რა უცნაური მეთოდებით უვლიდნენ კბილებს სხვადასხვა ეპოქაში
ფოტო: Adolph Görling / Dresdener Gallerie / Wikimedia Commons
ადამიანები კბილებს ყოველთვის იწმენდნენ, მაგრამ ამას სხვადასხვაგვარად აკეთებდნენ და ზოგჯერ ძალიან უჩვეულო მეთოდებითაც. პირის ღრუს ჰიგიენის ისტორიის ზოგიერთი ფაქტი მართლაც ძალიან უცნაურია.
ფოტო: Everett Historical / Shutterstock
დღეს არსებული მონაცემებით, კბილის პასტა ძველმა ეგვიპტელებმა დაახლოებით 7000 წლის წინ გამოიგონეს. ის შედგებოდა შემდეგი ინგრედიენტებისაგან: ჩლიქების ფერფლის, პემზის და ხის ფისისგან. ცოტა გულისამრევი ნაზავია, მაგრამ თანამედროვე სტომატოლოგები ამბობენ, რომ იმ დროისთვის ეს ეფექტიანი საშუალება იყო.
ფოტო: A. du Ryer / Mohammed Image ArchiveDate / Wikimedia Commons
ჩვენი წელთაღრიცხვით VII საუკუნეში მუჰამედ წინასწარმეტყველს მკაფიო წარმოდგენა ჰქონდა პირის ღრუს ჰიგიენის შესახებ და ყველას სთავაზობდა „მისვაკს“. მისვაკი - ბუჩქის ტოტებია, რომელსაც სპარსული სალვადორა ჰქვია. ერთი მხარე უნდა დაიღეჭოს, გაფუვდეს და ფაქტობრივად კბილის ჯაგრისია.
ფოტო: Marzolino / Shutterstock
XI საუკუნის ჩინეთში პოეტი სუ ში ჭამის შემდეგ კბილებს მარტივი და ყველასთვის ხელმისაწვდომი სითხით იწმენდდა. ეს მეთოდი ბევრი საუკუნის განმავლობაში პოპულარული იყო. სუ ში პირის ღრუს მაგარი ჩაის საშუალებით იწმენდდა. პოეტი დარწმუნებული იყო, რომ ის პირს საკვების ნარჩენებისგან ათავისუფლებდა და ცხიმის დაშლას უწყობდა ხელს. ზოგადად ჩინეთში კბილის მოვლის უამრავი ასეთი ხერხი არსებობს.
ფოტო: Adolph Görling / Dresdener Gallerie / Wikimedia Commons
1650 წლისთვის ევროპაში სტომატოლოგის პროფესია ჯერ არ არსებობდა. კბილების გასათეთრებლად ადამიანები დალაქთან მიდიოდნენ. თავდაპირველად ისინი კბილებს რკინის ხერხით აპრიალებდნენ, შემდეგ კი აზოტის მჟავას იყენებდნენ. რაც, რა თქმა უნდა, კბილის მინანქრისთვის სასარგებლო არ იყო.
ფოტო: MoreVector / Shutterstock
დალაქებმა, როგორც ჩანს, არ იცოდნენ, რომ უკვე არსებობდა კბილების გათეთრების საშუალება, რომელიც მინანქრისთვის ძალიან მავნე არ იყო. ის XIV საუკუნის ფრანგმა ქირურგმა გი დე შოლიაკმა გამოიგონა. ეს საშუალება ორი ინგრედიენტისგან შედგებოდა: თაფლის და მარილისაგან. მეტი ეფექტისთვის დე შოლიაკი პაციენტებს ძმრის ერთი წვეთით გაზავებული შემწვარი მარილის გამოყენებას ურჩევდა.
ფოტო: ნიკოლაი რერიხი/ Wikimedia Commons
შუა საუკუნეებში აღმოსავლეთ სლავები პირის ღრუს ჰიგიენისთვის არყის ხის ნახშირს იყენებდნენ. ნახშირს ფქვავდნენ და ფხვნილით იწმენდნენ კბილებს. ამისგან კბილები შავდებოდა, ამიტომ პროცედურის შემდეგ პირის ღრუს დიდხანს ივლებდნენ წყლით.
ფოტო: R Kawka / Alamy / Vida Press
1892 წლის ამერიკული სამრეწველო რეცეპტების წიგნის მიხედვით, ალუბლის კბილის პასტის ორი ვარიანტი მზადდებოდა - დუღილისკენ მიდრეკლი და არა. ფერმენტაციის საწინააღმდეგოდ მას უმატებდნენ ლიმონს ესენციის სახით. პასტის სრული შემადგენლობა კი ასეთი იყო: პემზა, იის ფესვი, ხის ფისი, თაფლი, cochineal, მიხაკის ზეთი, ვარდის ზეთი და ლიმონის ესენცია. საინტერესოა, რომ ალუბალი აქ არსადაა.
ფოტო: Tyler Olson / Shutterstock
კბილის ჯაგრისები, რომლებიც თანამედროვეს ჰგავს, მასობრივ წარმოებაში პირველად ინგლისელმა უილიამ ედისმა XVIII საუკუნეში ჩაუშვა. კონსტრუქციის იდეა მას უჩვეულო გარემოში გაუჩნდა. ედისი ციხეში იჯდა და უყურებდა როგორ გვიდა დამლაგებელი იატაკს. პირველი ჯაგრისი მან ცხვრის ძვლისა და ღორის ბეწვისგან შექმნა. ამ გამოგონების წყალობით მოგვიანებით ის ძალიან გამდიდრდა.
მსოფლიოში კბილის პასტის პირველი ტუბი 1896 წელს ნიუ-იორკის მაღაზიებში, Colgate-ის ბრენდის ქვეშ გაჩნდა. მანამდე პასტებს შუშის ქილებში ანაწლებდნენ და ისე ყიდდნენ.
ფოტო: Nadia Cruzova / Shutterstock
როგორ ცნობილია, მსოფლიოში პირველ კბილის პასტას საკმაოდ უსიამოვნო გემო ჰქონდა. პირველად, კბილის პასტაში პიტნა ჩინეთში, დაახლოებით 2500 წლის წინ დაამატეს. ძველ ჩინეთში კბილებს იწმენდნენ ჟენშენის, პიტნის და მარილის ნაზავისგან.
ყველა სიახლე
05 ივნისი 2026, 18:33
მსოფლიო
ლიბანის პრეზიდენტი: ირანი ლიბანს აშშ-თან მოლაპარაკებებში გასაცვლელ მონეტად იყენებს - ეს მიუღებელია
ლიბანის პრეზიდენტი, ჟოზეფ აუნი CNN-თან საუბარში აცხადებს, რომ ირანი ლიბანს ამერიკის შეერთებულ შტატებთან მოლაპარაკებებში „გასაცვლელ მონეტად“ იყენებს.
05 ივნისი 2026, 18:25
ჯანდაცვა
მიხეილ სარჯველაძე დიუშენის მკურნალობაზე: გადაწყვეტილებების მიღებას სჭირდებოდა რა თქმა უნდა, მტკიცებულებები, რომლებმაც მოიყარა თავი და საბედნიეროდ, დღეს გვაქვს შესაძლებლობა, ვისაუბროთ იმაზე, რომ ეს გააზრებული და არა იმპულსური გადაწყვეტილებებია
კარგად მესმის, თუ რაოდენ მნიშვნელოვანია ჩქარა გადაწყვეტილებების მიღება. აქაც დაბალანსებული უნდა იყოს მიდგომა - ერთი მხრივ დაყოვნება არ შეიძლება, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ გადაწყვეტილებები გაუფრთხილებლად მივიღოთ, - განაცხადა ჯანდაცვის მინისტრმა დიუშენის სინდრომის მკურნალობის და ამ თემაზე შექმნილი სამუშაო ჯგუფის მუშაობის სპეციფიკის შესახებ.
05 ივნისი 2026, 18:19
მსოფლიო
მაკრონმა ზელენსკის წერილს პუტინისადმი „კარგი ინიციატივა“ უწოდა და რუსეთთან პირდაპირ მოლაპარაკებებს მხარი დაუჭირა
საფრანგეთის პრეზიდენტი, ემანუელ მაკრონი მიესალმება უკრაინის პრეზიდენტის, ვოლოდიმირ ზელენსკის ინიციატივას ვლადიმირ პუტინისთვის წერილის გაგზავნის თაობაზე და უკრაინასა და კრემლს შორის პირდაპირი მოლაპარაკებებისკენ მოუწოდა.
05 ივნისი 2026, 18:16
ეკონომიკა
ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტმა 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესრულების ანგარიში განიხილა
მომხსენებლის ინფორმაციით, 2025 წელს ეკონომიკური ზრდის რეალურმა მაჩვენებელმა 7.5% შეადგინა. მთლიანმა შიდა პროდუქტმა ნომინალურ გამოხატულებაში 104 მილიარდ 598 მილიონ ლარს მიაღწია, რაც ერთ სულ მოსახლეზე გადაანგარიშებით 28 235 ლარია. ინფლაციის საშუალო წლიურმა მაჩვენებელმა 4% შეადგინა. მომხსენებელმა ეკონომიკური ზრდის ფაქტორებზე ისაუბრა და აღნიშნა, რომ ამ მიმართულებით ერთ-ერთ მიშვნელოვან როლს საგარეო სექტორი ასრულებს. გიორგი კაკაურიძის თქმით, 2024 წელთან შედარებით სავაჭრო ბრუნვა 10,3%-ით არის გაზრდილი და 25 მილიარდ 863 მილიონი დოლარი შეადგინა.
05 ივნისი 2026, 18:10
ეკონომიკა
Montran: ეროვნულ ბანკთან პარტნიორობით ვქმნით თანამედროვე და მდგრად საფინანსო ინფრასტრუქტურას, რომელიც სრულ შესაბამისობაშია საერთაშორისო სტანდარტებთან
წამყვანი ტექნოლოგიური კომპანია Montran-ი საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დროის რეალურ რეჟიმში ანგარიშსწორების (RTGS) განახლებული სისტემის დანერგვას ეხმიანება. როგორც კომპანიის პრესრელიზშია აღნიშნული საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა დროის რეალურ რეჟიმში ანგარიშსწორების განახლებული სისტემა (RTGS) წარმატებით დანერგა. პროექტი ქვეყნის საგადახდო ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაციის პროცესის მნიშვნელოვანი ეტაპია და მიზნად ისახავს ფინანსური სექტორის ეფექტიანობის, მდგრადობისა და უსაფრთხოების შემდგომ გაძლიერებას.
05 ივნისი 2026, 18:01
პოლიტიკა
ირაკლი ქადაგიშვილი: ამერიკის ახალი ადმინისტრაციის მიდგომები საქართველოსთან დაკავშირებით რადიკალურად შეცვლილია
„რადიკალურად შეცვლილია პრინციპები, რაზეც მათ თავიანთი ხედვა აქვთ დამყარებული საქართველოსთან ურთიერთობების ახალ დონეზე აყვანასთან დაკავშირებით. ეს არა მარტო საელჩოს მიერ გაკეთებულ განცხადებაში არის ნათქვამი, არამედ საქართველოს დამოუკიდებლობის დღისადმი მიძღვნილ მიღებაზე, აშშ-ს სახელმწიფო მდივნის მოადგილემ განაცხადა, რომ ახლა არის კარგი შესაძლებლობა საქართველოსთან ურთიერთობები ახალ დონეზე ავიდეს. მან ორი მთავარი ბაზა დაასახელა - ფასეულობათა თანხვედრა ბევრ საკითხში და ქვეყნების სუვერენიტეტი და სუვერენიტეტის პატივისცემა. ეს ორი ისეთი მყარი საფუძველია, უნდა ემყარებოდეს სახელმწიფოებს შორის ურთიერთობა“, - აღნიშნა ირაკლი ქადაგიშვილმა.
05 ივნისი 2026, 17:59
ჯანდაცვა
მიხეილ სარჯველაძე დიუშენის მედიკამენტებზე სამუშაო ჯგუფის შექმნასთან დაკავშირებით: არის მედიკამენტები, რომლის პაციენტზე გავრცელება/არ გავრცელებას სჭირდება ინდივიდუალური შეფასება. ეს იციან მშობლებმაც. აქ არა მარტო ასაკობრივად არის განსაზღვრული მედიკამენტების დაშვება/არ დაშვების საკითხი, არამედ გარკვეული ფიზიკური კონდიციებიც უნდა იძლეოდეს ამის შესაძლებლობას
არის მედიკამენტები, რომლის გამოყენება/არ გამოყენებას და პაციენტზე გავრცელდება/არ გავრცელებას სჭირდება ინდივიდუალური შეფასება. ეს იციან მშობლებმაც. ამაზე ვისაუბრეთ რა თქმა უნდა. აქ არა მარტო ასაკობრივად არის განსაზღვრული მედიკამენტების დაშვება/არ დაშვების საკითხი, არამედ გარკვეული ფიზიკურ კონდიციებიც უნდა იძლეოდეს ამის შესაძლებლობას, - განაცხადა „დღის ქრონიკასთან“ ჯანდაცვის მინისტრმა მიხეილ სარჯველაძემ დიუშენის მედიკამენტებზე საუბრისას.
05 ივნისი 2026, 17:55
საზოგადოება
ქვემო ქართლის საოლქო პროკურატურის თანამშრომლებმა რუსთავის ჭალის ტყის გამწვანების აქციაში მიიღეს მონაწილეობა
ქვემო ქართლის საოლქო პროკურატურის ორგანიზებითა და ადგილობრივი თვითმმართველობის მხარდაჭერით, ქალაქ რუსთავში გარემოსდაცვითი კამპანია – „გააგრძელე ჭალის ტყის ისტორია“ გაიმართა.
05 ივნისი 2026, 17:51
პოლიტიკა
მიხეილ სარჯველაძე: არ ვიჩქარებ მედიკამენტების დასახელებას, მაგრამ მოხდება მედიკამენტის ავკარგიანობის თავიდან ბოლომდე, სკრუპულოზურად შესწავლა, ამის გარეშე გამოყენება დაუშვებელია
არ ვიჩქარებ მედიკამენტების დასახელებას ან მინიშნებას, რომელზე რას ვფიქრობთ და ვგეგმავთ, მაგრამ მინდა გითხრათ, რომ მოხდება მედიკამენტის ავკარგიანობის თავიდან ბოლომდე, სკრუპულოზურად, ზუსტად შესწავლა, ამის გარეშე მედიკამენტის გამოყენება დაუშვებელია,- განაცხადა ჯანდაცვის მინისტრმა მიხეილ სარჯველაძემ დიუშენის სინდრომისთვის განკუთვნილი მედიკამენტების შემოტანაზე საუბრისას გადაცემაში „დღის ქრონიკა" .
05 ივნისი 2026, 17:51
პოლიტიკა
თეკლა თიკანაშვილი: რაჭა-ლეჩხუმს და ქვემო სვანეთს მნიშვნელოვანი პოტენციალი აქვს, ჩვენი უმთავრესი მიზანია, რომ ახალგაზრდებთან მჭიდრო კომუნიკაციით გავიგოთ, ეს პოტენციალი როგორ ვაქციოთ მათ შესაძლებლობად
„ქართული ოცნების“ ახალგაზრდული ორგანიზაციის ბორდის წევრმა, თეკლა თიკანაშვილმა რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის ახალგაზრდებთან შეხვედრის დაწყების წინ მედიასთან ისაუბრა და აღნიშნა, რომ თითოეული ასეთი შეხვედრა მათ აძლევთ შესაძლებლობას, რომ რეგიონს ადგილობრივი ახალგაზრდების თვალით შეხედონ.
05 ივნისი 2026, 17:47
ჯანდაცვა
მიხეილ სარჯველაძე: პრემიერმაც აღნიშნა, რომ რაც არ უნდა იყოს დიუშენის სინდრომის საწინააღმდეგო მედიკამენტის ღირებულება, სახელმწიფო არ დაიხევს უკან. ამ ხელისუფლებამ ჩაიბარა ონკოლოგიის პროგრამა, რომელშიც 4 მილიონი იხარჯებოდა და 400 მილიონს გასცდა ეს დაფინანსება
ამ ხელისუფლებამ ჩაიბარა ონკოლოგიის პროგრამა, რომელშიც 4 მილიონი იხარჯებოდა და 400 მილიონს გასცდა ეს დაფინანსება. ჯანდაცვის პროგრამა რამდენსაც წარმოადგენდა 2012 წლისთვის, იმაზე მეტი იხარჯება მხოლოდ ონკოლოგიაზე დღეს, - განაცხადა ჯანდაცვის მინისტრმა მიხეილ სარჯველაძემ „დღის ქრონიკაში“.
05 ივნისი 2026, 17:46
მსოფლიო
აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მაღალჩინოსანმა სარა როჯერსმა გერმანია სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვისა და ცენზურის დაწესებაში დაადანაშაულა
ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მაღალჩინოსანმა სარა როჯერსმა გერმანია სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვისა და ცენზურის დაწესებაში დაადანაშაულა. ინფორმაციას POLITICO ავრცელებს.
05 ივნისი 2026, 17:43
პოლიტიკა
მარიამ გრიგოლიშვილი: მოლოდინი გვაქვს, რომ ახალგაზრდების მიერ გაჟღერებული იდეები იქნება ძალიან მნიშვნელოვანი ხელისუფლების სამომავლო საქმიანობაში გასათვალისწინებლად
საქართველოს ხელისუფლების ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან პრიორიტეტს წარმოადგენს ახალგაზრდების მხარდაჭერა და მათი ინტერესების გათვალისწინება პოლიტიკურ საქმიანობაში, - განაცხადა „ქართული ოცნების“ ახალგაზრდული ორგანიზაციის ბორდის წევრმა, მარიამ გრიგოლიშვილმა.
05 ივნისი 2026, 17:37
პოლიტიკა
ვარლამ ლიპარტელიანი: ახალგაზრდების ჩართულობა მნიშვნელოვანია ჩვენი ქვეყნის განვითარებისა და წინსვლისთვის - მათი მოთხოვნები და ხედვები, აუცილებლად იქნება გათვალისწინებული ჩვენი გუნდის, ცენტრალური და ადგილობრივი ხელისუფლების მიერ
„ქართული ოცნების“ ახალგაზრდული ორგანიზაცია რეგიონულ კონფერენციებს განაგრძობს და რიგით მე-9 შეხვედრას რაჭაში, ამბროლაურში მართავს. შეხვედრა, რომელსაც რაჭა-ლეჩხუმის და ქვემო სვანეთის ახალგაზრდები ესწრებიან, დისკუსიის ფორმატით წარიმართება.
05 ივნისი 2026, 17:32
პოლიტიკა
მაია ბითაძემ საქართველოში კლიმატის ცვლილებასთან ადაპტაციის ეროვნული გეგმის (NAP) შემუშავების პროცესის ოფიციალურად გახსნის ღონისძიებაში მიიღო მონაწილეობა
გარემოს დაცვის მსოფლიო დღის ფარგლებში, კლიმატის ცვლილებასთან ადაპტაციის საქართველოს პირველი ეროვნული გეგმის (NAP) შემუშავების პროცესის ოფიციალური წარდგენა გაიმართა, სადაც მისასალმებელი სიტყვით გამოვიდა გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტის თავმჯდომარე მაია ბითაძე.
05 ივნისი 2026, 17:28
სამართალი
„ჩემმა დაცვის ქვეშ მყოფმა ცნო თავი დამნაშავედ წაყენებულ ბრალდებაში და უდავოდ მიიჩნია მტკიცებულებები“ – ადვოკატები 4 ოქტომბრის საქმეზე ბრალდებულების ნაწილის მიერ დანაშაულის აღიარებას ადასტურებენ
ადვოკატები 4 ოქტომბრის საქმეზე ბრალდებულების ნაწილის მიერ დანაშაულის აღიარებას ადასტურებენ. „ქრონიკასთან“ სატელეფონო საუბარში ისინი აღნიშნავენ, რომ მათი დაცვის ქვეშ მყოფებმა თავი დამნაშავედ ცნეს წარდგენილ ბრალდებაში და მტკიცებულებები უდავოდ მიიჩნიეს.
05 ივნისი 2026, 17:26
პოლიტიკა
რიკარდ იოზვიაკი: ევროკავშირი 11 აპრილს საქართველოსთან სავიზო საკითხთან დაკავშირებით დიალოგს გამართავს
„რადიო თავისუფლების” ევროპის ბიუროს რედაქტორი რიკარდ იოზვიაკი სოციალურ ქსელ X-ში წერს, რომ 11 აპრილს ევროკავშირი საქართველოსთან სავიზო საკითხთან დაკავშირებით დიალოგს გამართავს.
05 ივნისი 2026, 17:20
პოლიტიკა
ალექსანდრე ტაბატაძე იტალიის სამართალდამცავი უწყებების უმაღლესი სწავლების უწყებათაშორისი აკადემიის დირექტორს შეხვდა
იტალიის რესპუბლიკაში სამუშაო ვიზიტის ფარგლებში, პარლამენტის თავდაცვისა და უსაფრთხოების კომიტეტის თავმჯდომარე ალექსანდრე ტაბატაძე, კომიტეტის წევრებთან - ზვიად შალამბერიძესა და იოსებ ჯორბენაძესთან ერთად, იტალიის სამართალდამცავი უწყებების უმაღლესი სწავლების უწყებათაშორისი აკადემიის (Scuola di Perfezionamento per le Forze di Polizia - SSPF) დირექტორს, საზოგადოებრივი უსაფრთხოების გენერალს, ვინჩენცო მასიმო მოდეოს შეხვდა.
05 ივნისი 2026, 17:15
ეკონომიკა
ლაშა ხუციშვილი საინვესტიციო ბანკ Nomura-ს მმართველ და აღმასრულებელ დირექტორებს შეხვდა
ყურადღება გამახვილდა ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შემდგომი განვითარებისა და საერთაშორისო ინვესტორების დაინტერესების მიზნით, საქართველოს მთავრობის მიერ გადადგმულ ნაბიჯებზე, ხაზი გაესვა ამ მიმართულებით აზიური კაპიტალის ბაზრის ათვისების შესაძლებლობებს.
05 ივნისი 2026, 17:12
პოლიტიკა
„ქართული ოცნების“ ახალგაზრდული ორგანიზაცია ახალგაზრდებთან რიგით მეცხრე შეხვედრას ამბროლაურში მართავს
შეხვედრა, რომელსაც რაჭა ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის ახალგაზრდები ესწრებიან, დისკუსიის ფორმატით წარიმართება.