როგორ შეარჩია უმრავლესობამ ლომჯარიას და გოცირიძის კანდიდატები
ინტერვიუ იურიდიული კომიტეტის თავმჯდომარესთან
პარლამენტის ადამიანის უფლებათა კომიტეტმა სახალხო დამცველის პოზიციაზე ნინო ლომჯარიას კანდიდატურას მხარი დაუჭირა და მას დღეს „ქართულ ოცნებაში“ შემავალმა ფრაქციებმა მოუსმინეს. ომბუდსმენის კანდიდატად ნინო ლომჯარიას არჩევაზე, საკონსტიტუციო სასამართლოში მოსამართლედ სტრასბურგში დაწუნებული კანდიდატის, ევა გოცირიძის შერჩევის კრიტერიუმზე და სტრასბურგის სასამართლოს მიერ ვანო მერაბიშვილის საქმეზე გამოტანილ გადაწყვეტილებაზე, რომელიც მერაბიშვილის მიმართ ადამიანის უფლებათა კონვენციის მე-18 მუხლის დარღვევას ეხება, „მაესტროს“ კითხვებს პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე ეკა ბესელია პასუხობს.
რადგან დღეს ომბუდსმენის კანდიდატის მოსმენა იყო, ნინო ლომჯარიასთან დაკავშირებული შეკითხვებით დავიწყებ. ოპოზიციას ლომჯარიას დამოუკიდებლობასთან დაკავშირებით ეჭვები აქვს, ვინაიდან ის ბოლოს აუდიტის სამსახურში მაღალ პოზიციაზე მუშაობდა. თქვენი აზრით, ეს არის ეჭვების საფუძველი?
ეს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი და საპასუხისმგებლო გადაწყვეტილებაა, რომელიც პარლამენტმა უნდა მიიღოს და ჩვენ ძალიან დიდი ყურადღებითა და სიფრთხილით ვეკიდებით ამ საკითხს. უმრავლესობის მხრიდან ძალიან თამამი და გაბედული ნაბიჯი იყო, როდესაც შეირჩა კანდიდატი, რომელიც არის არა პოლიტიკურ ჯგუფთან აფილირებული და დაკავშირებული პირი. ის, რომ ბოლო პერიოდში აუდიტის სამსახურში იყო, ეს აბსოლუტურად არანაირად არ უკავშირდება პოლიტიკურ ჯგუფთან იდენტობას და პირიქით, შეგახსენებთ, რომ ბატონი ლაშა თორდია, რომელიც დანიშნული იყო სანამ „ქართული ოცნება“ მოვიდოდა ხელისუფლებაში, წარმოადგენდა წინა ხელისუფლების პოლიტიკურ გუნდს და მის მოადგილედ დაინიშნა ქალბატონი ლომჯარია, რომელიც არ იყო იმ პოლიტიკური გუნდის წარმომადგენელი, არამედ იყო სამოქალაქო საზოგადოებიდან. ასე, რომ პოლიტიკურ კონტექსტში მისი კანდიდატის განხილვა და დანახვა ძალიან არაობიექტური პოზიციაა და ახლა თუ ვინმეს უნდა ასე არაობიექტურად ისაუბროს, ეს მისი არჩევანია, მაგრამ ეს რა თქმა უნდა, ლოგიკური არ არის. ის სრულიად ნეიტრალური კანდიდატია და ჩვენი მიდგომაა, ვიპოვოთ არა ის, ვინც პირდაპირ დაკავშირებულია ჩვენს პოლიტიკურ გუნდთან, არამედ ნეიტრალური, ობიექტური კანდიდატი, იმიტომ რომ, სახალხო დამცველი არის კონსტიტუციური ორგანოს ძალიან მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი და ჩვენ ძალიან ბევრი გავაკეთეთ წინა ხელისუფლებაში და მეც პირადად, რომ სახალხო დამცველის ინსტიტუტი გაგვეძლიერებინა. ამისთვის ძალიან ბევრი გადაწყვეტილება მივიღეთ, ძალიან თამამი და გაბედული და სხვათა შორის, ძალიან კარგი ქვეყნისთვის და ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით.
თქვენი თანაგუნდელი მამუკა მდინარაძე ამბობდა, რომ დღეს ნინო ლომჯარიასგან ისმოდა კრიტიკა მმართველი გუნდის მიმართ და ის კიდევ უფრო მწვავე კრიტიკასაც არ გამორიცხავს, რაც მისი შეფასებით, მისასალმებელია. თუმცა ჯერ კიდევ მოქმედი ომბუდსმენი ამბობს, რომ სახალხო დამცველის აპარატის მხრიდან სახელმწიფო უწყებების კრიტიკა გახდა იმ კომენტარების განმაპირობებელი, რომელსაც ჩვენ ბოლო პერიოდში ნანუაშვილზე სხვადასხვა მაღალჩინოსნების მხრიდან ვისმენდით. რამდენად შეეგუება „ქართული ოცნება“ მომავალში ახალი ომბუდსმენისგან წამოსულ კრიტიკას?
ჩვენ კრიტიკისადმი მიუღებლობა არ გვჩვევია. უჩა ნანუაშვილი, რომელიც ჩვენ დროს ავირჩიეთ, ასევე არ იყო დაკავშირებული ჩვენ პოლიტიკურ გუნდთან და შემიძლია უამრავი რამ გავიხსენო ამ 4 წლის განმავლობაში როგორ ვაძლიერებდით სახალხო დამცველის ინსტიტუტს და როგორ ვმუშაობდით იმისთვის, რომ ომბუდსმენი ყოფილიყო უფრო ძლიერი და ავტორიტეტული, ვიდრე ჩვენ დაგვხვდა. დაგვხვდა ინსტიტუტი, რომლის წარმომადგენელს ქუჩაში სცემდნენ და ჩვენ, როდესაც ხელისუფლებაში არ ვიქნებით, დავტოვებთ ინსტიტუტს, რომელიც წლების განმავლობაში იმუშავებს, როგორც ერთ-ერთი საუკეთესო კონსტიტუციური ორგანო. ამაში აბსოლუტურად დარწმუნებული ვარ. რაც შეეხება იმას, რომ კრიტიკული განცხადებები ისმის, ეს აბსოლუტურად ნორმალურია. ხელისუფლებას კრიტიკის არ უნდა ეშინოდეს, უბრალოდ ეს კრიტიკა უნდა იყოს ობიექტური და ეს კრიტიკა უნდა იყოს რაციონალური.
თქვენი შეფასებით, ბატონი უჩა საკუთარ განცხადებებში ობიექტური არ იყო და კრიტიკისას დასაბუთებული არგუმენტაცია არ ჰქონდა?
მე ვახსენე ის პერიოდი, როდესაც ადამიანის უფლებების კომიტეტის თავმჯდომარე ვიყავი და ჩვენ ძალიან დიდი სამუშაო გავწიეთ ომბუდსმენის ინსტიტუტისთვის. მე და ბატონმა უჩამ ერთადაც ძალიან ბევრი ვიმუშავეთ და არ შემიძლია იმ ინსტიტუტის წინააღმდეგ გამოსვლა, რომლის გაძლიერებისთვის მე, ჩემს თანაგუნდელებთან ერთად, ძალიან ბევრი რამ გავაკეთე. რა თქმა უნდა იყო განცხადებები და შეფასებები, რომელსაც არ ვეთანხმებოდი და არ ვეთანხმები, მაგრამ ასევე შემიძლია გითხრათ, რომ სწორედ ჩვენ, ადამიანის უფლებების დაცვის კომიტეტში 2013 წელს, უჩა ნანუაშვილის ომბუდსმენობის პერიოდში, პირველად დავიწყეთ მისი რეკომენდაციების გაზიარება და შემდეგ ყოველ წელს პარლამენტი იღებდა ჩვენ მიერ მომზადებულ დადგენილებებს რეკომენდაციების გაზიარებით და ამ რეკომენდაციების მონიტორინგსაც ვახორციელებდით. ასე, რომ ერთად ძალიან ბევრი ვიმუშავეთ, მას ჰქონდა კრიტიკული განცხადებები, ზოგჯერ, ჩემი აზრით, არაობიექტური განცხადებები...
არის ნანუაშვილი საქართველოს ისტორიაში პირველი უსამართლო ომბუდსმენი?
არა, მე არ ვაკეთებ კომენტარებს ჩვენი თანაგუნდელების გამონათქვამებზე. ყველას აქვს თავისი პერსონალური სივრცე გამოთქმის და აზრის გამოხატვის დროს. მე შემიძლია გესაუბროთ ჩემი მხრიდან. მე ვერ დავუპირისპირდები იმ ინსტიტუტს, რომლის გაძლიერებისთვის ძალიან ბევრი რამ გავაკეთე, მაგრამ რაც მართებულად არ მიმაჩნია და რასაც არ ვეთანხმები, შემიძლია ვთქვა და ამიტომაც ვამბობ, რომ რა თქმა უნდა, ყველაფერში არ ვეთანხმები. განსაკუთრებით ბოლო პერიოდში იყო ისეთი შეფასებები, რომელიც სასამართლოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებებს ეხებოდა, რომელზეც სრულიად განსხვავებული პოზიცია მაქვს. ამაზე ოპონირება შემიძლია, მაგრამ როგორც ინსტიტუციას ჩვენ პატივს ვცემთ, ვაძლიერებთ და ამ ინსტიტუტს ჩვენ ძალიან გავუფრთხილდებით, იმიტომ რომ, ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით ქვეყანას ძლიერ ომბუდსმენის ინსტიტუტი სჭირდება.
ევა გოცირიძის კანდიდატურას რაც შეეხება, ის მმართველი გუნდის რჩეული კიდევ ერთხელ გახდა სხვა კონტექსტში. ამ შემთხვევაში საუბარია საკონსტიტუციო სასამართლოში მოსამართლის კანდიდატურად დასახელებაზე. მასთან დაკავშირებით ბევრი კითხვა ჰქონდა მესამე სექტორს და დღეს გაიხსენეს ყველა მისი განცხადება თუ ინიციატივები, რომელიც აზრთა სხვადასხვაობას იწვევდა. რა კრიტერიუმით შეჩერდა გუნდი მის კანდიდატურაზე?
ქალბატონი ევა გოცირიძის შემთხვევაში საუბარია იმაზე, მისი კვალიფიკაცია, გამოცდილება და პროფესიული თვისებები რამდენად შეესაბამება იმ ძალიან მაღალ სტანდარტს, რომელიც საკონსტიტუციო სასამართლოს სჭირდება და საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეს უნდა გააჩნდეს. ვინც ევა გოცირიძეს იცნობს და სამართლის სფეროში, იურისტების საზოგადოებაში მას ძალიან ბევრი იცნობს, თუ ყველა არა, ვერავინ ვერ იტყვის, რომ მისი კვალიფიკაცია შეიძლება ეჭვქვეშ დააყენო, ვერავინ ვერ იტყვის, რომ მას მაღალი პროფესიული ცოდნა არ აქვს, მათ შორის კონსტიტუციურ სამართალშიც. ის ერთ-ერთი გამორჩეული კონსტიტუციონალისტია. მისი პუბლიკაციები, ნაშრომები, წიგნები საერთაშორისო სამართლის, ადამიანის უფლებების სფეროში, კონსტიტუციურ სამართალში არის ერთ-ერთი მართლაც გამორჩეული და კარგი. მის პროფესიულ გამოცდილებას ვიცნობ. მას ძალიან ხანგრძლივი სამუშაო სტაჟი აქვს სასამართლოში. უზენაესი სასამართლოდან დაწყებული იუსტიციის საბჭოში, შემდეგ ადამიანის უფლებების სასამართლოში პრაქტიკა, როგორც იურისტის. ეს ძალიან დიდი გამოცდილებაა...
თუმცა ის სტრასბურგმა, როგორც კანდიდატი დაიწუნა...
არა, არა, არა. ზუსტად ეს მინდოდა მეთქვა და დამასწარით. როდესაც ამბობენ, რომ დაიწუნა ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის კომიტეტმა, მე ვესწრებოდი იმ სხდომას და იქ მისი კვალიფიკაცია ეჭვქვეშ არავის დაუყენებია. პირიქით, მისი კვალიფიკაციის მიმართ მხოლოდ და მხოლოდ პოზიტიური მოსაზრება გამოითქვა. მაშინ ქვეყანას მთლიანი სია დაუბრუნდა, იმიტომ რომ, ძალიან მაღალი სტანდარტია და ჩაითვალა, რომ სიაში წარმოდგენილი კანდიდატები მეტად კონკურენტულები უნდა ყოფილიყვნენ და არა იმიტომ, რომ ევა გოცირიძის კვალიფიკაცია დაიწუნა ევროპის საბჭომ. ეს არის სიცრუე და მინდა გითხრათ, მას ნამდვილად გულწრფელად ჰქონდა ძალიან ობიექტური და მაღალი შეფასება მოსმენის შემდეგ.
ვანო მერაბიშვილთან მიმართებაში სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მისი თანაგუნდელები ამბობენ, რომ ეს გამარჯვებაა. თუმცა ამ ვერდიქტში ნათქვამია, რომ მისი დაკავებისას პოლიტიკური მოტივი არ იკვეთება. ეს ვერდიქტი როგორ აისახება საქართველოს იმიჯზე?
საქართველოს იმიჯზე მძიმედ აისახებოდა ის, რომ სტრასბურგის გადაწყვეტილება გირგვლიანის საქმესთან დაკავშირებით როცა მოგვივიდა და სტრასბურგის ადამიანის უფლებათა სასამართლომ გვითხრა, ეს საქმე კარგად გამოიძიეთ და პასუხისგებაში მიეცით ის პირები, ვისაც წინა ხელისუფლებამ ხელი დააფარა - ეს რომ არ გაგვეკეთებინა და ერთ-ერთი ბრალდება გირგვლიანის საქმესთან დაკავშირებით მათ შორის დაუდასტურდა ბატონ მერაბიშვილს. ამ განაჩენს არ შეხებია სტრასბურგის სასამართლოს დღევანდელი გადაწყვეტილება, სტრასბურგის სასამართლოს არ დაუყენებია ეჭვქვეშ წინასწარი პატიმრობის კანონიერება, არც პოლიტიკური მოტივი არ გაიზიარა და რაც იმ ოდენობის მოთხოვნილი კომპენსაცია, რამდენსაც ადვოკატები საქართველოსგან ითხოვდნენ. ერთადერთი ეპიზოდია, რომელიც ციხიდან გაყვანის საკითხის ეხება და ამ ეპიზოდთან დაკავშირებით მიიჩნია, რომ დაცვის მხარის პოზიციები უფრო სარწმუნო იყო. თავისთავად ის, რომ გაყვანა პოლიტიკურ მიზნებს ემსახურებოდა, ესეც არ გაიზიარა და არც იმაზეა ლაპარაკი, ადამიანი საკნიდან რომ გაიყვანეს, ან აწამეს, ან რაიმე ზეწოლა მოხდა. ასე, რომ ამ ეპიზოდების და არგუმენტების ერთმანეთში არევა იქნება ძალიან არასწორი და უსამართლოც. ამ გადაწყვეტილებას სამართლებრივად თუ განვმარტავთ, ეს არის ერთ-ერთ ეპიზოდზე სასამართლოს მიერ მიჩნეული ფაქტის დადასტურება და იქ ხდება მტკიცებულებების შეწოვა, რომელი მხარე უფრო სარწმუნოდ იქნება მიჩნეული. სტრასბურის სასამართლომ ასე გადაწყვიტა, თუმცა ეს არ ეხება განაჩენს, ეს არ ეხება იმ ძალიან მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებებს, რომელიც ეროვნულ დონეზე იყო მიღებული მერაბიშვილთან დაკავშირებით.
სამართლებრივად, ეს პატიმრის გათავისუფლების საფუძველი შეიძლება გახდეს?
არა.
ანუ, განცხადებები, რომელსაც მთელი დღის განმავლობაში ვისმენთ, მხოლოდ პოლიტიკურია?
რა თქმა უნდა, და გასაგებია, ამ განცხადებების უკან რაც დგას. ვინც ამ განცხადებებს აკეთებს, ხომ გასაგებია, რომ მას პოლიტიკური დატვირთვა აქვს?!
ვიდეო
