რა დაავადებების დროს აქვს აზრი დიეტის დაცვას

ხშირად პაციენტებს, რომლებსაც აკნე, გასტრიტი, კუჭის წყლული და ზოგიერთი სხვა დაავადება აწუხებთ, ექიმები სპეციალურ დიეტებს უნიშნავენ, ან უბრალოდ მკაცრად უზღუდავენ ცხიმიანი და ცხარე საკვების, ასევე ტკბილეულის ჭამას. სპეციალისტების თქმით, სინამდვილეში მსგავსი დიეტები „მსხვერპლთშეწირვას“ უფრო ჰგავს და მკურნალობის შედეგზე პირდაპირ არ აისახება. თუმცა, არსებობს სიტუაციები, რომლის დროსაც კვების რაციონის შეცვლა მართლაც აუცილებელია.

ფუნქციური დისპეფსია

ამ დაავადების დროს, ზოგიერთი პაციენტის მგრძნობელობა გარკვეული პროდუქტების მიმართ ზედმეტად მაღალია, ამიტომ მკურნალობის დასაწყისში შეზღუდვები შეიძლება აუცილებელი გახდეს. კერძოდ, ექიმების რჩევაა პაციენტმა საკვები არა დღეში სამჯერ, არამედ უფრო ხშირად და მცირე დოზით მიიღოს. ასევე შეიძლება თავის არიდება ისეთი პროდუქტებისათვის, რომლებიც სიმპტომების პროვოცირებას ახდენს, მაგრამ  ექიმის რჩევის გარეშე არ შეიძლება რაციონიდან პროდუქტთა მთელი ჯგუფების ამოღება, რადგან მისი ეფექტი არა სამკურნალო, არამედ მხოლოდ დამხმარე სიმპტომატურია.

გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი

გაღიზიანებული ნაწილავის სინდრომი კუჭ-ნაწლავის საკმაოდ გავრცელებული ქრონიკული პათოლოგიაა. სინდრომის მკურნალობის პირველი ნაბიჯი შეიძლება გახდეს იმ ყველაფრის ანალიზი, რაც წინ უძღვის მდგომარეობის გაუარესებას, მათ შორის საკვების ანალიზიც. საქმის გამარტივებისთვის შეიძლება კვების რაციონის დღიურის წარმოება და მისი დახმარებით განსაზღვრა, თუ რა პროდუქტები ახდნენ ტკივილის ან სხვა სიმპტომების პროვოცირებას.

გულძმარვა

გულძმარვის დროს რაციონის შეცვლა ყოველთვის აუცილებელი არ არის, მაგრამ ზოგიერთ პაციენტს ეხმარება. ექიმების რეკომენდაციაა, საკვების მცირე პორციებით და უფრო ხშირად მიღება, ვიდრე დღეში სამჯერ, ნაკლები ალკოჰოლი და ბოლო კერძის მიღება დაძინებამდე სამი-ოთხი საათით ადრე. ასევე შეიძლება რაციონიდან იმის გამორიცხვა, რაც სიმპტომებს აჩენს. მიაქციეთ ყურადღება პროდუქტებს, რომლებიც ყველაზე ხშირად იწვევს გულძმარვას. ამ სფეროში დიდი კვლევები ჩატარებული არ არის, თუმცა არსებობს ათწლეულების დაკვირვება, რომლის თანახმადაც გულძმარვის დროს რეკომენდებული არ არის ყავის, შოკოლადის, პიტნიანი სასმელის  და პროდუქტის (მათ შორის, საღეჭი რეზინები, კანფეტები) მიღება. პროვოკატორების სიაში შედის ასევე ცხარე კერძები და პროდუქტები, რომლებიც კუჭში ცხიმოვან ემულსიას ქმნიან. ესენია, მაგალითად, მაიონეზი ან ცხიმიანი ცხორცი. სპეციალისტების თქმით, ეს მეტ-ნაკლებად უნივერსალური სცენარია, რომელმაც კონკრეტული ადამიანის შემთხვევაში შეიძლება არ იმუშაოს. ამასთან გასათვალისწინებელია, რომ მთლიანობაში დიეტა გარკვეულ როლს თამაშობს გულძმარვის დროს, მაგრამ უფრო ნაკლებს, ვიდრე მაგალითად, სიგარეტის მოწევაზე უარის თქმა.    

კუჭის წყლული

ადამიანებმა, რომლებსაც კუჭის წყლული აქვთ, ისევე როგორც გულძმარვის შემთხვევაში, ჯობს ძილის წინ არ ჭამონ. გარდა ამისა, ექიმმა ასეთ პაციენტს შეიძლება დროებით სიმპტომების მაპროვოცირებელ საკვებსა და სასმელზე უარის თქმა ურჩიოს. ჩვეულებრივ ეს არის ყავა, შოკოლადი, ალკოჰოლი, ასევე ცხიმიანი და ცხარე პროდუქტები. მაგრამ თუ ექიმის რეკომენდაციაა გარკვეული ჯგუფის პროდუქტზე სრულად უარის თქმა, ჯობს პაციენტი დამატებით სხვა ექიმსაც დაეკითხოს. ასევე არასწორია რჩევა, თითქოს კუჭის წყლულის დროს ადამიანმა მეტი რძე უნდა სვას და ზოგადად აქტიურად მიიღოს რძის პროდუქტები. მსგავსი ცვლილებები რაციონში კუჭის წყლულს არ შველის და შეიძლება ტკივილებიც გააჩინოს.

ცელიაკია

ცელიაკია დაავადებაა, რომლის დროსაც ვითარდება ცილა გლუტეინის იმუნოლოგიური მიუღებლობა. ამ ცილას შეიცავს პროდუქტები, რომლებიც ხორბლის, ჭვავის ან ქერისგან მზადდება. უგლუტეინო დიეტა გადამწყვეტია ცელიაკიის მკურნალობისას. პაციენტის მდგომარეობის გაუმჯობესებისათვის რაციონიდან უნდა გაქრეს ყველაფერი რაც გლუტეინის ცილას შეიცავს. ცილების ამ ჯგუფს, რომელიც არის ხორბალში, ჭვავსა და ქერში, ამატებენ ზოგიერთ წამალსა და ბიოლოგიურად აქტიურ დანამატში, ამიტომ უგლუტეინო დიეტის დაცვა ძალიან რთულია.    

იმავდროულად, ექიმები აცხადებენ, რომ მსგავსი დიეტის დაცვა ჯანმრთელი კვების სახით, რაც ერთგვარ მოდად იქცა, ჯანმრთელი ადამიანისთვის გაუმართლებელია, ამასთან ის თეორიულადაც კი ვერ დაეხმარება სხვა დაავადებების მქონე პაციენტებს და ადამიანი მხოლოდ გაიუარესებს ცხოვრების ხარისხსს.

ქვები თირკმელში

კვების რაციონის შეცვლა ხელს უწყობს ქვების ხელახლა გაჩენის პრევენციას. ასეთ პაციენტებს ჩვეულებრივ ურჩევენ მეტი სითხის სმას, მარილიანი საკვების და ცხოველური ცილების ნაკლებად მიღებას. ზუსტი რეკომენდაციები დამოკიდებულია ბევრ ფაქტორზე, მათ შორის ქვების თუ კენჭების ტიპზე, ამიტომ რჩევების გაცემა მხოლოდ ექიმს შეუძლია. 

არტერიული ჰიპერტენზია

პაციენტებს, რომლებსაც არტერიული ჰიპერტენზია აქვთ ან მასთან დაახლოებული მდგომარეობა (ანუ ადამიანებს მაღალი წნევით), სპეციალური დიეტა სჭირდებათ. მაღალი წნევის დროს რაციონი უნდა შედგებოდეს მაგალითად, ბევრი ბოსტნეულისა და ხილის, ნაკლებად ცხიმიანი რძის პროდუქტების, თევზის და ფრინველის ხორცისაგან. რეკომენდებულია ნაკლებმარილიანი და ნაკლებცხიმიანი საკვები. უნდა გამოირიცხოს პროდუქტი, რომელიც ტრანსცხიმებს შეიცავს. პოპულარული დიეტებისაგგან განსხვავებით ეს მეთოდი რანდომიზირებული კლინიკური კვლევებით შემოწმებულია და ის ეფექტიანი აღმოჩნდა.

ფილტვისა და გულსისხლძარღვთა დაავადებების ნაციონალური ინსტიტუტის 2003 წლის ანგარიშში, კონკრეტულ კვლევებზე დაყრდნობით ნაჩვენებია, თუ რამდენად მცირდება სისტოლიკური არტერიული წნევა კვებითი ქცევის შეცვლით. ამასთან, ადამიანს განსაკუთრებული არაფერი მოეთხოვება. ეს არის ჩვეულებრივი დაბალანსებული დიეტა, რომელშიც ოდნავ მეტი ყურადღება ექცევა ზოგიერთ საკვებ ნივთიერებას.