რას გულისხმობს პატიმრების შეწყალების ახალი წესი

საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციამ პატიმრების შეწყალების ახალი წესის შესამუშავებლად და კრიტერიუმების დასადგენად თითქმის სამი თვე დასჭირდა. რას გულისხმობს ახალი წესი და როგორ შეიწყალებს პრეზიდენტი პატიმრებს, ამასთან დაკავშირებით სიუჟეტი "იმედის კვირამ" მოამზადა. 

ცვლილებების მიხედვით, პრეზიდენტი უვადოდ მისჯილ პატიმარს იმ შემთხვევაში შეიწყალებს, თუ მსჯავრდებულს საპატიმროში 20 წელი ექნება გატარებული; აღარ შეიწყალებენ ძებნილ პირებს; არც იმ ადამიანებს, რომელთაც ორი ან მეტი დანაშაული აქვთ ჩადენილი.  

ცვლილების მიხედვით, მძიმე და განსაკუთრებით მძიმე კატეგორიის დანაშაულისთვის გასამართლებულს მხოლოდ მაშინ შეიწყალებენ, თუ სასჯელის 2/3 ექნება მოხდილი. 

უფრო ჰუმანური მიდგომა ექნება პრეზიდენტს იმ მსჯავრდებულების მიმართ, ვისაც 5 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა აქვს მისჯილი. პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსის მოადგილის მოვალეობის შემსრულებლის ანგი ხუციშვილის თქმით, ასეთი კატეგორიის დანაშაულზე ადრე დადგენილი იყო პატიმრობის 1/3, ახლა კი ეს ვადა 1/4-მდე შემცირდა, შედეგად კი მეტი შესაძლებლობა ექნებათ პატიმრებს, რომ შეწყალებულთა სიაში მოხვდნენ. 

შეწყალებულთა სიაში ვერ მოხვდებიან სამართალდამცველების მკვლელობისთვის გასამართლებულები. ეს რეკომენდაცია იყო ერთ-ერთი, რომლითაც ადმინისტრაციას პარლამენტმა მიმართა. პარლამენტის გარდა ახალი წესების დადგენაში ზურაბიშვილის ადმინისტრაციას იუსტიციის და შინაგან საქმეთა სამინისტროები, ასევე ომბუდსმენის აპარატი დაეხმარა.  

"პოლიციელის მკვლელობაში მსჯავრდებული პირების შეწყალება არ მოხდება, ასევე არ მოხდება ბავშვის, ორსულის და სხვა მოწყვლადი პირების საქმეზე მსჯავრდებულების შეწყალება. რაც შეეხება მის პრაქტიკაში დანერგვას და განხორციელებას, ვერავინ შეზღუდავს პრეზიდენტის ექსკლუზიურ უფლებას, ეს რჩება მის უფლებად", - განაცხადა იურიდიული კომიტეტის თავმჯდომარემ ანრი ოხანაშვილმა. 

ახალი ბრძანებულების მიხედვით, ამიერიდან პრეზიდენტი შეწყალების კომისიის გარეშე გადაწყვეტს ვინ დატოვოს ციხეში, ვინ გაათავისუფლოს პატიმრობიდან ან ვის შეუმციროს სასჯელი.

"ადამიანის უფლებათა ცენტრი" შეწყალების ქართულ მოდელში არსებულ ხარვეზებზე წლებია საუბრობს, მათ ცვლილებების შეტანის ინიციატივა ჯერ კიდევ გიორგი მარგველაშვილის პრეზიდენტობის დროს ჰქონდათ, თუმცა არც ძველმა და არც მოქმედმა პრეზიდენტმა ისურვეს კომუნიკაცია იმ უფლებდამცველებთან, რომელთაც უშუალო შემხებლობა აქვთ მსჯავრდებულებთან. 

"გაუარესებულია ნორმატიულ დონეზე ის პრობლემატიკა, რაც შემდგომში შესაძლოა პრაქტიკაში გამოვლინდეს. კერძოდ, ის რისკები, რაზეც პრეზიდენტი საუბრობდა ახალი ბრძანებულებით არათუ დაზღვეულია, არამედ იზრდება საფრთხეები", - განაცხადა ადამიანის უფლებათა ცენტრიდან ალეკო ცქიტიშვილმა. 

უფლებდამცველები ნომერ პირველ საშიშროებად კორუფციას ასახელებენ, რადგან ახალი წესების პირობებში საზოგადოებისთვის უცნობი იქნება ვინ არიან ადმინისტრაციის სამსახურის ის თანამშრომლები, რომელთაც მსჯავრდებულების დოკუმენტაცია უნდა შეაგროვონ, შეისწავლონ და პრეზიდენტს გადასცენ.  

"შეწყალების კომისიის დაკომპლექტება სხვანაირად ხდებოდა, ხდებოდა დადგენა ხო არ ჰქონდათ რაიმე შემხებლობა ან ადვოკატი ხომ არ იყო, ან ფინანსური ინტერესი ხომ არ ჰქონდა... დაუდგენელია საერთოდ რამდენმა ადამიანმა უნდა იმსჯელოს, ვისგან იქნება დაკომპლექტებული სამსახური, ვინ არიან ის პირები. სრულებით თავისუფლად შეიძლება კორუფციას ჰქონდეს ადგილი", - ამბობს ადვოკატი მიხეილ რამიშვილი.

პრეზიდენტის ადმინისტრაციაში განმარტავენ, რომ სამსახური შეწყალების ძველი მოდელის პირობებშიც არსებობდა და მაშინაც სხვადასხვა პროფესიის ადამიანებით იყო დაკომპლექტებული, თანამშრომლების უმეტესობა კი დღესაც იურისტია. 

"სამსახურის როლი არის ის რაც აქამდე იყო. შესაბამისი წესით დოკუმენტები შეაგროვოს, დაამუშაოს, გაფილტროს და წარუდგინოს პრეზიდენტს. იგივე იყო კომისიის დროსაც. კომისია იმსჯელებდა და მერე გადასცემდა პრეზიდენტს. ერთ შემთხვევაშიც და მეორეშიც პრეზიდენტი იღებს გადაწყვეტილებას", - განაცხადა ანგი ხუციშვილმა, პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელმა.

როგორც ანგი ხუციშვილი ამბობს, როდის შეიწყალებს პრეზიდენტი პატიმრებს, ამაზე ინფორმაცია მას არ აქვს.

შეწყალების ახალი წესის მიმართ სკეპტიკურადაა განწყობილი ოპოზიცია. ხელისუფლების ოპონენტების თქმით, პრეზიდენტს წესების დაუცველადაც შეუძლია მიიღოს გადაწყვეტილება პატიმრის თხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

 პატიმრების შეწყალების წესის ცვლილება მას შემდეგ გახდა აქტუალური, რაც მარიამობის დღესასწაულთან დაკავშირებით პრეზიდენტმა რამდენიმე ისეთი პატიმარი შეიწყალა, რომლებიც ცნობილ და გახმაურებულ საქმეებზე იხდიდნენ სასჯელს. საუბარია 2014 წელს პოლიციელ თარაშ მუკბანიანის მკვლელობისთვის, 2004 წელს დავით ოთხმეზურის მკვლელობისა და 1994 წელს გიორგი ქოიავას მკვლელობისთვის მსჯავრდებულების შეწყალებაზე. ამასთან, პრესაში გამოითქვა მოსაზრება, თითქოს კონკრეტული მსჯავრდებულების შეწყალებას დიმიტრი გაბუნია ლობირებდა. გაბუნიამ ყველა ბრალდება უარყო და თქვა, რომ მას სისხლის სამართლის საქმეებზე საადვოკატო ლიცენზია არ აქვს. 

პრეზიდენტმა პატიმრების შეწყალებაზე 18 სექტემბერს მორატორიუმი გამოაცხადა, 20 სექტემბერს კი გენერალურმა პროკურატურამ გამოძიება დაიწყო, გამოიკითხა პრეზიდენტის ადმინისტრაციის 5 თანამშრომელი.