთად ფეხბურთის ყურებას ან ველოსიპედის ტარებას გულისხმობს. ეს აძლევს მათ შესაძლებლობას ილაპარაკონ, თუ რას გრძნობენ და ეს აღიარება გულწრფელი უნდა იყოს. პრობლემის მოგვარებაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ახალი ტექნოლოგიებიც. იქნება ეს ნდობის ტელეფონი თუ ხელოვნური ინტელექტი, რომელსაც ჩატ-ბოტის ფორმა აქვს. მთავარია, ადამიანმა გააცნობიეროს, რომ დახმარება სჭირდება და მიმართოს ოჯახის წევრს, მეგობარს, კოლეგას ან პირდაპირ სპეციალისტს.

ყველა სიახლე

როსნეფტი

18 თებერვალი 2020, 19:51

ეკონომიკა

აშშ-მა „როსნეფტის“ შვილობილ კომპანიას და მის პრეზიდენტს სანქციები დაუწესა

აშშ-მა რუსული ნავთობკომპანიის „როსნეფტის“ შვილობილ კომპანიას Rosneft Trading, S.A-ს და მის პრეზიდენტს, დიდიე კასიმიროს სანქციები დაუწესა. ინფორმაციას ამის შესახებ სააგენტო Reuters-ი ავრცელებს. როგორც აშშ-ის სახაზინო დეპარტამენტში აღნიშნეს, სანქციების დაწესება ვენესუელიდან ნავთობის რეალიზაციას უკავშირდება.

სოზარ სუბარი

18 თებერვალი 2020, 19:49

საქართველო

სოზარ სუბარი მარგველაშვილსა და ოპოზიციურ გაერთიანებაზე: წარმატებას ვერ ვუსურვებთ ვერც ერთ მათგანს, რადგან ეს არ იქნება ქვეყნის წარმატება

„ძალიან საინტერესო იყო გიორგი მარგველაშვილის განცხადება. ერთი მხრივ, საუბრობენ რუსულ საფრთხეზე, პრორუსულ ძლებზე და მეორეს მხრივ, ერთად სხედან ბოკერია, ბურჯანაძე და მესამეს მხრივ, მისი პირველი გამოსვლა პოლიტიკაში დაბრუნების დღე აღინიშნა იმით, რომ ოდა მიუძღვნა ქალბატონ ბურჯანაძეს, როგორც გამოჩენილ პოლიტიკოსს და საქართველოს მომავალს. ძალიან საინტერესო იყო ყველას ამის ერთად ხილვა“, - დასძინა სუბარმა.

სოზარ სუბარი

18 თებერვალი 2020, 19:45

საქართველო

სოზარ სუბარი: მენტალური კრიზისია ოპოზიციის თავებში, როდესაც სხვას ვერაფერს ფიქრობენ, გარდა იმისა, პარლამენტში საწამლავი დაასხან

ჩვენ მზად ვართ კომპრომისისთვის, ჩვენ მზად ვართ დიალოგისთვის, უბრალოდ, ეს დიალოგი ვერ იქნება საკუთარ თავთან, - ამის შესახებ საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის რეგიონული განვითარების სამსახურის უფროსმა სოზარ სუბარმა ტელეკომპანია „იმედის“ გადაცემა „დღის ქრონიკაში“ სტუმრობისას განაცხადა.

პეტრას აუსტრევიჩიუსი

18 თებერვალი 2020, 19:41

საქართველო

პეტრას აუსტრევიჩიუსი: ასოცირებული ქვეყნებისთვის ევროპის საერთო ბაზარი და სხვა ძალიან ბევრი რამ უნდა გაიხსნას

სახელმწიფოები, რომლებსაც ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულება აქვთ გაფორმებული და რომლებიც გარკვეულ კრიტერიუმებს აკმაყოფილებენ ევროპის საერთო ბაზრით, მწვანე შეთანხმებით ციფრული კავშირით და ენერგოკავშირით უნდა სარგებლობდნენ, - ამის შესახებ ევროპარლამენტარმა პეტრას აუსტრევიჩიუსმა ტელეკომპანია „იმედს“ განუცხადა.

პეტრას აუსტრევიჩიუსი

18 თებერვალი 2020, 19:36

საქართველო

პეტრას აუსტრევიჩიუსი: საქართველომ მეტი დახმარება უნდა მიიღოს, ვინაიდან ევროკავშირს ძლიერი პარტნიორები სჭირდება

ასოცირებულმა ქვეყნებმა უფრო მეტი დახმარება უნდა მიიღონ, ვინაიდან ევროკავშირს ძლიერი პარტნიორები სჭირდება. ტრანსფორმაცია მუშაობს და ჩვენ უფრო მეტი უნდა გავაკეთოთ, ამ ეტაპზე გაჩერება ისტორიული შეცდომა იქნება, - ამის შესახებ ტელეკომპანია „იმედთან“ ინტერვიუში ევროპარლამენტარმა პეტრას აუსტრევიჩიუსმა განაცხადა.

18 თებერვალი 2020, 19:19

საქართველო

დავით ზალკალიანმა უკრაინულ პოზიციებზე პრორუსი სეპარატისტების იერიშის გამო შეშფოთება გამოთქვა

„შეშფოთებული ვარ დასახლებულ პუნქტ ზოლოტესთან უკრაინულ პოზიციებზე რუსეთის მიერ მხარდაჭერილი თავდასხმით. სამხედრო ესკალაცია ძირს უთხრის მშვიდობიანი დარეგულირების მიმართულებით გადადგმულ ნაბიჯებს და პროგრესს აფერხებს“, - წერს ზალკალიანი Twitter-ზე.

სოზარ სუბარი

18 თებერვალი 2020, 19:11

საქართველო

სოზარ სუბარი: შოთაძე ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული პროკურორია, ძალიან პროგრესული და რეფორმატორული ხედვებით

მისი თქმით, შოთაძე თავის დროზე იმიტომ გადადგა, რომ იყო საზოგადოების პროტესტი და გაჩნდა ეჭვები, რამდენად სწორად წარიმართა გამოძიება. შოთაძის განცხადებით, კითხვის ნიშნები სასამართლოს გადაწყვეტილებამ გააჩინა და მაშინ შოთაძის გადაწყვეტილება საკმაოდ ვაჟკაცური ნაბიჯი იყო.

18 თებერვალი 2020, 19:01

ვიდეო

38 წელი თბილისის ავტობუსის საჭესთან

წყალბურთი

18 თებერვალი 2020, 18:52

სპორტი

კორონავირუსის გამო წყალბურთში ოლიმპიადის საკვალიფიკაციო ტურნირში ცვლილელებია

წყალბურთში, ტოკიოს 2020 წლის ოლიმპიადის საკვალიფიკაციო ტურნირში სერიოზული ცვლილელები მოხდა. კორონავირუსის ეპიდემიის გამო აზიის ჩემპიონატი გაუქმდა, რის გამოც ტურნირის მასპინძელი ყაზახეთი ოლიმპიურ თამაშებზე პირდაპირ დაუშვეს, ჩინეთისა და ირანის გუნდები კი შესარჩევ ტურნირში გამოსვლაზე უარს ამბობენ.

თბილისის ბიუჯეტი

18 თებერვალი 2020, 18:47

ეკონომიკა

საკრებულომ თბილისის ბიუჯეტის 217 მილიონი ლარით გაზრდას მხარი დაუჭირა

თბილისის საკრებულოს სხდომაზე დედაქალაქის ბიუჯეტში შესატანი ცვლილებები 31 ხმით 1 წინააღმდეგ დაამტკიცეს. დედაქალაქის ბიუჯეტი 217 მილიონი ლარით გაიზარდა და ჯამში მილიარდ 239 მილიონი ლარით განისაზღვრა. საკრებულოს უმრავლესობის წევრების ინფორმაციით, ბიუჯეტის დიდი ნაწილი ძველი, ყვითელი ავტობუსების ჩანაცვლებას და ავტოპარკის განახლებას მოხმარდება.

18 თებერვალი 2020, 18:47

ტექნოლოგიები

მუსიკოსი თავის ტვინის ოპერაციის მიმდინარეობისას ვიოლინოზე უკრავს. ვიდეო

53 წლის მევიოლინე დაგმარ ტერნერი უკრავდა თავისი ტვინის ოპერაციის მიმდინარეობის დროს, იმისთვის, რომ ქირურგებს მისი ტვინის ის ნაწილი არ დაეზიანებინათ, რომელიც მუსიკაზე აგებს პასუხს, - ინფორმაციას ამის შესახებ twitter გვერდზე The Independent ავრცელებს.

ბენიამინ ნეთანიაჰუ

18 თებერვალი 2020, 18:39

მსოფლიო

ბენიამინ ნეთანიაჰუს სასამართლო პროცესი 17 მარტს დაიწყება

ნეთანიაჰუს წინააღმდეგ ბრალდებები დაკავშირებულია მექრთამეობასთან, თაღლითობასა და ნდობის ბოროტად გამოყენებასთან. ეს არის ისრაელის ისტორიაში პირველი შემთხვევა, როდესაც ბრალს მთავრობის მოქმედ ხელმძღვანელს უყენებენ. ნეთანიაჰუ თავს უდანაშაულოდ თვლის.

აჭარის ტელევიზია

18 თებერვალი 2020, 18:35

საქართველო

აჭარის ტელევიზიის მრჩეველთა საბჭო საშტატო ცვლილებებს სავარაუდოდ ხვალ დაამტკიცებს

აჭარის ტელევიზიის მრჩეველთა საბჭომ საშტატო ცვლილებები ხვალ უნდა დაამტკიცოს. სხდომა 10:00 საათზე დაიწყება. დასწრებას საინფორმაციო სამსახურის გუნდი გეგმავს. გაიფიცებიან თუ არა ჟურნალისტები ბორდის გადაწყვეტილებაზეა დამოკიდებული. ტელევიზიის თანამშრომელთან ნაწილი მიიჩნევს, რომ სამსახურიდან არასასურველ კადრებს იშორებენ. მათივე თქმით, საფრთხეშია სარედაქციო დამოუკიდებლობა. ისინი პასუხიმგებლობას დირექტორსა და ბორდს აკისრებენ.

ირაკლი კობახიძე

18 თებერვალი 2020, 18:30

საქართველო

ირაკლი კობახიძე: კონსენსუსი არ არის ის, რასაც ულტიმატუმად „ნაციონალური მოძრაობა“ დააყენებს

მისი თქმით, თუ კონსენსუსი არის ის, რასაც ულტიმატუმად „ნაციონალური მოძრაობა“ დააყენებს, ეს სხვა რამეა. „ჩვენ დიალოგისთვის ყველასთან მზად ვართ, ყველაში იგულისხმება ყველა და ვფიქრობ, რომ არის რესურსი იმისა, შეთანხმებას მივაღწიოთ“, - განაცხადა კობახიძემ.

გია ვოლსკი

18 თებერვალი 2020, 18:28

საქართველო

გია ვოლსკი: სიმბოლურია, რომ ეს ადამიანები კვლავ რუსული ჰიმნით დაიარებიან პარლამენტში

"საბჭოთა და რუსული ჰიმნი ერთი და იგივე მელოდიაა და ხატოვნად რომ ვთქვათ, თავისივე მელოდიით შემოვიდნენ" - ამის შესახებ ჟურნალისტებს პარლამენტის ვიცე-სპიკერმა, გია ვოლსკიმ ირაკლი შოთაძის პროკურორად არჩევის შემდეგ განუცხადა.

ალი ხამენეი

18 თებერვალი 2020, 18:19

მსოფლიო

ალი ხამენეი: „ტიტანიკის“ დიდებულებამ არ დაიცვა ის ჩაძირვისგან, არც ამერიკის დიდება დაიცავს მას ჩაძირვისგან

როგორც „ტიტანიკის“ დიდებულებამ არ დაიცვა ის ჩაძირვისგან, ასევე ამერიკის დიდება არ დაიცავს მას ჩაძირვისგან, - ამის შესახებ Twitter-ზე ირანის უზენაესმა ლიდერმა, ალი ხამენეიმ დაწერა. ირანის უზენაესი ლიდერი გენერალ ყასემ სულეიმანის ლიკვიდაციასაც შეეხო.

სოზარ სუბარი

18 თებერვალი 2020, 18:10

საქართველო

სოზარ სუბარი: ელენე ხოშტარიას, რომელსაც განათლება მოსკოვში აქვს მიღებული, როგორც ჩანს საბჭოთა ჰიმნი მოენატრა

„როგორც ჩანს ქალბატონ ელენე ხოშტარიას ნოსტალგია შემოაწვა თავის სტუდენტურ წლებზე. ადამიანი, რომელიც სწავლობდა მოსკოვის საერთაშოისო ურთიერთობების სახელმწიფო ინსტიტუტში, თან უშიშროების მიმართულებით. მანდ შემთხვევითი ადამიანები არ ხვდებოდნენ და არ ამთავრებდნენ. ალბათ, ამ ჰიმნზე დგებოდა დილით, ამ ჰიმნზე იძინებდა ღამით და დიდი ხანია საჯაროდ ამის მოსმენის სიამოვნება არ ჰქონია“, - განაცხადა სოზარ სუბარმა.

ირაკლი კობახიძე

18 თებერვალი 2020, 18:09

საქართველო

ირაკლი კობახიძე ნადირაშვილსა და ხოშტარიაზე: ესენი არიან სასოწარკვეთილი „ნაციონალი დიასახლისები“

„სხდომათა დარბაზში ვთქვი და კიდევ გავიმეორებ, რომ იმ ადამიანების ადგილი, რომლებიც ხელით და გულით საბჭოთა კავშირის და რუსეთის ჰიმნს დაატარებენ, საქართველოს პარლამენტში ნამდვილად არ არის“, - აღნიშნა ირაკლი კომბახიძემ. მისივე თქმით, „ნაციონალური მოძრაობა“ საბჭოთა კავშირის ბოლო გადმონაშთია.

მიზეილ ჩხენკელი და ჯასთინ მაკენზი სმიტი

18 თებერვალი 2020, 18:06

საქართველო

მიხეილ ჩხენკელმა ბრიტანეთის ელჩთან განათლების სფეროში თანამშრომლობის დეტალები განიხილა

მიხეილ ჩხენკელმა ლონდონში, „განათლების მსოფლიო ფორუმის“ ფარგლებში ბრიტანულ საგანმანათლებლო და საგამომცემლო ორგანიზაციებთან გამართული შეხვედრები შეაჯამა და საქართველოს განათლების სივრცეში მსხვილი ბრიტანული საგამომცემლო ორგანიზაციების ინტეგრირების მნიშვნელობას გაუსხვა ხაზი.

სამტრედია მკვლელობა

18 თებერვალი 2020, 18:03

საქართველო

სამტრედიაში მომხდარი მკვლელობის შესახებ დამატებითი დეტალები ხდება ცნობილი

სამტრედიაში მოკლული ქალის ოჯახის წევრების ინფორმაციით, ცოლ-ქმარს კონფლიქტი ჰქონდა, რის გამოც ერთი თვის წინ მამამ შვილი ბათუმიდან სამტრედიაში სახლში წაიყვანა, დღეს კი განქორწინების გასაფორმებლად სამოქალაქო რეესტრში თავად წაიყვანა, მეუღლე კი ბათუმიდან Skype-ით უნდა ჩართულიყო.