Middle East Institute: აფხაზეთის საზოგადოება და ელიტა აცნობიერებენ, რომ სეპარატისტულ სახელმწიფოს ცვლილებები სჭირდება

გამოცემა Middle East Institute აქვეყნებს სტატიას სახელწოდებით „აფხაზეთი, საქართველო და კოვიდი - შესაძლებლობა კრიზისის შედეგად“.

„2020 წელს, დანარჩენი მსოფლიოს მსგავსად, კავკასიამაც მძიმე დარტყმა მიიღო კორონავირუსის პანდემიისგან. მიუხედავად იმისა, რომ სომხეთში დაფიქსირდა სამხრეთ კავკასიის სამ საერთაშორისო დონეზე აღიარებულ ქვეყანას შორის ყველაზე მეტი შემთხვევა, კიდევ ერთი რეგიონული ტერიტორია, სადაც პანდემიის შედეგები ყველაზე მასშტაბურად იგრძნობა არის აფხაზეთის სეპარირებული პროვინცია. საზოგადოების ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებამ და პანდემიის გავლენამ ეკონომიკაზე მართლაც მძიმე ვითარება შექმნა აფხაზეთში, შესაძლოა ყველაზე უარესი, რის წინაშეც ის ამ საუკუნეში მდგარა. ამასთან, სწორედ ამ კრიზისის შედეგად გაჩნდა საქართველოსა და აფხაზეთს შორის თანამშრომლობის გაუმჯობესების იშვიათი შესაძლებლობა, რომელიც საქართველოს ხელმძღვანელობამ ხელიდან არ უნდა გაუშვას”, - ნათქვამია სტატიაში.

სტატიის ავტორი ოკუპირებული რეგიონის მძიმე ეკონომიკურ მდგომარეობაზე ამახვილებს ყურადღებას.

„აფხაზეთი კვლავ გაღარიბებულია და რუსეთზე ძლიერ დამოკიდებული, მოწყვეტილი სამყაროსგან და თავისი რეალური სახის დაბრუნებისგან ძალიან შორს. აფხაზეთისთვის 2020 წელი მეტად რთული იყო. ეკონომიკური მდგომარეობა შეფასებულია, როგორც „კატასტროფული“. მხოლოდ ორი რამ აკავებს აფხაზეთის შერყეულ ეკონომიკას და ეს ფაქტორებიც კოლაფსს განიცდიან. პირველია რუსეთის სუბსიდიები, რომლებიც სახელმწიფო ბიუჯეტის დაახლოებით ნახევარს შეადგენს და უკვე წლებია მცირდება. საერთაშორისო კრიზისის ჯგუფის გამოთვლებით, 2020 წელს აფხაზეთს დაახლოებით 140 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობის ფინანსური დახმარება უნდა მიეღო, როდესაც ამ დახმარების ოდენობა 2012 წელს თითქმის 300 მილიონი დოლარი იყო. თუმცა ეს დახმარება მნიშვნელოვნად გადაიდო. როგორც აფხაზეთის პრეზიდენტმა ასლან ბჟანიამ 2 ივნისს გამართულ მთავრობის სხდომაზე განაცხადა, რომ აფხაზეთს 2020 წლისთვის რუსეთის მიერ გამოყოფილი „არანაირი“ დახმარება არ მიუღია. ამან ტერიტორიაზე მასიური მონეტარული კრიზისი გამოიწვია, საჯარო მოხელეებს კი თვეების განმავლობაში ხელფასები არ აუღიათ“, - წერია პუბლიკაციაში.

ავტორი აღნიშნავს, რომ ეკონომიკური კრიზისის ნაწილის შესამსუბუქებლად, აფხაზეთის ხელისუფლებამ 1-ელ აგვისტოს ხელახლა გახსნა საზღვარი რუსი ტურისტებისთვის, თუმცა ეს ძვირადაც დაუჯდა, რადგან რეგიონში კორონავირუსის შემთხვევებმა იმატა.

„აფხაზეთი აშკარად ეწინააღმდეგება რუსეთთან უფრო მეტ ინტეგრაციას, საქართველოს სხვა სეპარატისტული რეგიონის სამხრეთ ოსეთისგან განსხვავებით, რომლის ხელმძღვანელობას ღიად სურს რუსეთის ფედერაციაში შემადგენელი რესპუბლიკის სახით შესვლა. უფრო მეტიც, აფხაზური საზოგადოება დაღლილია მუდმივი სოციალურ-ეკონომიკური კრიზისით, ქვეყნის ამჟამინდელი გეზის ფონზე კი გამოსავალი არ ჩანს. გაიზარდა ახალი თაობაც, რომელსაც ომი არ ახსოვს. მათ მხოლოდ ის იციან, რომ დღევანდელი ვითარება გაუსაძლისია და ცვლილება სურთ”, - წერს გამოცემა.

პუბლიკაციაში აღნიშნულია, რომ კრიზისი ყოველთვის იძლევა შესაძლებლობას, დღევანდელი მდგომარეობა კი თბილისსა და სოხუმს შორის დიდი ხნის წინ შეჩერებული მოლაპარაკებების აღდგენის საშუალებაა. ავტორის თქმით, ამისთვის საქართველომ აფხაზეთს ​პანდემიასთან და მის შედეგებთან გამკლავების მიზნით დახმარების პაკეტის გაგზავნა უნდა შესთავაზოს. ავტორის თქმით, ქართულ-აფხაზური ურთიერთობების მდგრადი პოზიტიური მხარეებიდან ერთ-ერთი განსაკუთრებით არის კავშირში არსებულ კრიზისთან - სამედიცინო დახმარება. საქართველომ დიდი ხანია სამედიცინო დახმარება აფხაზეთის საზოგადოებასთან საურთიერთო პაკეტის ნაწილად აქცია, აფხაზეთის მცხოვრებლებს უფასო სამედიცინო მომსახურებით შეუძლიათ სარგებლობა საქართველოში.

„საქართველოს მთავრობამ ამ ექსპრესიული მიზნებისთვის ობიექტებიც კი ააშენა, მაგალითად, რუხის ახალი დიდი საავადმყოფო დე ფაქტო საზღვართან. საქართველომ უკვე უზრუნველყო აფხაზეთის სამედიცინო დახმარება პანდემიის ნახევარი წლის განმავლობაში. მარტში რუხის საავადმყოფოც გაიხსნა (პრემიერ-მინისტრმა გიორგი გახარიამ განაცხადა, რომ „ყველა, ვინც გადაკვეთს საოკუპაციო ხაზს ... მიიღებს დახმარებას”) და მინიმუმ რამდენიმე ათეული ადამიანი ეწვია მას COVID-19-ის სამკურნალოდ. თანამშრომლობის კიდევ რამდენიმე მცირე შემთხვევა დაფიქსირდა. მაგალითად, გაეროს განვითარების პროგრამის ხელშეწყობით, ონლაინ-კონსულტაცია ჩატარდა ქუთაისის ექიმებსა და მათ აფხაზ კოლეგებს შორის. რუხის საავადმყოფოს გახსნის შემდეგ, რაც უკვე დიდი ხანია დაგეგმილი იყო, ძალიან ცოტა საზოგადოებრივი შეტყობინება იქნა გაცვლილი ორ მხარეს შორის და მცირედი მტკიცებულება იმისა, რომ აფხაზეთის (ან საქართველოს) მოსახლეობის უმეტესობამ იცის თანამშრომლობის შესახებ. საჭიროა უფრო ძლიერი სიგნალი. ამჟამად საქართველოს იშვიათი შესაძლებლობა აქვს დაიწყოს შეჩერებული მოლაპარაკებების მთელი პროცესი აფხაზეთთან. ამისათვის მან უნდა შესთავაზოს აფხაზეთს დახმარების პაკეტის გაგზავნა პანდემიასთან და მის შედეგებთან გამკლავებაში დახმარების მიზნით. თავად დახმარების შინაარსი არ არის ყველაზე მნიშვნელოვანი, თუმცა შეიძლება სხვადასხვა ფორმა მიეცეს. რაც მთავარია, დახმარების ეს შეთავაზება უნდა გაკეთდეს საჯაროდ, ღია ფორმით გადაეცეს აფხაზეთის მთავრობას, რათა გაამართლოს პრეზიდენტ ბჟანიას პოლიტიკურად სარისკო პოზიცია თანამშრომლობაზე და აფხაზ საზოგადოებას დაანახოს, რომ საქართველო მტერი კი არა, კეთილის მსურველია და მზად არის კეთილსინდისიერი თანამშრომლობისთვის”,- აცხადებს ავტორი.

როგორც სტატიაშია აღნიშნული, ეს მომენტი სამუდამოდ არ გაგრძელდება, პრეზიდენტი ბჟანია და მისი მინისტრთა კაბინეტი ფსონებს დებენ საქართველოზე ურთიერთთანამშრომლობის განახლებულ ნაბიჯზე, აფხაზეთში არსებული სავალალო სტატუს კვოს შეცვლის მიზნით, ნაბიჯზე, რომელიც სადავოა და უკვე წარმოშობს მნიშვნელოვან საშინაო უკუგებას ზოგიერთი სექტორის მხრიდან.

„საქართველოს მთავარმა პოლიტიკურმა პარტიებმა მცირე ინტერესი გამოიჩინეს სოხუმში არსებული ვითარების მიმართ; თუ თვეების განმავლობაში პროგრესი არ იქნება, ბჟანიას შიდა ოპონენტებს უფრო გაუადვილდებათ, მისი აშკარად უიღბლო სურვილი შერიგებაზე მის წინააღმდეგ გამოიყენონ. ბოლო ორი წლის განმავლობაში გამოჩნდა, თუ როგორ დაშორდნენ მხარეები. დე ფაქტო საზღვრის განმეორებითი გრძელვადიანი ჩაკეტვა ზოგიერთ გამჭრიახ დამკვირვებელს აფიქრებს აფხაზეთის „ოსეთიზაციის“ საფრთხეების შესახებ; ეს არის ტერიტორიის თითქმის მთლიანი საერთაშორისო იზოლაცია და ჩვეული რუსული ბატონობა, რაც შემდეგ მოჰყვება. აფხაზეთისთვის დახმარების შეთავაზებამ შეიძლება დიდად შეცვალოს აფხაზეთის ახალი მთავრობისა და აფხაზი საზოგადოების წარმოდგენა თბილისის ზრახვებზე. ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში აფხაზეთი არაფრით მიახლოებია მშობლიურ სახელმწიფოსთან რეინტეგრაციას, სტატუს კვოს კი კარგი არავისთვის მოუტანია. დახმარების მიზნობრივი შეთავაზება ხელს შეუწყობს აფხაზეთის პოლიტიკურ ელიტასა და აფხაზ საზოგადოებაში საქართველოსადმი კეთილგანწყობის დამყარებას და საფუძველს ჩაუყრის რეალურად შერიგების ინიცირებას”, - წერს გამოცემა.