imedi /  05 აპრილი 2019, 21:36 / სანდო წყარო

რატომ იკლავენ კაცები თავს უფრო ხშირად ვიდრე ქალები

მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, ქალებს უფრო ხშირად უსვამენ დეპრესიის დიაგნოზს, ვიდრე კაცებს. მდედრობითი სქესის წარმომადგენელთა მხრიდან სუიციდის მცდელობის შემთხვევებიც ბევრად მეტია, ვიდრე - მამრობითი სქესის წარმომადგენელთა შემთხვევაში. მაშინ რატომ არის თვითმკვლელობის მაჩვენებელი კაცებში რამდენჯერმე უფრო მაღალი, ვიდრე ქალებში? ამ თემას BBC Future-მა სტატია მიუძღვნა.

ვინ და რატომ იკლავს თავს?

სამწუხაროდ, თვითმკვლელობა თანამედროვე საზოგადოებაში არც თუ ისე იშვიათი მოვლენაა. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, 2016 წელს, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, 793 000 სუიციდის შემთხვევა დაფიქსირდა, გარდაცვლილთა უმრავლესობას კი კაცები წარმოადგენდნენ. თუ კონკრეტულად დიდ ბრიტანეთის სტატისტიკას გადავხედავთ, 1981 წლიდან კაცების თვითმკვლელობა მკვეთრად შემცირდა, რაც 100 000 ადამიანზე 15.5 სუიციდის შემთხვევას გულისხმობს. მიუხედავად ამისა, ქვეყანაში თვითმკვლელობა 45 წლამდე კაცებში გარდაცვალების ყველაზე ხშირ მიზეზად რჩება და ამ მიმართულებით გენდერული დისბალანსი ძველებურად თვალშისაცემია. მაგალითისთვის, 100 000 ბრიტანელ ქალზე სუიციდის 4.9 შემთხვევა მოდის. ანალოგიური სიტუაციაა სხვა ქვეყნებშიც. ავსტრალიაში სამჯერ მეტი კაცი იკლავს თავს, ვიდრე ქალი, აშშ-ში ეს მაჩვენებელი 3.5-ჯერ მეტია, არგენტინაში კი - 4-ჯერ მეტი. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, ქვეყნების 40%-ში 100 000 კაცზე 15 თვითმკვლელობაზე მეტი მოდის. ქალების სუიციდის მაღალი მაჩვენებელი კი ქვეყნების მხოლოდ 1.5%-ში დაფიქსირდა.

ფსიქოლოგების განმარტებით, თვითმკვლელობა ძალიან მგრძნობიარე და რთული პრობლემაა, რომელიც ბევრ მიზეზთან არის დაკავშირებული. სიკვდილის ეს სახეობა თავშივე გამორიცხავს მისი ნამდვილი მიზეზის სრულად გაგებასაც. რთულია ზემოთხსენებული სტატისტიკური მონაცემების ახსნა, რადგან ქალების ძალიან დიდ ნაწილს აქვს დიაგნოზად დეპრესია. ისინი კაცებზე უფრო ხშირად ცდილობენ სიცოცხლის თვითმკვლელობით დასრულებას. მაგალითად, აშშ-ში ზრდასრული ქალები 1.2-ჯერ ხშირად ლაპარაკობდნენ თვითმკვლელობის მცდელობებზე, ვიდრე კაცები. თუმცა სუიციდის მეთოდები, რომლებსაც კაცები იყენებენ, ხშირად უფრო სასტიკია, ეს კი გადაწყვეტილების სისრულეში მოყვანის ალბათობას მკვეთრად ზრდის. აშშ-ში ცეცხლსასროლი იარაღის 10 მფლობელიდან 6 კაცია და თვითმკვლელობების ნახევარზე მეტი სწორედ ამ მეთოდზე მოდის. ერთ-ერთმა გამოკვლევამ, რომელშიც საავადმყოფოში თვითდაზიანებით მოხვედრილი 4000 პაციენტი მონაწილეობდა, აჩვენა, რომ მამრობით სქესის წარმომადგენლებში სუიციდური მიზანდასახულობა ბევრად მაღალია, ვიდრე - მდედრობითში. 

რა პრობლემები აქვთ კაცებს? 

ბანალურია, მაგრამ ფაქტია, რომ ქალები მზად არიან, თავიანთ პრობლემებზე ილაპარაკონ, კაცები კი დუმილისკენ არიან მიდრეკილი. თუმცა ამაში გარკვეული „ბრალი“ საზოგადოებასაც მიუძღვის, რადგან თაობები იზრდებოდნენ ისე, რომ კაცი „ძლიერი“ უნდა ყოფილიყო და თავის პრობლემებზე არ უნდა ესაუბრა. ეს ყველაფერი კი ბავშვობაში იწყება. „ჩვენ ბიჭებს ვეუბნებით, რომ „ბიჭები არ ტირიან.“ ჩვენ ვაიძულებთ მათ პატარა ასაკიდანვე, არ გამოხატონ ემოცია, რადგან ეს „სისუსტეს“ ნიშნავს“, - ამბობს ქოლმან ო’დრისქოლი, ავსტრალიური საქველმოქმედო ორგანიზაცია Lifeline-ს ყოფილი აღმასრულებელი დირექტორი. ფსიქოლოგების შეფასებით, დედები გოგოებისგან ელოდებიან ემოციურობას, ბიჭებისგან კი ეს მიღებული არ არის. ამიტომაც კაცები ნაკლებად არიან მიდრეკილნი აღიარებისკენ, ვიდრე ქალები. ისინი ექიმსაც ნაკლებად მიმართავენ. ბრიტანული სამედიცინო ჟურნალის მიერ ჩატარებული კვლევის მიხედვით, პირველადი სამედიცინო დახმარების მაჩვენებლები კაცებში 32%-ით ნაკლებია, ვიდრე ქალებში. მამრობითი სქესის წარმომადგენლები ექიმს ფსიქიკური დახმარებისთვისაც ძალიან იშვიათად მიმართავენ. იმიტომ კი არა, რომ კაცებს ნაკლები პრობლემა აქვთ, ვიდრე ქალებს. უბრალოდ, ისინი ვერ იაზრებენ თავიანთ სტრესულ მდგომარეობას და იმას, რომ მათში სუიციდის რისკი მაღალია. სპეციალისტები გარკვეულ ახსნას ქალისა და კაცის განსხვავებულ ბიოლოგიურ აგებულებაში, ჰორმონალურ სტრუქტურასა და ტვინის ფუნქციონირებაში ხედავენ.

კაცები პრობლემის მოგვარებას თვითმკურნალობით ცდილობენ, რაც ფსიქოაქტიური ნივთიერებებისა და ალკოჰოლის მიღებით გამოიხატება. ეს მეთოდები კი თვითმკვლელობისკენ მიდრეკილებას კიდევ უფრო ამწვავებს. კაცებს თითქმის ორჯერ უფრო ხშირად აქვთ ალკოჰოლდამოკიდებულება, ვიდრე ქალებს, რაც თავის მხრივ სუიციდის მაპროვოცირებელი ერთ-ერთი ძირითადი რისკ-ფაქტორია. თვითმკვლელობის გამომწვევ მიზეზებს შორის სპეციალისტები ოჯახსა და სამსახურსაც ასახელებენ. მაგალითისთვის, ეკონომიკური კრიზისის დროს უმუშევრობის დონე იზრდება, რაც, თავის მხრივ, სუიციდის შემთხვევებს ზრდის. 2015 წელს ჩატარებული კვლევის თანახმად, უმუშევრობის ზრდის ყოველ 1%-იან მაჩვენებელზე 0.79 თვითმკვლელობის ფაქტი დაფიქსირდა. მორიგი რისკ-ფაქტორი არის იზოლაცია, რომელიც ცხოვრების ნებისმიერ სფეროში შეიძლება გამოვლინდეს. მაგალითისთვის, გარეგნულად წარმატებული ადამიანი, რომელსაც ფანტასტიკური კარიერა აქვს, შესაძლოა, „პირამიდის თავში მარტო აღმოჩნდეს“. თუმცა, მეორე მხრივ, მილიონობით ადამიანი კარგავს სამსახურს, ჩვენ ყველამ ცხოვრების გარკვეულ ეტაპზე  ვიღაც ან რაღაც დავკარგეთ, რაც სრულებით არ ნიშნავს იმას, რომ სიცოცხლეს თვითმკვლელობით დავასრულებთ.

შეიძლება თუ არა პრობლემის მოგვარება?

ამ პრობლემის მოგვარების მარტივი გზა ნამდვილად არ არსებობს. თუმცა არის პროგრამები, რომლებიც ამ მიმართულებით მეტნაკლებად წარმატებულია. მაგალითისთვის, არსებობს სხვადასხვა სახის თერაპია, რაც თვითმკვლელობისადმი მიდრეკილ ადამიანებთან ერთად ფეხბურთის ყურებას ან ველოსიპედის ტარებას გულისხმობს. ეს აძლევს მათ შესაძლებლობას ილაპარაკონ, თუ რას გრძნობენ და ეს აღიარება გულწრფელი უნდა იყოს. პრობლემის მოგვარებაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ახალი ტექნოლოგიებიც. იქნება ეს ნდობის ტელეფონი თუ ხელოვნური ინტელექტი, რომელსაც ჩატ-ბოტის ფორმა აქვს. მთავარია, ადამიანმა გააცნობიეროს, რომ დახმარება სჭირდება და მიმართოს ოჯახის წევრს, მეგობარს, კოლეგას ან პირდაპირ სპეციალისტს.

ყველა სიახლე

გრიგორი კარასინი

20 ივნისი 2019, 19:22

საქართველო

კარასინი: შეშფოთებულები ვართ საქართველოს რადიკალური პოლიტიკური ძალების ქმედებებით

მოსკოვი შეშფოთებულია საქართველოს რადიკალური პოლიტიკური ძალების წარმომადგენლების ქმედებებით, რის გამოც თბილისში მართლმადიდებლობის საპარლამენტთაშორისო ასამბლეის მუშაობა ჩაიშალა, - ამის შესახებ რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ გრიგორი კარასინმა განაცხადა.

რუსეთი

20 ივნისი 2019, 19:07

საქართველო

პარლამენტის წინ აქციის გამო გზა გადაიკეტა. ვიდეო

"ნაციონალური მოძრაობის" წევრები და საზოგადოების წარმომადგენლები გამოდიან სიტყვით. აქციის მონაწილეები დღეს დილით პარლამენტში, პარლამენტის თავმჯდომარის სკამიდან რუსი დეპუტატის მიერ ასამბლეის მონაწილეებისთვის სიტყვით მიმართვას აპროტესტებენ.

გავრილოვი

20 ივნისი 2019, 19:01

საქართველო

სერგეი გავრილოვმა საქართველოს ტერიტორია დატოვა

სერგეი გავრილოვმა და რუსმა დეპუტატებმა საქართველოს ტერიტორია დატოვეს. ისინი თბილისის საერთაშორისო აეროპორტიდან უკვე გაემგზავრნენ. მანამდე სასტუმრო "რედისონიდან" რუსეთის დელეგაციის გამოსვლას ხმაურიანი შეძახილები მოჰყვა, რუსი დეპუტატების მიმართულებით ისროლეს წყლის ბოთლებიც.

ფრედი მერკური

20 ივნისი 2019, 18:53

კულტურა

YouTube-ზე ფრედი მერკურის აქამდე უცნობი სიმღერა გამოაქვეყნდა

კომპანია Universal Music-მა YouTube-ზე ჯგუფ Queen-ის ლიდერის ფრედი მერკურის აქამდე უცნობი სიმღერა „Time Waits For No One“ გამოაქვეყნა. როგორც ვიდეოს ანოტაციაშია ნათქვამი, სიმღერა მერკურის გარდაცვალებამდე 5 წლით ადრე, 1986 წელს არის ჩაწერილი და ის აუდიოს სახით არადროს გავრცელებულა.

მეუფე კალისტრატე

20 ივნისი 2019, 18:45

ეკონომიკა

ქუთაისში ელექტრომობილების ქარხნის პროექტის პრეზენტაცია გადაიდო

ქუთაისში დაგეგმილი ელექტრომობილების ქარხნის პროექტის პრეზენტაცია ქუთათელ-გაენათელი მიტროპოლიტის, მეუფე კალისტრატეს გარდაცვალების გამო გადაიდო. ამის შესახებ „აიგრუპის“ დირექტორთა საბჭომ განაცხადა. როგორც საბჭოში ამბობენ, ღონისძიება და მასთან დაკავშირებული აქტივობები 26 ივნისისთვის გადაიდო.

დონალდ ტრამპი

20 ივნისი 2019, 18:34

მსოფლიო

ტრამპი ირანის მიერ ამერიკული დრონის ჩამოგდებას გამოეხმაურა

ირანის რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა განაცხადა, რომ ირანის საჰაერო სივრცეში შეჭრისთვის აშშ-ის უპილოტო მფრინავი აპარატი - დრონი ჩამოაგდეს. მოგვიანებით დრონის ჩამოგდების ფაქტი ამერიკულმა მხარემაც დაადასტურა, თუმცა აღნიშნა, რომ მფრინავი აპარატი ირანის საჰაერო სივრცეში არ შეჭრილა.

პარლამენტი

20 ივნისი 2019, 18:27

საქართველო

პარლამენტის ეზოში სამართალდამცველები არიან მობილიზებულები. ფოტო

ამ დროისთვის ეზოში სავარაუდოდ 200-მდე პოლიციელია. თვითონ პარლამენტში კი ვითარება მშვიდია. შენობაში მხოლოდ დეპუტატები და პარლამენტის აპარატის თანამშრომლები არიან. სხდომათა დარბაზში კი კვლავ რჩებიან "ნაციონალური მოძრაობის" წევრები.

ზურაბ ჯაფარიძე

20 ივნისი 2019, 18:27

საქართველო

საპატრიარქოსთან „გირჩის“ აქცია ტარდება

პოლიტიკურ გაერთიანების განცხადებით ხელისუფლებასთან ერთად თბილისში განვითრებულ მოვლენებზე პასუხისმგებელია საქართველოს საპატრიარქო, რადგან სწორედ ისინი მასპინძლობდნენ საქართველოს დედაქალაქში გამართულ ფორუმს. გირჩის ლიდერის ზურაბ ჯაფარიძის განცხადებით, ასეთ ფორუმებს რუსეთი საკუთარი ინტერესების გასატარებლად იყენებს.

სასამართლო

20 ივნისი 2019, 18:18

ძალოვნები

რუსთავში კაცის მიერ ძმისშვილის მკვლელობის საქმეზე ექიმს გირაო შეეფარდა

საქმეზე დაკავებულ ექიმს 20 ათასი ლარის ოდენობის გირაო შეეფარდა. დაცვის მხარე გირაოს სახით 10 ათასი ლარი, ხოლო პროკურატურა პატიმრობას ითხოვდა. ფსიქიკური პრევენციის ცენტრის ექიმი რუსთავში ბიძის მიერ 13 წლის ძმისშვილის მკვლელობის საქმესთან დაკავშირებით დააკავეს. 13 წლის მოზარდი საკუთარმა ბიძამ ცივი იარაღის გამოყენებით 10 თებერვალს მოკლა.

20 ივნისი 2019, 18:12

მსოფლიო

მიგრანტთა მასობრივ მკვლელობაში ბრალდებულებს უნგრეთის სასამართლომ სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯა

საქმე ეხება 2015 წელს მომხდარ მკვლელობას, რა დროსაც მოკლული მიგრანტთა ცხედრები ავსტრიაში, ავტომობილის ფურგონში იპოვეს. საქმეზე დაკავებული ოთხი პირი კრიმინალური დაჯგუფების წევრია, რომლებიც მიგრანტების უკანონო ტრანსპორტირებას ახორციელებენ.

საგარეო საქმეთა სამინისტრო

20 ივნისი 2019, 17:52

საქართველო

საგარეო უწყება: სრულად ვიზიარებთ საზოგადოების სამართლიან პროტესტს

საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენლის ვლადიმერ კონსტანტინიდის განცხადებით, საგარეო უწყება, რომელიც მუდმივად აყენებს რუსეთის პასუხისმგებლობის საკითხს, სრულად იზიარებს საზოგადოების სამართლიან პროტესტს პარლამენტში ამ ფორმატით ჩატარებულ ღონისძიებაზე.

კახა კალაძე

20 ივნისი 2019, 17:48

საქართველო

კალაძე: თბილისში მყოფი რუსეთის დელეგაცია საქართველოს დატოვებს

პარლამენტში მომხდართან დაკავშირებით განცხადება გაავრცელა ბიძინა ივანიშვილმა, ასევე ირაკლი ღარიბაშვილმა და კახა კალაძემ. პარლამენტში მომხდარი ინციდენტის ოპოზიციის ნაწილი ირაკლი კობახიძის პასუხისმგებლობის საკითხის დაყენებას მოითხოვს. პარლამენტში მართლმადიდებლობის საპარლამენტთაშორისო ასამბლეის მიმდინარეობა შეწყდა. ზაქარია ქუცნაშვილმა კი მოიბოდიშა და თქვა, რომ ასამბლეის ჩასატარებლად არასწორი ადგილი შეარჩიეს.

20 ივნისი 2019, 17:45

ვიდეო

სერგეი გავრილოვმა „რედისონი“ პოლიციის დახმარებით დატოვა

მიხეილ სააკაშვილი

20 ივნისი 2019, 17:39

საქართველო

სააკაშვილი გავრილოვის ინციდენტს ვიდეომიმართვით გამოეხმაურა

მიხეილ სააკაშვილი რუსეთის დელეგაციის თბილისში ვიზიტთან დაკავშირებული მოვლენების კომენტირებისას აცხადებს, რომ საქართველოს აქტივების უდიდესი ნაწილი, მათ შორის ბინებიც, იყიდეს რუსებმა და კითხვას სვამს - ის რომ, გაბახებული პარლამენტის ფსევდო თავმჯდომარის სავარძელში ჩაჯდა რუსი დეპუტატი, ეს არის ახლა მთავარი პრობლემა?

ფილიპ ზდარი

20 ივნისი 2019, 17:37

კულტურა

პარიზში უბედურ შემთხვევას „გრემის“ მფლობელი მუსიკოსი ემსხვერპლა

52 წლის ასაკში ფრანგული ელექტრონული დუეტის Cassius-ის წევრი ფილიპ სერბონეში გარდაიცვალა. ამის შესახებ უცხოური მედია მუსიკოსის აგენტზე დაყრდნობით წერს. მუსიკოსი, რომელიც ფილიპ ზდარის სახელით იყო ცნობილი, უბედურ შემთხვევას ემსხვერპლა. ის პარიზში, ერთ-ერთი მაღალი სართულის ფანჯრიდან გადავარდა.

აქცია გორში

20 ივნისი 2019, 17:30

საქართველო

გორში რუსი დეპუტატების წინააღმდეგ აქცია გაიმართა

"არა ოკუპაციას! არა გავრილოვის ვიზიტს საქართველოში!" - ამ ლოზუნგებით გორში სამოქალაქო აქტივისტებმა საქრთველოში რუსი პოლიტიკოსის, სერგეი გავრილოვის ჩამოსვლა და პარლამენტში ვიზიტი გააპროტესტეს.

გავრილოვი

20 ივნისი 2019, 17:25

საქართველო

სერგეი გავრილოვმა „რედისონი“ პოლიციის დახმარებით დატოვა. ვიდეო

სასტუმრო "რედისონი" რუსეთის დელეგაციამ, მათ შორის სერგეი გავრილოვმა დატოვა. დელეგაცია შენობიდან პოლიციის დახმარებით გაიყვანეს, რადგან გარეთ მათ აქციის მონაწილეები ელოდებოდნენ. სასტუმროს ტერიტორიიდან მოქალაქეების ნაწილი სავარაუდოდ პარლამენტისკენ მიემართბა, სადაც 19:00 საათზე აქციაა დაგეგმილი.

ლევან ვასაძე

20 ივნისი 2019, 16:58

ძალოვნები

ლევან ვასაძე გამოკითხვაზე მივიდა: არაფერი დასამალი არ მაქვს

ბიზნესმენი ლევან ვასაძე, რომელიც დღეს დიღმის მთავარ სამმართველოში დაიბარეს, გამოკითხვაზე მივიდა. ის გამომძიებლების კითხვებს ადვოკატის გარეშე უპასუხებს. მისი თქმით, ის მზად არის ითანამშრომლოს გამოძიებასთან და გასცეს ყველა შეკითხვას პასუხი.

გია ვოლსკი

20 ივნისი 2019, 16:54

საქართველო

გია ვოლსკი: უნდა ვიფიქროთ და არ დავასხათ წყალი რუსეთის წისქვილზე

„არის მეორე ნაწილი, რომელიც ხელისუფლებას არ ადანაშაულებს, ვიღაც აქციას მართავს, მაგრამ ეს არ არის აუცილებლად იმის ინდიკატორი, რომ მართლაც ხელისუფლება გამოვიყვანოთ დამნაშავედ და რუსეთის წისქვილზე დავასხათ უფრო მეტი წყალი“, – განაცხადა გია ვოლსკიმ.

ეკა ბესელია

20 ივნისი 2019, 16:51

საქართველო

ბესელია კობახიძის გადადგომას მოითხოვს

პარლამენტის წევრი ეკა ბესელია მიიჩნევს, რომ პარლამენტის თავმჯდომარემ თანამდებობა უნდა დატოვოს. ამის შესახებ პოლიტიკოსმა ჟურნალისტებს განუცხადა. მისი შეფასებით სახლობანას თამაში უნდა დასრულდეს და ასეთი უმწიფარი პოლიტიკოსი უმაღლეს თანამდებობას არ უნდა იკავებდეს ქვეყანაში.