რა მოხდება ვენესუელაში. 4 ვერსია

მას შემდეგ, რაც ხუან გუაიდო ვენესუელის დროებითი პრეზიდენტის მოვალეობის შესრულებას შეუდგა, სამხრეთ ამერიკის ამ ქვეყანაში უპეცედენტო პოლიტიკური კრიზისი ჩამოყალიბდა. კრიზისის ერთ-ერთი მიზეზია საერთაშორისო საზოგადოების აქტიური ჩარევა პროცესში და ნიკოლას მადუროს ადმინისტრაციაზე ზეწოლა, ასევე აშშ-ს გადაწყვეტილება დამატებითი სანქციები დაუწესოს ამ ქვეყნის ნავთობის სექტორს, რომელიც ვენესუელის ეკონომიკისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია. ოთხშაბათს გუაიდომ მოსახლეობას ქუჩის აქციებისკენ მოუწოდა. მომავალი რამდენიმე კვირა გადამწყვეტი იქნება. BBC ვენესუელაში მოვლენების განვითარების 4 შესაძლო სცენარის შესახებ წერს.   

ყველაფერი დარჩება ძველებურად

ეს ყველაზე ნაკლებსავარაუდოა. ვენესუელას შემოსავლის ერთადერთი წყაროა სახელმწიფო ნავთობკომპანია PDVSA, რომელსაც აშშ-მ სანქციები დაუწესა. „ეს ქვეყანაში უიმედობას გააჩენს. კომპანიას მოუწევს, ნავთობის სხვა მყიდველები მოძებნოს. სანქციებამდე აშშ ვენესუელას ნავთობის 40%-ის იმპორტს ახორციელებდა. აშშ-ს ნავთობის ბაზართან კავშირი ქვეყანას მოწყვლადს ხდის და დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციას შემდგომი ქმედებებისთვის ხელ-ფეხს უხსნის“, - მიაჩნიათ Barclays-ის ანალიტიკოსებს. 

ახალი მყიდველები ვენესუელას ნავთობში ნაკლებს გადაუხდიან. რეგიონისგან შორს იქნებიან, რაც მათ ხარჯებს გაზრდის. ქვეყანა მიიღებს სულ უფრო ცოტა ფულს თითოეულ ბარელ ნავთობზე. ნავთობდოლარების შემცირების შემდეგ, ქვეყანა ვერ შეძლებს სხვა პროდუქტების, კერძოდ სურსათის და მედიკამენტების იმპორტსაც. ქვეყანაში ჰიპერინფლაციაა, პროდუქციაზე მოთხოვნა კი მზარდი. 

კუბის, ირანის, სირიის და სამხრეთ კორეის მაგალითი გვიჩვენებს, რომ ეკონომიკური სანქციები არ არის ხელისუფლების შეცვლის წინაპირობა. 

ნიკოლას მადურო ხელისუფლებაშია 2013 წლიდან და მან მოახერხა პრეზიდენტის სავარძლის შენარჩუნება მოკავშირეების - რუსეთის, ჩინეთის და თურქეთის წყალობით. 

მადურო ახალ არჩევნებს დანიშნავს

ევროპის რამდენიმე ქვეყანამ ხუან გუაიდო ვენესუელას პრეზიდენტად აღიარა და ქვეყანაში ახალ არჩევნებს დაუჭირა მხარი. თუ მადურო ახალ არჩევნებს გამოაცხადებს, ეს იმას ნიშნავს, რომ 2018 წლის გაზაფხულზე ჩატარებული არჩევნები არ იყო სამართლიანი. ეს ეჭვქვეშ დააყენებს მადუროს ახალ მანდატს: მისი უფლებამოსილების მეორე ვადა 2019 წლის 10 იანვარს დაიწყო. ტრადიციულმა ოპოზიციურმა ძალებმა ბოლო არჩევნებს ბოიკოტი გამოუცხადეს.

„თუ მადურო დათანხმდება ახალ არჩევნებს, ეს ავტომატურად ნიშნავს მისი ხელისუფლებიდან წასვლას. საკუთარ კანდიდატურას ვერ დააყენებს, რადგან ეს ნიშნავს იმას რომ წინა არჩევნები გაყალბდა“ - ამბობს ემილი ბლასკო, ესპანეთის ნავარის უნივერსიტეტის ანალიტიკოსი. მისი თქმით, „საჭიროა ამომრჩევლების ახალი სიის დადგენა და ცვლილებები საარჩევნო კომისიაში. ხმის მიცემის გამჭვირვალე პროცესი და ხმების ხელით დათვლა“.

კომპრომისი

2019 წლის 23 იანვარს ხუან გუაიდომ თავი ვენესუელის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად გამოაცხადა. მას მხარი დაუჭირეს საერთაშორისო თანამეგობრობის გავლენიანმა ფიგურებმა. ასევე გავლენიანმა მეზობელმა ბრაზილიამ.

მექსიკა გამონაკლისია. ქვეყნის პრეზიდენტი ანდრეს მანუელ ლოპესი დიპლომატიურ გადაწყვეტილებას უჭერს მხარს. მას უნდა რომ მადუროს და ოპოზიციას შორის მედიატორის როლი შეასრულოს. რუსეთი კარაკასის მთავრი მოკავშირეა. მაგრამ მოლაპარაკებები იქნება ხანგრძლივი.

გასულ კვირას მადურომ განაცხადა, რომ დიალოგისთვის მზადაა. ოპოზიცია გრძნობს ძალას და არ სურს დაუბრუნდეს დიალოგს, რადგან მანამდე ეს პროცესი მარცხით დასრულდა. აქვე გასათვალისწინებელია ვაშინგტონის მხრიდან ზეწოლა. ამერიკის კონტინენტის სახელმწიფოების რეგიონულ შეკრებაზე, აშშ-ს სახელმწიფო მდივანმა მაიკლ პომპეომ განაცხადა, რომ დებატების დრო დასრულებულია.

სამხედრო ჩარევა

„ყველა ვარიანტი განიხილება“, - განაცხადა ცოტა ხნის წინ აშშ-ს პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა, როდესაც მას ვენესუელაში განვითარებულ მოვლენებზე ჰკითხეს.

გასულ კვირაში მსოფლიო მედიაში გაჩნდა ფოტო: ტრამპის სამხედრო მრჩევლის ჯონ ბოლტონის ბლოკნოტი წარწერით „5 000 ჯარისკაცი კოლუმბიაში“ - ქვეყანაში, რომელსაც ვენესუელასთან საერთო საზღვარი აქვს.

ბოლტონი მონაწილეობდა ასევე შეკრებაში, რომელზეც კარაკასს ახალი სანქციები დაუწესეს. კოლუმბია აშშ-ს ერთ-ერთი მთავარი მოკავშირეა რეგიონში და ამასთანავე, ხუან გუაიდო პრეზიდენტად აღიარა. კოლუმბიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა კარლოს ჰოლმსმა twitter-ზე დაწერა, რომ ბოლტონის ჩანაწერის შესახებ მისთვის უცნობია.  

კოლუმბიის და ვენესუელის საზღვარი 2 000 კილომეტრია. აშშ-ს სამხედრო ძალების განლაგებას საზღვართან პრეზიდენტის ივან დუკეს თანხმობა სჭირდება, რომელიც მადუროს წინააღმდეგ შეუვალი პოზიცია აქვს. 

არ არის გამორიცხული, რომ ამერიკელები ვენესუელაში თავისი დიპლომატების დაცვაზე ფიქრობდნენ. ვენესუელის პრეზიდენტის ულტიმატუმის ვადა ამერიკელი დიპლომატების მიმართ ამოწურულია.  

არ არის გამორიცხული ასევე, რომ გარდატეხა ამ პროცესში სამხედროება შეიტანონ. 

23 იანვარს ოპოზიციის ლიდერმა, ხუან გუაიდომ საკუთარი თავი ვენესუელის პრეზიდენტად გამოაცხადა, თუმცა ე.წ. პრეზიდენტი ნიკოლას მადურო პოსტის დატოვებას არ აპირებს.

გუაიდოს ლეგიტიმურობა მსოფლიოს 20-ზე მეტმა ქვეყანამ, მათ შორის, საქართველომაც აღიარა.

ვენესუელის კრიზისის შესახებ ვრცელი სტატია შეგიძლიათ ამ ბმულზე წაიკითხოთ.