რა წერია ედვარდ სნოუდენის მოგონებების წიგნში. მთავარი

17 სექტემბრიდან ამერიკული სპეცსამსახურების ყოფილი თანამშრომლის ედვარდ სნოუდენის მოგონებების წიგნი გაიყიდება. სნოუდენი 2013 წელს აშშ-დან გაიქცა და გაასაჯაროვა ამერიკელ და უცხოელ მოქალაქეებზე თვალთვალის სისტემა, რომელიც NSA-მ (ეროვნული უსაფრთხოების სააგენტომ) და CIA-მ (ცენტრალური დაზვერვის სააგენტო) შექმნეს. ახლა ის რუსეთში ცხოვრობს, რომელმაც მას თავშესაფარი და ცხოვრების უფლება მისცა. წიგნში „Permanent Record“ („პირადი საქმე“) სნოუდენი პირველად, დეტალურად ყვება მოვლენების საკუთარ ვერსიას. ზოგიერთი დასავლური გამოცემა წიგნს გამოქვეყნებამდე გაეცნო და სნოუდენთან ინტერვიუც ჩაწერა. აი, რა შეიტყვეს მათ.

CIA-მ საყოველთაო თვალთვალის შესახებ თავად განაცხადა, მაგრამ ვერავინ შეამჩნია

სნოუდენის მიერ მსოფლიო მედია საშუალებებისთვის გადაცემული უამრავი მონაცემიდან, ყველაზე მეტი ყურადღება მიიქცია ცნობამ, რომ აშშ-ის ეროვნული უსაფრთხოების სააგენტო (NSA) მუდმივად უთვალთვალებს თავისი კომპიუტერებიდან მილიარდზე მეტ ადამიანს მსოფლიოს ათობით ქვეყანაში. ამისთვის, იუტას შტატში არსებულ უდაბნოში მონაცემთა გიგანტური საცავი ააშენეს. სნოუდენის მტკიცებით, ამის შემდეგ მალევე, აირა ჰანტმა, რომელიც CIA-ში ტექნოლოგიურ მიმართულებას ხელმძღვანელობდა, ღია კონფერენციაზე განუცხადა ჟურნალისტებს, რომ სპეცსამსახურებს შეუძლიათ წვდომის მიღება ნებისმიერ ინფორმაციაზე ადამიანის შესახებ, მათ შორის საუბრების მოსმენა და გეოგრაფიული მდებარეობის დადგენა მაშინაც კი, როდესაც სმარტფონი გამორთულია. სნოუდენზე განსაკუთრებული შთაბეჭდილება მოახდინა იმან, რომ ამ სიტყვებით არავინ დაინტერესდა: YouTube-ზე გამოქვეყნებული ამ ჩანაწერისთვის განსაკუთრებული ყურადღება არავის მიუქცევია.      

NSA-ს თანამშრომლების საყვარელი საქმე „სექსუალური თვალთვალი“ იყო

„ის ყველაფერი, რაც ჩემი თვალით ვნახე, ყველაზე მეტად სამეცნიერო-ფანტასტიკურ რომანებს მაგონებდა“, - წერს სნოუდენი სპეციალურ საძიებო სისტემაზე XKEYSCORE, რომლითაც NSA ადამიანებს უთვალთვალებს. მისი საშუალებით აგენტებს შეუძლიათ წვდომის მოპოვება წერილებზე, ჩატებზე, ყველას გამოსახულებაზე ვინც ინტერნეტში ჩართულია, მათ შორის ამერიკის უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეებსა და აშშ-ის პრეზიდენტზე. 

სნოუდენის თქმით, XKEYSCORE-ის გამოყენების პირადი გამოცდილება აძლევს შესაძლებლობას თქვას, რომ თითქმის ყველა ადამიანი, რომელსაც ინტერნეტთან წვდომა აქვს, უყურებს პორნოს. იმავდროულად, NSA-ს თანამშრომლები რეგულარულად ერთობიან ყოფილი თუ პოტენციური პარტნიორი ქალების „სასიყვარულო თვალთვალით“ („LOVEINT“ - სიტყვებისგან „love„ (სიყვარული) და „intelligence“ (დაზვერვა)). მოპოვებული ინტიმური ფოტოები, სნოუდენის თქმით, ერთგვარი შიდასაოფისე ვალუტა იყო: მასში უცვლიდნენ თანამშრომლები ერთმანეთს პატარ-პატარა მომსახურებას. ამ პრაქტიკის არსებობის შესახებ მანამდეც იყო ცნობილი, მაგრამ „პირადი საქმის“ ავტორი ამტკიცებს, რომ NSA-ში ის დიდი ხნის წინ გადაიქცა რუტინად. პრინციპში, ეს იყო კიბერსტალტინგი მსოფლიოს უმსხვილესი სადაზვერვო სამსახურის ტექნიკური დახმარებით.    

თუმცა, თავად სნოუდენი ამტკიცებს, რომ პირადად მისთვის ყველაზე შთამბეჭდავი იყო მომენტი, როდესაც ის ერთ ინდონეზიელ ინჟინერს უთვალთვალებდა, რომლის მუხლებზე ჩამომჯდარი პატარა შვილი უდარდელად აჭერდა ხელს კლავიატურას. სნოუდენის თქმით, გლობალური თვალთვალის გასაჯაროვების გადაწყვეტილება წლობით მწიფდებოდა, მაგრამ ეს იყო მნიშვნელოვანი მომენტი, როდესაც ყველაფერი რაც ხდებოდა მისთვის აბსტრაქტული აღარ გახლდათ.

საიდუმლო ცნობებს სნოუდენი რუბიკის კუბში მალავდა

ფილმის „სნოუდენი“ მთავარი გმირი, რომლის როლსაც ჯოზეფ გორდონ-ლევიტი ასრულებს, რუბიკის კუბს იყენებს NSA-ს შენობიდან საიდუმლო ინფორმაციის გასატანად. ამ სცენის ფილმში ჩართვა თავად სნოუდენის წინადადება იყო, მაგრამ ადრე ის აცხადებდა, რომ ეს აზრი მას მოუვიდა მხოლოდ იმიტომ, რომ ოფისში ეს სათამაშო ყველას ჰქონდა, და არასდროს დაუდასტურებია, რომ მას თავისი მიზნებისთვის იყენებდა. „პირად საქმეში“ სნოუდენმა კი ეს ფაქტი დაადასტურა.

აღმოჩნდა, რომ ყველას ერთად რუბიკის კუბი შემთხვევით არ ჰქონდა, სნოუდენი ჩუქნიდა მათ თანამშრომლებს და ასწავლიდა როგორ უნდა აეწყოთ ის სწრაფად. ამის გამო კოლეგები ნაკლებად აქცევდნენ ყურადღებას პირადად მას, ის კი იმავდროულად, მეხსიერების ბარათს შენახული მონაცემებით თავის კუბში მალავდა.

გაქცევამდე ცოტა ხნით ადრე სნოუდენი კინაღამ გაშიფრეს

გაქცევამდე სნოუდენი დოკუმენტებს ძველი კომპიუტერის სკანერზე იღებდა, რომლის გატანაც შესაძლებელი იყო ოფისიდან. დერეფანში ის ხელმძღვანელმა გააჩერა და დაინტერესდა, თუ რას აკეთებდა. სნოუდენი წერს, რომ მან შეხედა უფროსს და გულწრფელად უთხრა, რომ „საიდუმლოებს იპარავდა“. ორივემ გაიცინა და სნოუდენმა გზა განაგრძო.

იმ მომენტისთვის მისი ნერვები ზღვარზე იყო. ის წერს, რომ გამოძიების ფედერალური ბიუროს (FBI) აგენტებს წარმოიდგენდა, რომლებიც ჩასაფრებულები ელოდნენ მის დაჭერას. მაგრამ ისინი არ გამოჩნდნენ, სნოუდენმა კი ამასობაში გაქცევის გეგმა შეიმუშავა: ყველა თანხა მოხსნა საბანკო ანგარიშებიდან და შეინახა ის საიდუმლო სეიფში, შეატყობინა ხელმძღვანელობას, რომ სასწრაფოდ სჭირდებოდა შვებულება ავადმყოფობის გამო, იყიდა ბილეთი ჰონგ-კონგზე ნაღდი ფულით და გაუჩინარდა.

სნოუდენი ამტკიცებს, რომ გამოძიების ფედერალურ ბიუროსთან არ თანამშრომლობს

სნოუდენის თქმით, მასთან დაკავშირებული ყველაზე დიდი ტყუილი არის ის, თითქოს მან თავიდანვე რუსეთში გაქცევა დაგეგმა, ასევე ის, რომ დაკავშირებული იყო რუსულ და ჩინურ სპეცსამსახურებთან. ასეთი დასკვნა იმან გააჩნია, რომ აშშ-დან ის ჰონგ-კონგში გაფრინდა, ამის შემდეგ კი მოსკოვში აღმოჩნდა. როგორც სნოუდენი ამტკიცებს, მისი დღევანდელი ადგილმდებარეობა - აბსოლუტური შემთხვევითობაა. ის ათობით ქვეყანას სთხოვდა თავშესაფარს, მაგრამ აშშ-სთან კონფლიქტს მხოლოდ რუსეთის ხელისუფლება არ მოერიდა.

ის არ მალავს, რომ რუსული სპეცსამსახურების თანამშრომლები მის გადაბირებას შეეცადნენ, მაგრამ ამტკიცებს, რომ ჰონგ-კონგიდან გამგზავრების წინ თავისი ნოუთბუქი გაწმინდა და გაანადგურა კრიპტოგრაფიული გასაღები, რომლითაც მას ამერიკული სპეცსამსახურების დოკუმენტებთან წვდომა ჰქონდა. როდესაც გამოძიების ფედერალური ბიუროს (FBI) აგენტებმა მას თანამშრომლობა შესთავაზეს, მან შესთვაზა მათ, რომ გაეჩხრიკათ მისი ჩანთა და დაპირდა, რომ იქ ვერაფერ საინტერესოს ვერ იპოვნიდნენ.

კითხვას, გრძნობს თუ არა ის რუსეთში თავს უსაფრთხოდ, სნოუდენი პასუხობს, რომ დიახ, გრძნობს, რადგან ვერ ხედავს მიზეზებს იმისა, თუ რატომ უნდა გადასცეს ის რუსეთის ხელისუფლებამ აშშ-ის - ის ხომ „რუსეთში ადამიანის უფლებების ისტორიაში ერთადერთი ნათელი წერტილია“. ამასთან, მას მიაჩნია, რომ აშშ-ში დაბრუნება დღეს თავისუფლებისა და სიცოცხლის შენარჩუნების თვალსაზრისით უფრო უსაფრთხოა, ვიდრე 2013 წელს იყო, რადგან მისი თქმით, ყველა ბრალდება თითქოს მან ეროვნულ უსაფრთხოებას გამოუსწორებელი ზიანი მიაყენა, გაქარწყლდა, ხოლო მისი ქმედების დადებითი ეფექტი, უფრო თვალსაჩინო გახდა. სნოუდენი დღემდე დარწმუნებულია, რომ სწორად იმოქმედა და მისი ერთადერთი ნამდვილი შეცდომა არის ის, რომ სპეცსამსახურებზე მუშაობა 11 სექტემბრის ტერაქტების გამო დაიწყო და პატრიოტულ ტალღაზე ამერიკულ მთავრობას თავისი გამოყენების საშუალება და ტოტალური თვალთვალის სისტემის აშენების შესაძლებლობა მისცა.

მოსკოვში სნოუდენმა ცოლი მოიყვანა

ფული, რომელიც სნოუდენმა საბანკო ანგარიშებიდან მოხსნა და საიდუმლო სეიფში შეინახა, მისი მეგობარი გოგო, ლინდსი მილსისთვის იყო განკუთვნილი. სნოუდენის თქმით მას დღემდე რცხვენია იმის, რომ არ გააფრთხილა თავისი გოგო და უბრალოდ გაქრა, მაგრამ სხვაგვარად არ გამოდიოდა, რადგან წინააღმდეგ შემთხვევაში FBI მას თანამონაწილეობაში დაადანაშაულებდა.

მათ ერთმანეთი გაცნობის ვებგვერდზე ნახეს, როდესაც სნოუდენი 22 წლის იყო. მაშინ მან გოგოს პროფილის ფოტო ათიდან ათი ქულით შეაფასა, გოგომ კი ის - მხოლოდ 8 ქულით. როდესაც სნოუდენი გაიქცა ლინდსიმ ის ახალი ამბების გამოშვებებში ნახა, შემდეგ კი ერთ დღესაც სნოუდენის მოსკოვის ბინის კართან აღმოჩნდა. სპეცსამსახურების ყოფილი თანამშრომელი ამტკიცებს, რომ ის სილის გაწნას ან რაღაც მსგავსს ელოდა, მაგრამ საბოლოოდ 2017 წელს ისინი დაქორწინდნენ. „მე არ ვიმსახურებ ისეთ შესანიშნავ ადამიანს, როგორიც ის არის“, - უთხრა სნოუდენმა The Guardian-ს.

ახლა სნოუდენი შედარებით მშვიდად ცხოვრობს, ვიდრე მოსკოვში ჩასვლის პირველ წლებში, როდესაც ის ელოდა, რომ ნებისმიერ მომენტში მოიტაცებდნენ ამერიკელი აგენტები და თავს გრძნობდა ადამიანად, რომლის გაქრობაზეც მსოფლიოს ყველაზე მძლავრი ხელისუფლება ოცნებობდა. ახლა ის მშვიდად მგზავრობს მეტროთი, ხვდება მეგობრებს კაფეებში, იყო სანქტ-პეტერბურგსა და სოჭში, თუმცა რუსებთან მეგობრობას შეგნებულად გაურბის და ამერიკელებთან ურთიერთობა ურჩევნია. 

სნოუდენი აკრიტიკებს რუსეთში თავისუფლების დეფციტს და ადამიანის უფლებებთან დაკავშირებულ ცუდ სიტუაციას. ამასთან, დასავლეთის მედია ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ სნოუდენის წიგნი 2013 წლით სრულდება, ხოლო რუსეთში ცხოვრების დეტალებს ის ფაქტობრივად არ ეხება.