რატომ დათანხმდა ადმინისტრაციაში მუშაობას

პრეზიდენტის საპარლამენტო მდივნის პოსტზე ანა დოლიძეს ანა ნაცვლიშვილი შეცვლის. ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის ყოფილი თავმჯდომარე, რომელმაც არასამთავრობო სექტორი რამდენიმე კვირის წინ დატოვა ქვეყნის პირველმა პირმა პირადად წარადგინა. საპარლამენტო მდივნის თანამდებობა კი ვაკანტური მას შემდეგ გახდა, რაც საქართველოს პრეზიდენტმა ანა დოლიძე იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრად დანიშნა. ანა ნაცვლიშვილის ახალ პოზიციაზე დანიშვნას უკვე მოჰყვა შეფასებები მმართველი გუნდიდან. გიორგი კახიანი იმედს გამოთქვამს, რომ ნაცვლიშვილი მისი წინამორბედივით პოლიტიზებული არ იქნება. "მაესტროს" კითხვებს ანა ნაცვლიშვილმა უპასუხა.

ანა ნაცვლიშვილი და გიორგი მარგველაშვილი
ფოტო: პრეზიდენტის ადმინისტრაცია

საინტერესოა, როგორია თქვენი სამუშაო პრიორიტეტები და რა პრინციპებით იხელმძღვანელებთ პარლამენტთან მუშაობის პროცესში? რამდენადაც ცნობილია, თქვენს წინამორბედს უმრავლესობის წევრებთან გარკვეული კარგი ურთიერთობები არ ჰქონდა, ის რამდენჯერმე პოლიტიკური განცხადებების გაკეთებაშიც კი დაადანაშაულეს.

რაც შეეხება პრიორიტეტებს, ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საკითხი ჩემს დღის წესრიგში ახლა არის კანონი „საზოგადოებრივი მაუწყებლის შესახებ“. საზოგადოებას მოეხსენება, რომ ის გადაწყვეტილება, რასაც ამ კანონთან დაკავშირებით პრეზიდენტი მიიღებს,15 იანვარს უნდა გახდეს ცნობილი და ჩვენ ამ მიმართულებით ვმუშაობთ. გარკვეული სამუშაოები ჩემი წინამორბედის მიერ უკვე იყო გაწეული, ახლა მე გადმომებარა ეს საქმე და უახლოეს დღეებში მთავარი პრიორიტეტი არის სწორედ ამ კანონთან დაკავშირებით მუშაობა. ეს ძალიან მნიშვნელოვანი კანონია. რაც შეეხება სხვა პრიორიტეტებს, არის მიმდინარე პროცესი, არაერთი კანონია შემოსული. ასევე მნიშვნელოვანი პროცესები მიმდინარეობს, პრეზიდენტს აქვს ძალიან დატვირთული დღის წესრიგი, რიგი საჯარო ღონისძიებები და ასე შემდეგ. ასე რომ, ეს დღის წესრიგი მიბმულია ერთის მხრივ, პრეზიდენტის დღის წესრიგთან და მეორეს მხრივ, იმ პროცესებთან, რომელიც საკანონმდებლო ორგანოში წარიმართება.

15-ში გახდება პრეზიდენტის პოზიცია ცნობილი და როგორია თქვენი შეფასება პარლამენტის გადაწყვეტილებაზე „საზოგადოებრივი მაუწყებლის შესახებ“ კანონთან დაკავშირებით?

ამ კანონში არის პრობლემები და არის რისკები, რომლებიც საზოგადოებრივი მაუწყებლის ეფექტიან ფუნქციონირებას შესაძლოა მნიშვნელოვან პრობლემებს უქმნიდეს. ამ რისკების სათანადო ანალიზი მიმდინარეობს ახლა ჩვენი გუნდის მიერ იმისთვის, რომ პრეზიდენტმა მიიღოს გადაწყვეტილება, მოაწეროს ხელი კანონს თუ გამოიყენოს კონსტიტუციით მინიჭებული ვეტოს უფლება...

არასამთავრობო სექტორიც, საზოგადოების ნაწილიც და ასევე პოლიტიკოსთა ნაწილიც მიჩნევენ, რომ ეს კანონი არც თუ ისე კარგ ვითარებაში ამყოფებს უკვე კერძო სექტორში არსებულ ტელეკომპანიებს.

სწორედ ამის თქმა მინდოდა, რომ საკმაოდ ფართოა იმ სუბიექტების წრე, რომლებსაც აქვთ დასაბუთებული კრიტიკული განწყობები, კონკრეტული მოსაზრებებიდან გამომდინარე, ამ კანონის მიმართ. რა თქმა უნდა, გადაწყვეტილებას იღებს საქართველოს პრეზიდენტი, მაგრამ ამ გადაწყვეტილების მიღებისას ის დაეყრდნობა ყველა იმ არგუმენტს, თუ დასაბუთებულ მოსაზრებას, რომელიც იქნა გაჟღერებული ამა თუ იმ დაინტერესებული მხარისა, თუ საზოგადოებრივი ჯგუფის მხრიდან. ამოსავალი წერტილი ამ ყველაფერში მაინც არის ის, რომ საზოგადოებრივი მაუწყებელი დარჩეს მაუწყებლად, რომელიც შეძლებს მოემსახუროს, კიდევ უფრო მეტად მოემსახუროს საზოგადოების ინტერესებს. მთავარი არის, რომ მის ამ ბუნებას და მის ამ ფუნქციას არ დაემუქროს საფრთხე და პირიქით, ნორმატიულმა რეგულაციებმა თუ ნებისმიერმა სხვა, პრაქტიკაში განხორციელებულმა მოქმედებამ ხელი შეუწყოს და გარანტიები განამტკიცოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის, რომ მისი ეს ძალიან  მნიშვნელოვანი, ამ ქვეყნის მოქალაქეებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი ფუნქცია არ შესუსტდეს და არ დადგეს კითხვის ნიშნის ქვეშ. ეს არის ის სტანდარტი, რა სტანდარტითაც ახლა მიმდინარეობს ამ ცვლილებების შეფასება და რაზე დაყრდნობითაც პრეზიდენტი მიიღებს გადაწყვეტილებას.

ძალიან მოკლედ რომ გვითხრათ, რამდენად ემთხვევა თქვენი და პრეზიდენტის პირადი პოზიცია ამ საკითხთან მიმართებაში? არის თუ არა ეს კანონი გუნდში გარკვეული დისკუსიის საგანი?

ზოგადად, ჩემი ამ პოზიციაზე დათანხმების ერთ-ერთი მთავარი ამოსავალი წერტილი არის ის, რომ პრეზიდენტი ძალიან დემოკრატიულად მუშაობს ადმინისტრაციის გუნდთან და აქ არის ძალიან ჯანსაღი პროცესი აზრთა გაცვლა-გამოცვლის, იქნება ეს უშუალოდ ამ კანონთან მიმართებაში, თუ სხვა საკითხებთან მიმართებაში, რაც ჩემთვის ძალიან ფასეული და მნიშვნელოვანია იმისთვის, რომ საბოლოოდ სახელმწიფო მეთაურმა მიიღოს ყველაზე უფრო სწორი გადაწყვეტილება კონკრეტულ კანონთან თუ სხვა საკითხებთან დაკავშირებით. ამიტომ ასეთი განხილვები არის, ეს არის მუშა პროცესი, სადაც, ბუნებრივია, ჩვენ ყველა არგუმენტს შესაბამისად შევაფასებთ, ავწონ-დავწონით, შევხედავთ და სწორედ ამის საფუძველზე მიიღებს პრეზიდენტი გადაწყვეტილებას.

ჟურნალისტებს გვაქვს ვარაუდების გამოთქმის უფლება. სავარაუდოდ, შეიძლება პრეზიდენტმა ხელი არ მოაწეროს ამ კანონს და ამ შემთხვევაში თქვენ საკმაოდ ცხელი დებატები და ურთიერთობების ფორმები გელით უკვე პარლამენტში. როგორ აფასებთ პარლამენტის საქმიანობას და თქვენი აზრით, ზოგადად, რამდენად კონსტრუქციული იქნება პარლამენტი? თქვენი შეხების დიდი წერტილი უკვე სწორედ საპარლამენტო საქმიანობა იქნება.

პრეზიდენტისა და პარლამენტის ურთიერთობა, მხედველობაში მაქვს საკანონმდებლო პროცესთან მიმართებით და არა ზოგადად, თუ საკანონმდებლო პროცესთან მიმართებით ავიღებთ, ფაქტია ის, რომ რამდენიმე ასეული კანონი აქვს მიღებული პარლამენტს ამ პერიოდის განმავლობაში და მათ აბსოლუტურ უმრავლესობაზე პრეზიდენტს არა მხოლოდ ხელი აქვს მოწერილი, არამედ ყოფილა შემთხვევები, როდესაც პროაქტიულად, საჯაროდ დადებითი პოზიციაც კი გამოუხატავს, როდესაც პარლამენტი იღებს იმ კანონებს, რომელიც მნიშვნელოვან საზოგადოებრივ საკითხებს, საჭირბოროტო საკითხებს არეგულირებს მაღალი სტანდარტით. ამიტომ ვეტო - ეს არის ძალიან მნიშვნელოვანი კონსტიტუციური უფლება, მაგრამ სტატისტიკურადაც თუ შევხედავთ ძალიან ბევრი სხვა ტიპის დასასრულიც ჰქონია ამა თუ იმ კანონზე მსჯელობას და სამუშაო პროცესს. კიდევ ერთხელ ვიტყვი, ვეტო უმნიშვნელოვანესი კონსტიტუციური  მუხრუჭია, ამ უფლებამოსილებით არის აღჭურვილი პრეზიდენტი და ვეტოს მნიშვნელობა არის ის, რომ როდესაც სახელმწიფოს მეთაური ხედავს არსებით პრობლემას უკვე მიღებულ კანონში, მან გამოიყენოს ეს უფლება და ამით საქართველოს საკანონმდებლო ორგანოს მისცეს შესაძლებლობა, რომ კიდევ ერთხელ მიუბრუნდეს საკითხის განხილვას იმისთვის, რომ ამ ქვეყანას ჰქონდეს მის საჭიროებაზე და მის რეალობაზე მორგებული და საუკეთესო კანონები. ამიტომ ვისურვებდი, რომ ასე იყოს დანახული და გაგებული როგორც საკანონმდებლო ორგანოს, ასევე  ფართო საზოგადოების მხრიდან ვეტო, ეს იქნება უკვე დადებული და გამოყენებული შემთხვევები, თუ სამომავლოდ, თუკი პრეზიდენტი გადაწყვეტს, რომ ამ კანონთან ან სხვა კანონთან მიმართებაში მისი ეს კონსტიტუციური უფლებამოსილება გამოიყენოს. რაც შეეხება დებატებს და ასე შემდეგ, მე დებატების არ მეშინია. ამას, ალბათ, კარგად ადასტურებს ჩემი წინა საქმიანობაც, მაგრამ ისევე როგორც წინა საქმიანობაში სხვა სტატუსით, აქაც ჩემთვის ამოსავალი წერტილი, კიდევ ერთხელ იქნება, საჯარო ინტერესი, ამ ქვეყნის ინტერესი და ის, რომ მივიღოთ იმაზე უკეთესი კანონი, ვიდრე ამ დისკუსიის და თუნდაც ცხარე დებატების გარეშე მოხდებოდა. დებატები არის ძალიან მნიშვნელოვანი, ღირებული ნაწილი. საკანონმდებლო ორგანო იმისთვის არსებობს, რომ იქ ადამიანებმა იდებატონ, მათ შორის ცხარე ფორმატში, თუმცა არასოდეს გასცდნენ ეთიკურ ჩარჩოებს და ძალიან დიდი იმედი მაქვს, რომ ეთიკური ჩარჩოები და სტანდარტები იქნება დაცული.

მინდა თქვენი შეფასება მოვისმინო საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით, რომელიც შეწყალებაზე პრეზიდენტის უფლებამოსილებას ეხება.  რამდენად ექვემდებარება პრეზიდენტის  ეს უფლებამოსილება სამართლებრივ რევიზიას?

როგორც ეს საქმე წარმართა საქართველოს პროკურატურამ, ეს მიდგომა და ასე საკითხის დაყენება საქართველოს კონსტიტუციას ეწინააღმდეგება და უფრო მეტიც, ამ მიდგომით პროკურატურა გარკვეულწილად ცდილობს, რომ კონსტიტუციით დადგენილი ძალთა ბალანსი შეცვალოს. რაც ძალიან შემაშფოთებელი რეალობაა. მე ძალიან ხაზგასმით მინდა აღვნიშნო და ამაზე არაერთხელ ისაუბრა საჯაროდ პრეზიდენტმა, რომ სანდრო გირგვლიანის მკვლელობა და მთელი ის სისტემური, ძალიან მზაკვრული დანაშაული, რომელიც სახელმწიფოს წარმომადგენლებმა და უწყებებმა ჩაიდინეს ამ დანაშაულის ჩადენით, დაფარვით და ასე შემდეგ, იყო სრულიად მიუღებელი მაშინაც და დღესაც ქართული საზოგადოებისთვის და ნებისმიერი ადამიანისთვის, რომელსაც აქვს გარკვეული ეთიკური თუ მორალური კოდექსი. მაგრამ ჩვენ ვსაუბრობთ კონკრეტულ სამართლებრივ საქმეზე, კონკრეტულ სისხლის სამართლის საქმის კვალიფიკაციაზე, რომელიც არის სრული სამართლებრივი ნონსენსი - პრეზიდენტის გასამართლება კონსტიტუციური პრეროგატივისთვის. ანუ, ეს პრეზიდენტის უფლება კი არ არის მარტო, არამედ პრეროგატივაა, რაც იმას ნიშნავს, რომ ეს არის პრეზიდენტის შეუზღუდავი უფლებამოსილება და ის არ ექვემდებარება რევიზიას. იყო გარკვეული დისკუსიები, გარკვეული სამართლებრივი მცდელობები, რომ რაღაც სამართლებრივ ჩარჩოში მოექციათ ეს დისკუსიები და დაესვათ კითხვა - კი მაგრამ, თუ პრეზიდენტმა ქრთამი აიღო, ნუთუ არ შეიძლება მისთვის პასუხის მოთხოვნა სამართლით?! რა თქმა უნდა, თუ ქრთამი აიღო, ან თუ კონკრეტული დანაშაული ჩაიდინა, მაშინ პრეზიდენტი უნდა გაასამართლო იმ კონკრეტული დანაშაულისთვის, იმ კონკრეტული მუხლით, მაგრამ ისე, როგორც ახლა არის დაწერილი ბრალდება და როგორც წარიმართა საქმე, ის რაიმე კონკრეტულ დანაშაულზე ვერ გადის. გადის დანაშაულზე, რომლის ფორმულირებაც კოდექსში არის უაღრესად ფართო და ამ მუხლის საფუძველზე პრეზიდენტის გასამართლება შეწყალების აქტისთვის, ეს არის პროკურატურის მხრიდან სწორედ კონსტიტუციურ ძალთა ბალანსის დარღვევა. საქართველოს კონსტიტუცია პრეზიდენტს არანაირ დათქმას არ უწესებს. მას შეუძლია ისე გამოიყენოს შეწყალების უფლება, როგორც მისი სინდისი ამის შესაძლებლობას მისცემს. რა თქმა უნდა, კიდევ ერთხელ ხაზგასმით ვიტყვი, მიხეილ სააკაშვილის მხრიდან სანდრო გირგვლიანის მკვლელების შეწყალება, ეს მოქმედება ვერანაირ ეთიკურ თუ პოლიტიკურ სტანდარტში ვერ ჯდება, მაგრამ სამართლებრივი თვალსაზრისით, ამ კვალიფიკაციით, რა კვალიფიკაციაც პროკურატურამ ამ საქმეს მიანიჭა, ეს არის სამართლებრივი ნონსენსი და ფაქტობრივად უპრეცედენტო შემთხვევა მსოფლიოს სამართლის ისტორიაში, როდესაც ამისთვის გაასამართლეს პრეზიდენტი. სხვა კვალიფიკაციით რომ წასულიყო ეს საქმე, რომელსაც არ ექნებოდა პრობლემა, რა თქმა უნდა, გასაგებია. იმიტომ რომ, ის რაც მოხდა, ის რაც იყო ჩადენილი და როგორც მოხდა შემდეგ ამ დანაშაულის დაფარვისთვის მთელი სახელმწიფო მანქანის კოორდინირებული მოქმედება, რაზეც ხაზგასმით მიუთითა ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ, ეს საკამათო თემა არ არის...

მაგრამ უსინდისობა, ამ შემთხვევაში ვერ გახდება სამართლებრივი ფორმულირების  საფუძველი...

ის ბრალდება, რომელიც იქნა წარდგენილი, ეს არის სამართლებრივად უაღრესად სუსტი, სუსტზე მეტიც, კიდევ ერთხელ გავიმეორებ - სამართლებრივი ნონსენსია და ძალიან სამწუხაროა, რომ მიუხედავად დიდი მოლოდინისა 2012 წლის შემდეგ ხელისუფლების ცვლილების კონტექსტში, რომ ამ, ისევე როგორც ბევრ სხვა საქმეზე ბოლოს და ბოლოს მართლმსაჯულება განხორციელდებოდა და სამართლიანობა იზეიმებდა, ასეთი, უაღრესად პრობლემური და სამართლებრივად სრულიად გაუმართლებელი ფორმებით სცემს პასუხს ხელისუფლება და სახელმწიფო ამ დანაშაულს. რაც ახლა ხდება, ეს არ არის მართლმსაჯულების აღსრულება, საუბედუროდ. ვისურვებდი, რომ სახელმწიფოს ჰქონდეს სამართლებრივად გამართული პოზიციონირება ამ საქმესთან დაკავშირებით. ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია იმის აღნიშვნა, რომ ვინაიდან ხშირად იქნა ნახსენები სტრასბურგის გადაწყვეტილება, ამ გადაწყვეტილებაში ძალიან ბევრ სხვა უწყებაზე იყო საუბარი, რომლებმაც ასევე ყველაფერი გააკეთეს იმისთვის, რომ გირგვლიანის საქმეზე მართლმსაჯულება არ აღსრულებულიყო. თუმცა ის ადამიანები, რომლებიც უშუალოდ მონაწილეობდნენ ამ მართლმსაჯულების არ აღსრულებაში, ჩვენ არა მხოლოდ არ ვიხილეთ მათი ანგარიშვალდებულება რაიმე ფორმით, ან სამართლებრივი, ან პოლიტიკური, ან ეთიკური, არამედ  ზოგიერთი მათგანი დაწინაურებულიც კია და ძალიან მნიშვნელოვან თანამდებობებზეა. ეს, რა თქმა უნდა, არის ასევე სახელმწიფოს არათანმიმდევრული მიდგომის მაჩვენებელი და კიდევ ერთხელ, საზოგადოებისთვის უმნიშვნელოვანეს საქმეზე, როგორიც იყო გირგვლიანის საქმე კიდევ ერთხელ ვიტყვი, რომ ამით მართლმსაჯულება არ აღსრულებულა. ეს კიდევ გასაკეთებელი საქმე აქვს სახელმწიფოს.

ვიდეო