როგორ აპირებს მთავრობა ხე-ტყის კრიზისთან გამკლავებას
განახლებული მთავრობის გეგმები და „ოცნების“ წინასაარჩევნო ტაქტიკა
ახალმა პრემიერმა მოსვლისთანავე სამოქმედო გეგმის 4 პრიორიტეტი დაასახელა, მათ შორის ეკოლოგია არ ყოფილა, მაგრამ მამუკა ბახტაძის მთავრობამ პირველი სერიოზული განაცხადი სწორედ მწვანე ეკონომიკის ფარგლებში გააკეთა. ზოგადად, რეფორმების დიდი ნაწილი მოსახლეობის ნაწილისთვის უმტკივნეულო არ არის. სწორედ ასეთ პროცესს ვადევნებდით თვალყურს მიმდინარე კვირას ხაიშსა და ჭუბერში, სადაც ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო ნაწილის საპოლიციო ქმედებას სპეცრაზმის ჩარევაც კი დასჭირდა. საპოლიციო ქმედება კი, უწყების განცხადებით, ხე-ტყის უკანონო ჭრისა და ულიცენზიო საამქროების მასშტაბმა გამოიწვია. მხოლოდ 2017 წლის განმავლობაში მთელი ქვეყნის მასშტაბით 15 მილიონ კუბურ მეტრზე მეტი ხე უკანონოდ მოიჭრა. ვითარება მართლაც საგანგაშოა, მაგრამ ამ ვითარებას მეორე მხარეც აქვს, ხაიშისა და ჭუბერის მოსახლეობა გასული 2 დღის განმავლობაში საარსებო წყაროსთვის იბრძოდა, რადგან რეგიონის ამ ნაწილში ალტერნატიული დასაქმების საშუალება არ არსებობს. ამ დროისთვის 10-დღიანი მორატორიუმი გამოცხადდა. მოსახლეობამ მოთხოვნები უნდა ჩამოაყალიბოს, მთავრობამ კი დასაქმების სხვა გზა უნდა მოიფიქროს. მანამდე კი, მინისტრთა კაბინეტმა ხის იმპორტი დღგ-სგან გაათავისუფლა. ამ და კვირის მიმდინარე სხვა თემებზე „ქრონიკის“ წამყვანის, თეა სიჭინავას კითხვებს მთავრობის ადმინისტრაციის რეგიონული მართვის მიმართულების ხელმძღვანელმა სოზარ სუბარმა უპასუხა.
სოზარ სუბარი
ფოტო: საქართველოს მთავრობა
ბოლო 2 დღის განმავლობაში განვითარებულ მოვლენებზე უნდა დავიწყოთ საუბარი, თუმცა მხოლოდ ეს არ იქნება ჩვენი საუბრის მთავარი თემა, არამედ ის უწყება და ფუნქციები, რომლის ხელმძღვანელიც რამდენიმე დღეა თქვენ ხართ. მოდით, ჯერ ხაიშსა და ჭუბერში განვითარებული მოვლენებით დავიწყოთ. ჩვენ გვახსოვს, როცა ჭუბერის სტიქიის დროს მამუკა ბახტაძემ განაცხადა, რომ სვანეთში უკონტროლო ჭრა მიმდინარეობს. დადგინდა თუ არა პირდაპირი კავშირი სტიქიის გამომწვევ მიზეზებსა და ხე-ტყის უკანონო მოპოვებას შორის და მეორე - თუკი ეს პრობლემა ასე მწვავედ იდგა, რატომ არ მოხდა ამაზე რეაგირება მამუკა ბახტაძის განცხადებამდე?
პირველ რიგში, რაც შეეხება სტიქიას, სვანეთში სტიქიის გამომწვევი პირდაპირი მიზეზი ხე-ტყის კანონიერი ან უკანონო ჭრა არ ყოფილა. ასეთი მასშტაბის სტიქიები პერიოდულად, საუკუნეში ერთხელ, ან უფრო ხშირად ხდება-ხოლმე. თუმცა ცხადია, ადამიანის ჩარევა ბუნებაში, გარემოში, ყოველთვის აძლიერებს იმ შედეგებს, იმ კატასტროფას, რომელსაც ბუნებრივი კატაკლიზმები იწვევს. აქაც ამ ორ სიმბიოზთან გვაქვს საქმე და ზუსტად ასეთი ფორმულირება ჰქონდა პრემიერმინისტრსსაც. მას არ უთქვამს, რომ ეს ხე-ტყის ჭრამ გამოიწვია.
თუმცა ერთ-ერთ მიზეზად დასახელდა.
ვერტმფრენით ერთი გადაფრენითაც კი, ადგილზე ნათლად ჩანს, რამდენი სახერხი ქარხანაა ამ ხეობაში, ამ ორ სოფელში. მათი უმრავლესობა არ არის ლიცენზირებული, არ არის კანონიერი. გარკვეულ შემთხვევებში, ესაა მოსახლეობის რაღაც ნაწილის დანაშაული თუ ბრალი. დანაშაული ამ შემთხვევაში ცუდი სიტყვაა, მაგრამ მათ გამოა, რაღაც შემთხვევებში - ესაა სახელწიფოს მიერ გამოწვეული, რომ თავის დროზე რაღაც რეგულაციები ვერ შევიმუშავეთ. თუნდაც ის, რომ ხაიშის ტერიტორიაზე თითქმის შეუძლებელია კანონიერად აწარმოო რაიმე საქმიანობა, იმიტომ რომ, ეს ტერიტორია, თავის დროზე, მიხეილ სააკაშვილმა 1 ლარად მიჰყიდა ინდურ კომპანიას Trans Electrica-ს.
ვიცით ეს, მოსახლეობამ არა ერთხელ აღნიშნა, მაგრამ იმის შემდეგ, რაც მიწის გასხვისებასთან დაკავშირებით გადაწყვეტილება იყო მიღებული, გავიდა წლები, ხოლო პრობლემა პრობლემად დარჩა. თქვენ ხელისუფლებაში უკვე არაერთი წელი ხართ, ხომ?
ეს საქმე ახლა საერთაშორისო არბიტრაჟშია და ჩვენ ნამდვილად არ ვართ ის ხელისუფლება, რომელიც კანონის გვერდის ავლით იმოქმედებდა. წინა ხელისუფლებისას ვიცით, რომ ვიღაცას დაიჭერდნენ და პირიქით, აქეთ ახვეწნინებდნენ მთავრობას, იჩუქეთ თქვენგან ნაყიდი მიწაო. ცხადია, ჩვენ ასე ვერ მოვიქცევით. საქმე საერთაშორისო არბიტრაჟშია და დარწმუნებული ვარ, ეს სამართლებრივი ბრძოლა საქართველოს და შესაბამისად მოსახლეობის გამარჯვებით დასრულდება.
თქვენ მოსაზრებას რომ გავყვეთ, მამუკა ბახტაძის რეაგირებამდე ხელისუფლებაში ამ მიმართულებით არასაკმარისი ნაბიჯები გადაიდგა, შეიძლება ასე ვთქვათ?
ეს ერთი თემაა. ამ წლების განმავლობაში არასაკმარისი ნაბიჯები, რა თქმა უნდა, გადაიდგა. ესაა თემა, რომლის რეგულირება შეიძლებოდა, რომლის მოგვარება, კანონიერ ჩარჩოებში მოქცევა შეიძლებოდა.
რატომ არ მოხდა? მართალია, თქვენი მიმართულება არ იყო ამ წლების განმავლობაში, მაგრამ ხომ დაინტერესდნენ კონკრეტული უწყებები ახლა?
მიუხედავად იმისა, რომ ჩემი მიმართულება არ იყო, ამ საკითხში ყოველთვის ძალიან ღრმად ვიყავი ჩახედული. ეს მხოლოდ იმიტომ, რომ საქმე იმ კუთხეს ეხებოდა, საიდანაც მე ვარ და ეს ადამიანები მაწუხებდნენ, არაერთი შეხვედრა მქონდა გარემოს დაცვის ყოფილ მინისტრებთან. ბევრი საკითხი გადაიჭრა, ამას თვითონ მოსახლეობაც დაადასტურებს, ბევრიც - ვერ გადაიჭრა სამწუხაროდ, თუმცა, რა თქმა უნდა, შესაძლებელი იყო გადაჭრა. აქ არ არის მხოლოდ ხელისუფლების მხარეს პასუხისმგებლობა, ნაწილობრივ პასუხისმგებლობა არის მოსახლეობის გარკვეული ნაწილის მხარესაც.
რაში არის მათი პასუხისმგებლობა?
არის ადამიანების გარკვეული კატეგორია, რომელსაც ყოველთვის ურჩევნია, კანონის გვერდის ავლით იმოქმედოს. თუმცა, სრული დარწმუნებით ვამბობ, რომ იქ აბსოლუტური უმრავლესობა ამბობს, რომ ჩვენ თავი გვაქვს გადადებული, რადგან ისეთ ადგილებში გვიხდება ხე-ტყის ჭრა, სადაც სიცოცხლის საფრთხეს შეიცავს ყოველი ჩვენი დილიდან გასვლა. როგორც ტყიბულის მაღაროში მეშახტის ყოველი ჩასვლა სიცოცხლის რისკთანაა დაკავშირებული, ისეა მათი სამუშაოც და შეიძლება, უფრო მეტადაც. როცა ამას ემატება ის, რომ მათ აქვთ კანონის შიში, რომ ყოველდღიურად მათ ვინმე შეამოწმებს, რაღაც არალეგალურია, ცხადია, მათ ძალიან უნდათ, რომ ეს ყველაფერი ლეგალურ ჩარჩოებში მოექცეს. სამწუხაროდ, ეს ვერ მოვახერხეთ. მეორეს მხრივ, აქ არის ალტერნატიული სამუშაოს შეთავაზება.
ვიდრე ამაზე დავიწყებდეთ საუბარს, რას სთავაზობს ხელისუფლება ალტერნატიული საარსებო საშუალების სახით, მანამდე თქვენ ერთი რამ აღნიშნეთ, რომ მოსახლეობაზეც არის გარკვეული პასუხისმგებლობა. ალბათ, არის, ამაშიც გეთანხმებით, მაგრამ პასუხისმგებლობა მხოლოდ ცალმხრივი არ არის, ის ორმხრივია, რამდენიმემხრივია, როდესაც ამაში მონაწილეობს ხელისუფლებაც, მოსახლეობაც და ასე შემდეგ, მაგრამ თქვენ თქვით, რომ მოსახლეობის რაღაც ნაწილს ურჩევნია კანონის გვერდის ავლით იმოქმედოს...
ეს ადამიანის ბუნებაა...
ერთი კომენტარი მოვისმინე ამ დღეების განმავლობაში, ერთ-ერთი ადგილობრივი მოსახლე საუბრობდა, რომ როდესაც იმპორტი თავისუფლდება დღგ-ს გადასახადისგან, შესაბამისად უფრო იაფი ხდება ხის მასალა და ისეთი რეგულაციებია, რომ კანონიერი მოქმედებისთვის სურვილი და შესაძლებლობა აღარ რჩება. ანუ, მათ აღარ რჩებათ სხვა გზა, გარდა მიმართონ უკანონო გზას. სანქციები, რომელზედაც ახლა ხელისუფლება მსჯელობს, ეს არის გამოსავალი, თუ უფრო სხვა პროცესებს გამოიწვევს, რომელზეც მაგალითად ეს ადგილობრივი მოსახლე საუბრობდა?
საგადასახადო შეღავათები იმპორტისთვის გამოიწვევს იმას, რომ გზა გაეხსნება უცხოეთიდან შემოსულ ხე-ტყეს, რომელიც შეამცირებს მოთხოვნას, დაწოლას ადგილობრივ ხე-ტყის მასალაზე. თუმცა ამის გვერდით რჩება რეგულაციის უამრავი საშუალება, რომ საერთოდ არ ჩაიკეტოს ეს ბიზნესი და მართლა რეალურ ბიზნესად როგორ ვაქციოთ, იმიტომ რომ, საქართველოს ხე-ტყეს აქვს დაახლოებით მინიმუმ 1 მილიონი კუბური მეტრი სამასალე ხე რომ მოიჭრას ყოველწლიურად. ეს არა თუ არ შეეტყობა ტყეების ფონდს, არამედ საჭიროც კი იყოს. ასე, რომ ამის რეგულაცია შესაძლებელია. მე არ ვარ ამ დარგის სპეციალისტი და დაახლოებით იმას ვამბობ, რაც სპეციალისტებისგან გამიგია და შეიძლება ხვალ ვიღაცამ გამისწოროს, 1 მილიონი კი არა, ნახევარი მილიონია, ან - 3 მილიონი, მაგრამ დაახლოებით ვამბობ. ეს არის საკმარისი იმისთვის, რომ ძალიან ბევრ ადამიანს ჰქონდეს ლეგალური ბიზნესი. როგორ გაუწიოს კონკურენცია? ამის რეგულირებაც, რა თქმა უნდა, შეიძლება, იმიტომ რომ, შიგნით ბაზარზეც არის გარკვეული საგადასახადო რეგულაციების მიღება შესაძლებელი. თუმცა მთავრია ის, რომ ყველა კი არ მიდიოდეს ტყეში, ტყეში უნდა მიდიოდეს მომზადებული ადამიანი, რომელსაც აქვს არა მხოლოდ ლიცენზია მოპოვებული, არამედ გარკვეული სტატუსიც, გარკვეული მომზადებაც. ახლა მომზადება იქაურ ადამიანებს არ აკლიათ, შესაბამისად შეიძლება უბრალოდ ისინი გახდნენ თანამშრომლები ვთქვათ გარემოს დაცვის სამინისტროდან. რაღაც ფორმების მოფიქრება შეიძლება და შეიძლება ეს იყოს გამოსავალი. ამ წუთში კონკრეტულ გეგმებს არ ვიტყვი, მაგრამ ზუსტად ხვალ იქ შეიკრიბება ადგილობრივი მოსახლეობა, ჭუბერ-ხაიშის მოსახლეობა, ისინი თავის მოთხოვნებს ჩამოაყალიბებენ. მე დღეს მქონდა საუბარი სოფლის მეურნეობისა და გარემოს დაცვის მინისტრთან, ბატონ ლევან დავითაშვილთან. მე ვიცი, რომ მას ამის შემდეგ ჰქონდა შეხვედრა პრემიერმინისტრთან. ამ დღეებში ჩვენ შევხვდებით, გარკვეულ აზრს ჩამოვაყალიბებთ, მივიღებთ მათ მოთხოვნებსაც და დაახლოებით მომდევნო კვირის განმავლობაში, მაქსიმუმ დღეიდან რვა დღის ვადაში, მეორე ორშაბათს შევხვდებით მოსახლოებას და იქ გავივლით ყველა დეტალს. არა მხოლოდ ხე-ტყის ნაწილში, არამედ ალტერნატიული დასაქმების ნაწილში.
ალტერნატიული დასაქმებას შევეხოთ. თქვენ თქვით, რომ ყველა არ უნდა მიდიოდეს ტყეში, ალბათ, ადგილობრივი მოსახლეობაც გეთანხმებათ ამაში და შეიძლება ყველას სურვილიც არ იყოს ამ საქმეში იყოს ჩართული დილიდან საღამომდე, მაგრამ ამისთვის უნდა არსებობდეს სხვა შესაძლებლობა, რომ მათ წლიდან წლამდე თავის გატანა შეძლონ. თქვენი ხელისუფლების ერთ-ერთი მთავარი დაპირება იყო რეგიონების განვითარება, მთის კანონიც კი მიიღეთ, მაგრამ ამ დრომდე რატომ ვერ მოხერხდა კონკრეტულად ამ მიმართულების გაძლიერება? მაგალითად, კონკრეტულად სვანეთის მიმართულებით ალტერნატიული დასაქმების შესაძლებლობა რომ გაჩენილიყო?
არ არის ძალიან ზუსტი ფორმულირება.
დამაზუსტებინეთ მაშინ. რაში არ არის ზუსტი? მთის განვითარება ხომ იყო თქვენი ხელისუფლების ერთ-ერთი მთავარი დაპირება?
დიახ.
ეს ადამიანები ამბობენ, რომ ჩვენ ვითხოვთ დასაქმებას და უკანონო საქმიანობას თავს დავანებებთ იმ დღიდან. არის ეს სამართლიანი მოთხოვნა?
დიახ.
სწორედ ამაზე გეკითხებით.
მაშინ, მომისმინეთ. როცა ჩვენ მოვედით ხელისუფლებაში მესტიის ბიუჯეტი იყო დაახლოებით 3 მილიონი ლარი და ამ თანხის აბსოლუტურად დიდი ნაწილი იყო ცენტრალური ბიუჯეტიდან გადარიცხული. ახლა არის 7 მილიონზე მეტი და ამ თანხის აბსოლუტური უმრავლესობა არის ადგილობრივი შემოსავლები. ეს არის სხვაობა. ეს არის ის, რასაც მივაღწიეთ ამ პერიოდის განმავლობაში. მხოლოდ მესტიაში და ზემოთა ზონის სოფლებში არის საოჯახო ტიპის სასტუმროები, guest house-ებს რომ ეძახიან. ასეულზე მეტი და ამ ოჯახებს აქვთ მართლა ძალიან სერიოზული შემოსავლები. უბრალოდ დარჩა ქვედა ზონის სოფლები, სადაც სამწუხაროდ, ჯერჯერობით ტურიზმმა ისეთი განვითარება ვერ ჰპოვა. აქ ტრადიციულად, საბჭოთა პერიოდშიც, შემოსავლის ძირითადი წყარო იყო სწორედ ხე-ტყის დამუშავება და ეს დარჩა ტრადიციად. თუმცა ტურიზმისთვის პოტენციალი აქ არსებობს, რომელიც არ არის იმ ზედა ზონის სოფლებზე ნაკლები. ზედა სოფლებში არის ის, რითიც ჩვენ სვანეთს აღვიქვამთ. ეს არის უნიკალური არქიტექტურა, უძველესი კულტურის ძეგლები. აქ კი სამაგიეროდ არის ხელუხლებელი ბუნება და სწორედ ხე-ტყის ჭრის რეგულირებაზე როცა ვსაუბრობთ, ამ ხელუხლებელი ბუნების შენარჩუნებაზეა ლაპარაკი. მარტო ჭუბერის და ხაიშის ტერიტორია, თითოეულ ცალ-ცალკე არის უფრო დიდი, ვიდრე საქართველოს ზოგიერთი მუნიციპალიტეტი. მუნიციპალიტეტი თავის რაიონული ცენტრით, რომელიც ქალაქია ხოლმე და რამდენიმე ათეული სოფლით, რომელიც ამ მუნიციპალიტეტში შედის, იმაზე დიდია ჭუბერის ტერიტორია და ხაიშის ტერიტორია კიდევ ლამის 2-ჯერ დიდია ჭუბერის ტერიტორიაზე. ამასთან გვაქვს საქმე. რამდენიმე ათეული ხეობა თითოეულ ამ სტრუქტურაში, თითოეულ ამ ხეობაში, მიდიხარ ათეული კილომეტრზე და არ მთავრდება ეს ხეობა, თავისი ტყეებით, ჩანჩქერებით, უნიკალური ბუნებით. აი, ეს არის პოტენციალი, რომელსაც ათვისება სჭირდება. უბრალოდ, ცხადია, ეს ვერ მოხერხდება ამ ზამთრისთვის. აქ ჩვენ გვაქვს სადღაც ჩავარდნა, სადაც არ გავაკეთეთ ეს. ამავდროულად აქ არის უზარმაზარი ჰიდრო რესურსები, იგივე ჰიდროენერგეტიკის განვითარებისთვის. ამ წუთში არ ვლაპარაკობ იმ პროექტებზე, რომელიც მოსახლეობის გარკვეულ კამათს იწვევს, მაგრამ მარტო სიტყვაზე რომ ვთქვათ, ნესკრაჰესზე, ან ხუდონჰესზე. მე ვლაპარაკობ მცირე ენერგეტიკაზე, 8-10 მეგავატიანზე, რომელსაც მოსახლეობა მიესალმება, ითხოვენ, პირიქით, ამბობენ, რომ კარგია. მარტო ხაიშის ტერიტორიაზე თუ არ ვცდები ერთი უკვე აშენებულია და სამი ახალი, 8-10 მეგავატიანი ჰიდრო ელექტროსადგური იგეგმება და ჭუბერის ტერიტორიაზეც დაახლოებით 8-10 ასეთი პროექტი არსებობს. შეიძლება მომავალში ყველა არ აშენდეს, მაგრამ რამდენიმე მაინც აშენდება. სავარაუდოდ ორის წელს უნდა დაიწყოს, ეს არის ადამიანების დასაქმების წყაროც, ეს არის შემოსავალიც, როგორც რაიონის, ისე სოფლის ბიუჯეტში.
ეკოლოგიისთვის?
მიკრო ჰესები ეკოლოგიას არანაირ საფრთხეს არ უქმნის და მე აბსოლუტურად დარწმუნებული იმაშიც ვარ, რომ ის დიდი ჰესებიც შეიძლება ისე აშენდეს, რომ არც იმ ეკოლოგიას შეუქმნის საფრთხეს, მოსახლეობის დასაქმებისთვისაც იქნება ძალიან კარგი.
თუმცა გარემოს დამცველები ასე არ არიან დარწმუნებულები და არ დაგეთანხმებიან.
ჩვენ თუ ელექტროენერგია არ გვჭირდება, ამაზეც უნდა შევთანხმდეთ, მაგრამ ელექტროენერგია რომ გვჭირდება, მაშინ რითი? შეძენილი ნავთობით და გაზით?
მაგრამ არა ეკოლოგიური კატასტროფის ხარჯზე...
ღმერთმა დაგვიფაროს. მაგალითად, მესტია ჰესი, 50 მეგავატიანი არის ისე, რომ ბუნებაში ჩარევა თითქმის არ ხდება და ამ დროს 50 მეგავატს გვაძლევს. ეს არის ძალიან კარგი ენერგეტიკული პოტენციალი ქვეყნის განვითარებისთვის. ასეთი ჰესების არაერთი პროექტია საქართველოში. ჩვენ ვერ მოვიგონებთ ისეთ რამეს, რაც რაიმე ზემოქმედებას არ მოახდენს ბუნებაზე. ის თბოელექტრო სადგურები, რაც არის ჩვენი დენის ძირითადი წყარო, შემოტანილია გაზით, რომლისთვისაც ქვეყნიდან გადის ვალუტა და რომლიდანაც ასევე გაიფრქვევა სითბური გაზები, რომელიც არც ადგილობრივი ჰავისთვისაა კარგი და არც გლობალური დათბობის თვალსაზრისით. ასე, რომ საერთოდ რომ არაფერი შეიცვალოს, ასეთი არაფერი არსებობს. თან, კიდევ წელიწადში 5%-იანი მატება გვაქვს დენის ხარჯვის.
სხვა რეგიონის მიმართულებითაც როდის იწყება აქტიური მუშაობა? ჩვენ ვიცით, რომ ხე-ტყის ჭრის პრობლემა მხოლოდ სვანეთის პრობლემა არ არის, სხვა რეგიონებშიც მწვავედ დგას.
მუშაობა დაწყებულია. სხვა რეგიონების განვითარებაზე ფიქრიც დაწყებულია, მუშაობაც და უზარმაზარი გეგმებიც არსებობს. ამ მხრივ წამყვანი ყოველთვის მაინც ინფრასტრუქტურის სამინისტრო იქნება, იმიტომ რომ, იქ არის საქართველოს სივრცითი განვითარების გეგმაც, რეგიონული განვითარების გეგმაც. ძირითადი ნაწილი რჩება ინფრასტრუქტურის სამინისტროში.
მაშინ თქვენი უწყების ფუნქციაში რა შედის?
გარკვეული მაკოორდინირებელი ფუნქცია ამ შემთხვევაში არის პრემიერმინისტრის. გუბერნატორებს ნიშნავს არა ინფრასტრუქტურის სამინისტრო ან სხვა რომელიმე სამინისტრო, არამედ პრემიერმინისტრი, ისინი ვალდებულები არიან მთავრობის წინაშე. ინფრასტრუქტურის სამინისტრო ვერ ჩაერევა ისეთ საქმეებში, რომელიც შეიძლება იყოს სხვა სამინისტროს კომპეტენცია. სწორედ ეს უნდა იყოს იმ მცირე აპარატის ფუნქცია, სწორედ მცირე აპარატზეა საუბარი, რომელიც შეიქმნა პრემიერმინისტრთან და ეს მაკოორდინირებელი ფუნქცია არის მთავარი ფუნქცია. ინფრასტრუქტურის სამინისტრო, ადგილობრივი ხელისუფლებები, ძირითადად გუბერნატორები, ცენტრალური ხელისუფლების სხვა უწყებები და უშუალოდ პრემიერმინისტრი და ამათ შორის კოორდინაცია, თუ საჭირო გახდა ჩარევაც გუბერნატორსა და თვითმმართველობებს შორის ურთიერთობების დარეგულირებისთვის. ზოგჯერ შეიძლება საჭირო იყოს.
არბიტრის ფუნქცია უნდა იკისროთ?
ბოლო შემთხვევაში არბიტრის ფუნქციაა, ოღონდ ეს კანონით კი არა, პიროვნული ურთიერთობების დონეზე. მე ვფიქრობ, რომ ეს მაკოორდინირებელი ფუნქცია არის ძალიან მნიშვნელოვანი და ამას გავაკეთებთ ჩვენ.
მარტო მაკოორდინირებელი? გუბერნატორების შერჩევის პროცესში რამდენად აქტიურად იქნებით ჩართული, თუკი უშუალოდ კოორდინირების საკითხი ევალება თქვენს უწყებას და თქვენი ფუნქცია ეს იქნება? ვიცით, რომ 4-მა გუბერნატორმა დატოვა თანამდებობა და ისე, რა პრინციპით დარჩა 4 და რა პრინციპით გაუშვეს ის 4?
გუბერნატორების შერჩევა-დანიშნვა-გათავისუფლება, ეს, ბუნებრივია, პრემიერმინისტრის პრეროგატივაა. შესაბამისად, პრემიერმინისტრი ამ შემთხვევაში კონსულტაციებს გადის ჩემთანაც, ინფრასტრუქტურის სამინისტროსთან, იმიტომ რომ, მათ აქვთ წამყვანი როლი რეგიონების განვითარებაზე და არა მხოლოდ. ზოგადად, კაბინეტი არის ერთიანი გუნდური პრინციპით მომუშავე და პრემიერმინისტრის მამუკა ბახტაძის მთავარი მოთხოვნა მთავრობის ბოლო სხდომაზე სწორედ ამაზე იყო ხაზგასმით საუბარი, არ არსებობს ერთი სამინისტროს, ერთი მინისტრის პრობლემა თუ წარმატება, ეს არის ყველას პრობლემა, ყველას წარმატება. თუ ასე არ ვიმუშავეთ, მაშინ არც წარმატება გვექნება და ვინც ასე მუშაობას ვერ შეძლებს, ის ამ კაბინეტში არ იქნება. იქ არიან ადამიანები, რომლებიც სწორედაც რომ ასე მუშაობას შეძლებენ. გავიმეორებ, შესაბამისად ეს არ არის ერთი ადამიანის გადასაწყვეტი. ფორმალურად, ცხადია ეს პრემიერმინისტრის გადასაწყვეტია, მაგრამ ის გადის კონსულტაციებს ყველასთან, იღებს რეკომენდაციებს, შემოთავაზებებს და შემდეგ მოხდება კადრების შერჩევა.
პრინციპზე გკითხეთ. ხომ არ გაქვთ ინფორმაცია ის 4 გუბერნატორი რა პრინციპით დარჩა და დანარჩენი რა პრინციპით გათავისუფლდა?
რომც მქონდეს ინფორმაცია, ამ თემაზე არ ვილაპარაკებ. გავიმეორებ, რომ ეს არის პრემიერმინისტრის პრეროგატივა.
მიუხედავად იმისა, რომ თქვით ძირითადი ფუნქციები ინფრასტრუქტურის სამინისტროს დაქვემდებარებაში რჩება, თქვენ რეგიონალური მართვის მიმართულების ხელმძღვანელი გქვიათ.
პროექტები და კეთილმოწყობა არის ინფრასტრუქტურის, რაც შეეხება გუბერნატორებს ნაწილი, ეს ცხადია არა ინფრასტრუქტურის სამინისტროს, არამედ პრემიერმინისტრის პრეროგატივაა და შესაბამისად, მისი მრჩეველი და შესაბამისი სამსახურის ხელმძღვანელი მეც ვარ, მაგრამ რა დოზითაც ჩათვალა პრემიერმინისტრმა საჭიროდ, ის თქვა და თუ უფრო მეტის თქმას ჩათვლის საჭიროდ, იტყვის. მე თავს შევიკავებ. მეტი ინფორმაცია, ცხადია, მაქვს.
ვიცით, რომ პრემიერი უკმაყოფილო იყო ზოგადად გუბერნატორების ინსტიტუტით. ეს უკმაყოფილება მხოლოდ საკადრო მიმართულებით არის გამოწვეული თუ ზოგადად ინსტიტუტთან დაკავშირებით არის რაიმე პრობლემები?
ზოგადად ინსტიტუტთან დაკავშირებით უკმაყოფილებაზე საუბარი არ ყოფილა. თუმცა გარკვეული მოდერნიზაცია შეიძლება ამ ინსტიტუტს დასჭირდეს. საქართველო ისტორიული მხარეებისგან შედგება და შესაბამისად ეს სამხარეო მოწყობა მეტ-ნაკლებად ისტორიულ პრინციპს ასახავს. რისთვისაა საჭირო გუბერნატორი, როდესაც თვითმმართველობა გვაქვს, არა? მუნიციპალიტეტები ხშირ შემთხვევაში არიან მცირე, არა თვითკმარი ერთეულები და ერთ მუნიციპალიტეტში დაწყებული პროექტი ვერ მოგვცემს შედეგს თუ გვერდით მუნიციპალიტეტში იგივე პროექტი არ განხორციელდა და არ მოხდა სინერგია სხვადასხვა მუნიციპალიტეტებს შორის. სწორედ გუბერნატორების ინსტიტუტი იძლევა საშუალებას, რომ ეს სინერგია მხარის დონეზე მოხდეს სხვადასხვა მუნიციპალიტეტებს შორის. ხოლო სამსახური, რომელიც ახლა შეიქმნა პრემიერმინისტრის ქოლგის ქვეშ, ინფრასტრუქტურის სამინისტროსთან ერთად მოგვცემს საშუალებას, რომ ის სინერგია, რომელიც ერთ მხარეში გუბერნატორის ქოლგის ქვეშ უნდა განხორციელდეს, განხორციელდეს მთელი ქვეყნის მასშტაბით ყველა მუნიციპალიტეტსა და გუბერნატორების თანამშრომლობის დონეზე.
თვითმართველობის და რეგიონების განვითარება - ზოგადად სამთავრობო პროგრამაში, რომელსაც ახლახან ნდობა გამოუცხადა პარლამენტმა, მინისტრთა კაბინეტის მიზანი სწორედ თვითმმართველობის კიდევ უფრო გაძლიერება და დამოუკიდებლობის ხარისხის გაზრდაა. ამ მიზნით შემუშავდება დეცენტრალიზაციის ახალი, 2018-25 წლების სტრატეგიის დოკუმენტი. თქვენ როგორ ხედავთ თვითმმართველობის გაძლიერების შესაძლებლობას და შანსებს და არ იქნება აქ, ამ მიმართულებით მთავარი? იგივე დაფინანსებასთან დაკავშირებით, რომელზეც ძალიან ბევრი დავა არსებობს და სხვადასხვა შეხედულება, როდემდე უნდა იყოს თვითმმართველი ერთეულები ცენტრალური ხელისუფლებიდან სუბსიდირების იმედად, მაშინ როდესაც უნდა ჰქონდეთ შესაძლებლობა საკუთარი თავი თავად ირჩინონ. ამ მიმართულებით თუ ფიქრობთ ცვლილებების შეტანას?
პირველ რიგში, თვითმმართველობის პირველი, მართლა რეალური ნაბიჯი გადაიდგა მაშინ, როდესაც ჩვენ გავხადეთ მერები არჩევითი. ადგილობრივი ხელისუფალი არის ხალხის მიერ პირდაპირი წესით არჩეული და შესაბამისად ის საკმაოდ დამოუკიდებელია იმისთვის, რომ ხალხის ხმა გაიგოს და შესაბამისი უკუკავშირი ჰქონდეს ხალხთან და ადგილობრივ პროექტებთან.
ეს ცალსახად დადებითად შეფასდა, მაგრამ უარყოფითად შეფასდა თვითმმართველი ერთეულების გაუქმება თქვენივე ხელისუფლების პირობებში.
თვითმმართველი ერთეულების გაუქმება შეიძლება არ იყო სწორი ნაბიჯი, რა გაგებით, რომ რახან გავაკეთეთ, უკან არ უნდა დაგვეხია. იდეაში, ეს მთლიანობაში არ იყო სწორი ნაბიჯი თავის დროზე. უბრალოდ, პოლიტიკურად შეიძლება მტკივნეული იყო, თორემ იდეა არ იყო სწორი, მაგალითად რა პრინციპით არის ამბროლაური თვითმმართველი და არა ონი? ეს რომ ყოფილიყო სხვა პრინციპით, მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, გასაგები იქნებოდა. სამხარეო ცენტრს უნდა ჰყავდეს დამოუკიდებელი მერი და მის გვერდით არ უნდა ჰყავდეს მუნიციპალიტეტს, რომლის ცენტრშიც უფრო მეტი მოსახლეობაა, ეს არასწორი პრინციპია. როცა ვამბობთ, ფოთი, რუსთავი, ბათუმი თვითმმართველი ერთეულებია, გასაგები პრინციპი, მაგრამ ახალციხის შემთხვევაში არც თუ მთლად გასაგები პრინციპია. ამას ვამბობ, თავის დროზე რატომ არ იყო სწორი მათი გამოყოფა. სიტყვაზე, ჩვენ ვამბობთ, რომ 50 000-ზე მეტი ამომრჩეველი თუ არის, ამ 100 000 მოსახლე ან სხვა პრინციპი, ამ შემთხვევაში იქნებოდა სწორი მიდგომა.
დაფინანსებაზე მინდოდა პასუხი.
დაფინანსება არის უმთავრესი, რომ არ მოდიოდეს ცენტრალური ბიუჯეტიდან და ტრანსფერების იმედი, არამედ ადგილზე რჩებოდეს მეტი თანხა და მე რაც შემჩნეული მაქვს არა ამ ორ დღეში, რაც დავიწყე მუშაობა, არამედ მანამდეც, ჩემი აზრით, საკმაოდ არასწორი პრინციპია დაფინანსების. მესტიის მუნიციპალიტეტი ვახსენე, აქვს 7 თუ 7,5 მილიონი, შარშანაც ამდენი ჰქონდა, წელს ადგილობრივ ბიუჯეტში შემოსავლები გაცილებით მეტია, ვიდრე შარშან. შესაბამისი რაოდენობის ტრანსფერი მოაკლდა ცენტრალური ბიუჯეტიდან. მე ვფიქრობ, რომ ეს პრინციპი ცოტათი უნდა გადაიხედოს. ანუ, შეიძლება იმდენივე არ დავუტოვოთ, თუ ადგილობრივი შემოსავლები იზრდება, მაგრამ წახალისებასავით უნდა იყოს, თუ შენ ბიუჯეტს ზრდი, მე აქიდან გაძლევ იმდენს, რომ გაგეზარდოს ადგილობრივი ბიუჯეტი და წაახალისო ადგილობრივი აქტივობები. ეს იქნება, ალბათ, ერთ-ერთი სწორი მიდგომა, რაზეც ხვალ-ზეგ დაიწყოს მსჯელობა და ლაპარაკი.
ბოლო საკითხი, რასაც აუცილებლად უნდა შევეხო თქვენთან საუბრისას. ჩვენ მიმდინარე კვირას მოვისმინეთ ბიძინა ივანიშვილის ვრცელი ინტერვიუ, სადაც ერთ-ერთი საკითხი განსაკუთრებით საყურადღებო იყო. ივანიშვილმა განაცხადა, რომ ყოფილ პრემიერ კვირიკაშვილს გარკვეული პრობლემები ჰქონდა მინისტრთა კაბინეტში კომუნიკაციასთან დაკავშირებით. მხოლოდ ორ მინისტრთან ახერხებდა ის გარკვეული შეთანხმების მიღწევას, ალავიძესთან და ქუმსიშვილთან. თქვენთან თუ ჰქონდა ყოფილ პრემიერს კომუნიკაციის პრობლემა?
დავიწყებ იმით, რომ როცა კვირიკაშვილი პრემიერმინისტრი გახდა პირველი რითიც მთელმა კაბინეტმა მუშაობა დავიწყეთ იყო, რომ ყველა მინისტრს უნდა წარგვედგინა გეგმა ჩვენი უშუალო უწყებების განვითარების და ძალიან გაცხოველებული მსჯელობა მიდიოდა ამ გეგმებზე და ზოგადად ქვეყნის განვითარების სტრატეგიაზე. მუდმივად ითხოვდა, რომ რაღაც წინადადებები ყოფილიყო, თუმცა დროთა განმავლობაში მუშაობის ეს სტილი შეიცვალა. პირველ რიგში, ეს იყო პრობლემა, მართლა ძალიან სერიოზული ჩავარდნა პარლამენტსა და მთავრობას შორის ურთიერთობების და მეორეც, მთავრობაშიც იყო პრობლემა, როცა ძალიან მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებებს, რომელზეც ალბათ მინიმუმ რადენიმე კვირა უნდა გვემსჯელა, გვეკამათა, ვიგებდით იქ, მთავრობის სხდომაზე, პრესა და ჩვენ ერთად ვიგებდით.
რატომ? ანუ, იყო ეს პრობლემა, რაზეც ბიძინა ივანიშვილი საუბრობდა?
დიახ, ამის თქმა მინდა. მაგალითად, ისეთი უმნიშვნელოვანესი რეფორმა, როგორიცაა საგადასახადო რეფორმა, მოგების გადასახადისგან გათავისუფლება, რასაც ესტონურ მოდელს ვუწოდებთ, მე პირადად და ჩემთან ერთად ძალიან ბევრმა მინისტრმა გავიგეთ მთავრობის სხდომაზე, კამერების წინაშე მთელ მოსახლეობასთან ერთად. ეს რა თქმა უნდა, არ არის სწორი ფორმა გუნდური მუშაობის.
რა იყო ამის მიზეზი? არ დაინტერესებულხართ? ამდენი წელი იყავით ერთად მინისტრთა კაბინეტში, ის იყო მინისტრთა კაბინეტის ხელმძღვანელი, თქვენ ხომ გქონდათ თავისუფალი კომუნიკაციის შესაძლებლობა დაგესვათ ეს კითხვა და არ გიკითხავთ, რატომ მოხდა ფაქტის წინაშე თქვენი დაყენება თუნდაც ამ კონკრეტული ინიციატივაზე?
ამ კონკრეტულ ინიციატივასთან დაკავშირებით მე მაინც ბევრი კითხვა არ დამისვამს, იმიტომ რომ, ეს უფრო ეკონომიკური პოლიტიკის ნაწილია. უშუალოდ რაც მე და დევნილებს ეხებოდა ყოველთვის ვახერხებდი, რომ შევკრებილიყავით, რაღაც საკითხები განგვეხილა. შეიძლება ვერ გადაგვეწყვიტა, მაგრამ ერთად განვიხილავდით ამ საკითხებს და ეს იყო კარგი. თუმცა ეს არ იყო მხოლოდ გუშინდელი და გუშინწინდელი პრობლემა. ზოგადად, რაღაც პერიოდში დამკვიდრდა ეს ტენდენცია რომ ხან ეკონომიკური საბჭო არსებობდა, სადაც განიხილებოდა ის საკითხები, რომელიც მთავრობის პრეროგატივა იყო და შემდეგ მთავრობაზე ლამის გადაწყვეტილი სახით გამოდიოდა. მოგვიანებით ეკონომიკური საბჭო გაუქმდა, თითქოს მთავრობამ ის ფორმატი მიიღო, რაც უნდა ყოფილიყო, მაგრამ გარკვეული ეტაპის შემდეგ ისევ მთავრობის წევრების გარკვეული ნაწილი ჩაეხსნა ამ მუშაობას. არ არის ეს კომუნიკაციის სწორი ფორმა. წეღან რასაც ვამბობდი მამუკა ბახტაძესთან დაკავშირებით, რომ ერთის პრობლემა ყველას პრობლემაა და ერთის წარმატება ყველას წარმატება, ასე უნდა იყოს გუნდური მუშაობა მთავრობის შიგნით. სხვანაირად წარმატების მიღწევა შეუძლებელია.
ეს პრეტენზიები თუ იყო ცნობილი პრემიერ კვირიკაშვილისთვის? რასაც ახლა თქვენ საუბრობთ, შეიძლება პრეტენზიის სახე არ ჰქონოდა, მაგრამ გარკვეული გულის წუხილი, რომ არ ხდებოდა გარკვეული საკითხების მთელ მინისტრთა კაბინეტისთვის გაზიარება?
გარკვეულწილად ცნობილი იყო. იყო საკითხები, რაზეც ძალზედ სერიოზული კამათიც გვქონია ხოლმე მთავრობის შიგნით, მაგრამ ხშირ შემთხვევაში გუნდური მუშაობა არ ხერხდებოდა. არის საკითხები, რასაც მე ახლა ვიგებ, ძალიან გვიან, გარკვეულმა უწყებებმა გარკვეულ საკითხებს ვიზირება არ მისცეს, იმიტომ რომ, მიაჩნდათ, რომ ეს ქვეყნისთვის არ იყო სასარგებლო პროექტები. ახლა მე ჩემ თავს არ მივცემ უფლებას, ამაზე ღიად ვილაპარაკო სხვა მინისტრების სახელით, როცა მათთან ხდებოდა. და ამ საკითხებზე, ვიზირებები არ მისცეს და თურმე რამდენიმე მინისტრს შორის იყო ძალიან სერიოზული კამათი, რომ მე ამას ხელს არ მოვაწერ, იმიტომ რომ, ეს არ არის ქვეყნისთვის სასარგებლო, ასეთი საკითხები უნდა გამოსულიყო მთავრობის სხდომაზე და იქ უნდა ყოფილიყო განხილვა. ეს იქნებოდა სწორი კომუნიკაცია.
თქვენ ბიძინა ივანიშვილის კრიტიკულ დამოკიდებულებას კვირიკაშვილთან დაკავშირებით იზიარებთ? ამ ინტერვიუს შემდეგ თქვენივე თანაგუნდელების მხრიდან სხვადასხვა განცხადებები გაკეთდა. ერთი ნაწილი ფიქრობს, რომ მიუხედავად ასეთი განცხადებებისა, მათი დამოკიდებულება და შეფასება პრემიერ კვირიკაშვილის საქმიანობასთან დაკავშირებით უცვლელი დარჩა, მაგალითად თქვენ საუბრობთ პრობლემებზე, რომელიც მინისტრთა კაბინეტში არსებობდა. შეიძლება ითქვას, რომ თქვენ ასეთ განწყობა რამდენჯერმე დაგიფიქსირებიათ მინისტრთა კაბინეტში, თუ ამაზე ღიად პირველად საუბრობთ?
ღიად პირველად, შიგნით ცხადია არა მხოლოდ ასეთი განწყობები იყო, იყო შემთხვევა, როდესაც მე ვთქვი, რომ საკითხს ხმას არ ვაძლევ და ეს მოვითხოვე, რომ ოქმში დაფიქსირებულიყო. ეს იმდენად უჩვეულო ამბავი იყო, რომ სხდომის დამთავრების შემდეგ სხდომის მდივანი, ვინც ჩაწერას აკეთებს, მეკითხებოდა, მართლა დავაფიქსიროო? ასეთი რამ არ მომხდარა არც სააკაშვილის პერიოდში და არც შემდეგ.
გარკვეული დაპირისპირება გქონდათ პრემიერთან?
დაპირისპირებაზე არ არის ლაპარაკი, იყო გარკვეულ საკითხებზე კამათი, აზრთა სხვადასხვაობა. ეს ჩვეულებრივი ამბავია, კამათი ყოველთვის უნდა იყოს, მაგრამ პრობლემა სხვა რამ იყო. პრობლემა ხშირად იყო სწორედ გადაწყვეტილებები სად მიიღებოდა, რამდენად იყო ეს საჯარო ინტერესიდან გამომდინარე. ის, ვინც ბრძანეთ, რომ განსხვავებული პოზიცია დააფიქსირეს, ისინი მაინც უფრო პარლამენტის წევრები იყვნენ და სწორედ პარლამენტსა და მთავრობას შორის იყო კიდევ უფრო გართულებული აზრთა გაცვლა-გამოცვლა.
ანუ, მთავრობის შემადგენლობაში გარდა იმ ორი მინისტრისა, ყველა ისე ფიქრობს, როგორც ახლა თქვენ საუბრობთ?
სხვის ნაცვლად ნამდვილად ვერ ვილაპარაკებ. თუმცა ერთს გეტყვით. წეღან პარლამენტის წევრები ახსენეთ, არ გიხსენებიათ, მაგრამ იგულისხმეთ, რომლებმაც განსხვავებული აზრი დააფიქსირეს, მე რაც ვთქვი იმისგან. იმ შეხვედრის შემდეგ, რომელიც შედგა, ძალიან ხანგრძლივი და ცხარე კამათი იყო და ეს არაერთხელ მითქვამს, იქ არავის არ უთქვამს განსხვავებული აზრი. ბევრისთვის იყო აბსოლუტური შოკი, რასაც ვისმენდით. ნუ, რამდენიმე ადამიანისთვის არ ყოფილა...
„ქართული ოცნების“ოფისში შეხვედრაზე საუბრობთ?
დიახ. იქ ბიძინა ივანიშვილმა თქვა, რომ მე არ მოვუწოდებ გადადგომისკენ კვირიკაშვილს და პირიქით, დარჩეს, გააგრძელოს, ოღონდ გუნდურად მუშაობა იყოს. კვირიკაშვილმა გააკეთა განცხადება, რომ დიახ, ის რჩება და დამთავრების შემდეგ არაერთმა ადამიანმა გამოთქვა წუხილი, მთავრობის წევრმაც და პარლამენტის წევრმაც, რჩება გასაგებია, მაგრამ დღევანდელი დღის შემდეგ ერთობლივად მუშაობის გაგრძელება წარმოუდგენლად ეჩვენებოდათ, ისეთი საკითხები გამოიკვეთა იქ. ისევ და ისევ, დეტალებზე არ ვილაპარაკებ. როგორ უნდა ვიმუშაოთ ერთად, ეს პრობლემა მართლაც გაჩნდა სრულიად გულწრფელად.
მიჩნდება ლოგიკური კითხვა, აქამდე როგორ მუშაობდით, თუკი ასეთი პრობლემა იყო მთავრობის შიგნით? დასასრულისკენ ბოლო შეკითხვას დაგისვამთ, საპრეზიდენტო კანდიდატთან დაკავშირებით ივანიშვილის მოსაზრება ასეთია, რომ მმართველ გუნდს არ ჰყავდეს საპრეზიდენტო კანდიდატი, თუმცა რამდენიმე სასურველი კანდიდატიც დაასახელა და მათ შორის იყავით თქვენც. რატომ არ მოხდა თქვენთან დაკავშირებით შეთანხმება, თქვენ თქვით უარი თუ მაინც გადაწონა იმ იდეამ, რომ „ქართულ ოცნებას“ არ ჰყავდეს საპრეზიდენტო კანდიდატი და რამდენად ეთანხმებით ამ მოსაზრებას?
განხილვა იყო არაერთი კანდიდატის, თუმცა გინდაც ჩემზე გაკეთებულიყო არჩევანი, ცხადია, ვერ დავთანხმდებოდი, იმიტომ რომ, დღეს საქართველოს აწყობდა სხვა ტიპის პრეზიდენტი. დღეს საქართველოს ბრძოლის ველი გადის ერთის მხრივ - ქვეყნის შიგნით, მოსახლეობის კეთილდღეობა როგორ ავამაღლოთ და მეორე - ქვეყნის გარეთ, როგორ წარმოვაჩინოთ ქვეყანა უკეთ ჩვენს პარტნიორებთან და ამ შემთხვევაში პრეზიდენტის როლი ძირითადში ისე წარმომიდგენია, რომ ეს არის ლამის მეორე საგარეო საქმეთა მინისტრი. რანგით შეიძლება უფრო მაღალი და სწორედ ეს ფუნქცია უნდა შეასრულოს. ამაში ნამდვილად ვერ ვიქნები ყველაზე ძლიერი, მაშინ როდესაც იმ სამსახურში, რომელიც პრემიერმა ჩამაბარა თავს ვგრძნობ როგორც ჩემთვის ძალიან მშობლიურ გარემოში. იმიტომ რომ, მგონია, ქვეყნის შიგნით უფრო მეტი რამის გაკეთება შემიძლია. ამიტომ არ დავთანხმდებოდი. რაც შეეხება ბიძინა ივანიშვილის მოსაზრებას, მე გითხრათ, რომ ბოლომდე ვემხრობი ასეთ გადაწყვეტილებას, რომ „ქართულ ოცნებას“არ უნდა ჰყავდეს კანდიდატი, ასე არ არის. მიმაჩნია, რომ იდეალური იქნებოდა ამ შემთხვევაში თვითონ ბიძინა ივანიშვილს და ეს იქნებოდა ძალიან სწორი გადაწყვეტილება.
გიმსჯელიათ ამაზე მასთან ერთად მაგალითად პარტიის შიგნით?
კი, მაგრამ უარზეა და ეს ძალიან კარგად ვიცით, თუმცა რომც არ გვემსჯელა, ისედაც მისი განწყობები ვიცი, რომ, ალბათ, დიდად არ დაინტერესდებოდა, არ იქნებოდა ამ ამბით მოხარული. პარტიის შიგნითაც და პირადად მასთანაც ერთი ერთზე მქონია საუბარი ამ თემაზე. ბიძინა ივანიშვილის იდეას რაც შეეხება, საერთოდ არ გვყავდეს კანდიდატი, ეს არ იქნებოდა ცუდი ვარიანტი, ქვეყანაში მართლა ძლიერი და მართლა კონსტრუქციული ოპოზიცია რომ იყოს. როდესაც ვხედავ, რომ რეალურად ყველაზე მეტი ხმის მოპოვება დღეს შეუძლია სააკაშვილის პარტიის გარკვეულ ნასხლეტებს და ნარჩენებს, მე ეს ძალიან არ მომწონს. თუმცა თუ გამოჩნდება ისეთი დამოუკიდებელი კანდიდატი, რომლის მხარდაჭერა მართლა შესაძლებელი იქნება და მეც სიამოვნებით მივცემ ხმას და საქართველოს მოსახლეობაც, ამ შემთხვევაში მისაღები გახდება ის იდეა, რასაც ბატონი ბიძინა ივანიშვილი აჟღერებს.
მაგალითად, სალომე ზურაბიშვილი შეიძლება იყოს ასეთი?
კონკრეტულ კანდიდატებზე არ გიპასუხებთ.
ვიდეო
