04 მარტი 2019

რა სარგებელი აქვს თბილისს რუსეთთან არაფორმალური დიალოგით

„ჩვენ ვაკეთებთ ოპტიმალურს შექმნილ ვითარებაში“

27 თებერვალს პრაღაში აბაშიძე-კარასინის ფორმატში წლის პირველი შეხვედრა გაიმართა. შეხვედრის დაწყებამდე რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე გრიგორი კარასინმა განაცხადა, რომ ქართველი კოლეგები უსიამოვნო მოულოდნელობებს უნდა ელოდონ, რაც აღქმული იყო, როგორც მუქარა. ამ გნცხადებაზე, პრაღის ფორმატსა და იმის შესახებ თუ რა უნდა ჩვენს მეზობელ რუსეთს, გადაცემა „იმედი LIVE“-ს წამყვანებს პრემიერმინისტრის სპეციალური წარმომადგენელი რუსეთთან ურთიერთობის საკითხებში ზურაბ აბაშიძე ესაუბრა.
 

ზურაბ აბაშიძე

მოსკოვი, რუსეთი
ფოტო: shutterstock.com

თეონა გეგელია: კარასინმა ინტერვიუში თქვა, რომ მისთვის მიუღებელია პრეზიდენტ სალომე ზურაბიშვილის და პრემიერმინისტრის განცხადებები რუსეთზე. საინტერესოა, რომ მთელი წინასაარჩევნო საპრეზიდენტო კამპანიის განმავლობაში მთავრობის ოპონენტებისგან ისმოდა, რომ ზურაბიშვილი იყო ლამის რუსეთის წარმომადგენელი საქართველოში. ვიცი, რომ ეს არ არის ფორმატი, სადაც პოლიტიკურ საკითხებს განიხილავთ, მაგრამ თქვენთან საუბრის დროს ამ ტიპის უკმაყოფილება გამოთქვა თუ არა კარასინმა ქართველი მაღალი რანგის თანამდებობის პირების განცხადებებთან დაკავშირებით?

ზურაბ აბაშიძე: თქვენ სწორად აღნიშნეთ, რომ ეს ფორმატი იმთავითვე შექმნილია პრაქტიკული საკითხების განსახილველად. ჟენევაში განიხილება უფრო რთული პოლიტიკური საკითხები უსაფრთხოებასთან, ჰუმანიტარულ პრობლემებთან დაკავშირებით, უმთავრესად ოკუპირებულ ტერიტორიებთან მიმართებით. ხოლო პრაღის ფორმატი შეიქმნა პრაქტიკული პრობლემების მოსაგვარებლად სავაჭრო-ეკონომიკურ სფეროში, სატრანსპორტო კავშირების სფეროში და აქვეა გარკვეული ჰუმანიტარული საკითხებიც. შეგვიძლია მერე დავაზუსტოთ, რა მაქვს მხედველობაში. ასეთია ჩვენი დღის წესრიგი, მაგრამ რადგან ეს არის არაფორმალური დიალოგი, იქ ჩვენ ვალდებულებებს არ ვიღებთ, რაღაც დოკუმენტებს არ ვაფორმებთ. პრინციპში არის იმის საშუალებაც, რომ სანამ კონკრეტულ საკითხებზე გადავალთ ამ პრაქტიკული მიმართულებებით, რაღაც კომენტარები, განცხადებები გავაკეთოთ. მე ამას ყოველთვის ვიყენებ იმისათვის, რომ ყურადღება გავამახვილო ოკუპირებულ ტერიტორიებზე შექმნილ რთულ ვითარებაზე, მიუხედავად იმისა, რომ ეს ჟენევის ფორმატის თემატიკაა და იქ განიხილება ეს დეტალურად, საგნობრივად და ასე შემდეგ.

თეონა გეგელია: რამ გააღიზიანა ის, რატომ გააკეთა ასეთი განცხადება შეხვედრამდე? შემდეგ მე მოვისმინე თქვენი შეფასება, როცა გკითხეს კარასინის ამ განცხადების მიზეზი, თქვენ თქვით, რომ შეხვედრაზე მსგავსი რამ არ თქმულა. თქვენი აზრით, რა იყო მისი ამ განცხადების მიზეზი, რომელიც მუქარადაც შეფასდა?  

ზურაბ აბაშიძე: ეს შესავალი იმის აღსანიშნავად გავაკეთე, რომ თუ მე ვთქვათ იქ ვსაუბრობ რაღაც ისეთ თემაზე, რაც დღის წესრიგთან არ არის დაკავშირებული, იმასაც აქვს საშუალება ილაპარაკოს, ვერ გააჩერებ, რომ რაღაც თქვას და მერე ამის შემდეგ უპასუხონ. როგორც წესი, ის ჩვენს შეხვედრებზე იმ თემებზე საუბრობს ხოლმე, რაც მათთვის არასასიამოვნოა. ეს დაკავშირებულია საქართველოს ურთიერთობებთან ჩვენს დასავლელ პარტნიორებთან, უპირველეს ყოვლისა, საქართველო-ნატო-ს ურთიერთობებთან. ყველგან, სადაც კი ამის საშუალება აქვთ, ხშირად აღნიშნავენ ხოლმე ნატო-ს თემატიკასთან ერთად იმას, რომ საქართველო ატარებს ანტირუსულ პოლიტიკას და მისი ხელმძღვანელები აკეთებენ მწვავე განცხადებებს რუსეთის მიმართ. ამაზე ჩემი პასუხი ყოველთვის სტანდარტულია, რომ პრაღის ფორმატით არ არის გათვალისწინებული ისეთი საკითხის განხილვა, როგორიცაა ჩვენი ურთიერთობა ჩვენს დასავლელ პარტნიორებთან, ან საერთაშორისო ორგანიზაციებთან, რომ ეს ჩვენი სუვერენული არჩევანია და პრაღის ფორმატში ამ თემების განხილვა არ გამოვა.    

გურამ ნიკოლაშვილი: თქვენ თქვით, რომ ეს შეხვედრები არაფორმალურია. რუსეთი თავადაც საკმაოდ არაფორმალური ქვეყანაა, სადაც ერთი ადამიანის ძალაუფლება არის განუსაზღვრელი, კარასინი არის რუსეთის პრეზიდენტთან პირდაპირ კონტაქტში. თქვენ თქვით, რომ პრაქტიკულ საკითხებს აგვარებთ. 2011 წელს შვეიცარიული მხარის შუამდგომლობით ხელი მოეწერა ხელშეკრულებას სავაჭრო ტვირთბრუნვის მონიტორინგზე აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის ტერიტორიაზე. უკვე 8 წელი გავიდა, არის რაიმე პროგრესი, როდისთვის შეიძლება ამუშავდეს ეს შეთანხმება?

ზურაბ აბაშიძე: ეს საკითხი განვიხილეთ. ცოტა ფორმულირება, რაც თქვენ ბრძანეთ, მთლად მასე არ არის. საუბარია ორმხრივი ვაჭრობის თემებზე და ამ თვალსაზრისით საბაჟო მონიტორინგზე. ეს შეთანხმება გაფორმდა, მერე ბევრი დრო დასჭირდა კონტრაქტის ტექსტის მომზადებას, რომელიც შემდგომ გაფორმდა შვეიცარიულ კომპანიასთან. ჩვენ ეს კონტრაქტი ერთი წლით ადრე გავაფორმეთ, ვიდრე რუსეთის მხარემ. ჩვენ კიდევ უფრო რომ გვეჩქარა და წინ წავსულიყავით, პროცესი მაინც არ დაჩქარდებოდა, იმიტომ რომ, ჩვენ წინ მივდიოდით, რუსეთი უფრო ნელა დგამდა ნაბიჯებს. საბოლოო ჯამში, კონტრაქტი მათაც გააფორმეს შვეიცარიულ კომპანიასთან შარშან, ამის შემდეგ გადაირიცხა შესაბამისი თანხები და ახლა ჩვენ უკვე იმპლემენტაციის ეტაპზე გადავდივართ. 6 თებერვალს ამ თვალსაზრისით პირველი ნაბიჯი გადაიდგა. შეიკრიბა და მოხდა სამუშაო ჯგუფის ფორმალიზება. ეს გახლავთ ქართულ-შვეიცარიულ-რუსული სამმხრივი ერთობლივი კომიტეტი. ამ კომიტეტმა უნდა აწარმოოს მონიტორინგი და უნდა წარმართოს ეს სამუშაო ხელშეკრულების იმპლემენტაციის თვალსაზრით. უკვე გაკეთდა მონახაზი, თუ როგორ უნდა წარიმართოს ეს მუშაობა. არის რიგი საკითხებისა, რომელზეც შეთანხმებაა საჭირო. ძალიან არასტანდარტული, ძალიან არაორდინარული თემაა და ალბათ, ბევრი კითხვა იქნება მომავალშიც იმისათვის, რათა პირველი პრაქტიკული ნაბიჯები გადაიდგას. პრინციპში, პროცესი დაიძრა და უკვე იმპლემენტაციის ეტაპზე გადავდივართ.  

თეონა გეგელია: რუსულ პრესაში ამას შეფასებებიც მოჰყვა, როცა რუსეთმა ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას შვეიცარიულ მხარესთან. მაშინ იყო ლაპარაკი იმაზე, რომ ამან ძალიან გააბრაზა აფხაზები და ოსები.    

ზურაბ აბაშიძე: იცით რაშია საქმე, ეს არის ქართულ-რუსული ორმხრივი შეთანხმება...

თეონა გეგელია: მესმის, მაგრამ ამიტომაც იყო საინტერესო და ზოგადად, ეს რთული თემაა. ლაპარაკია ადგილზე, საზღვარზე, სადაც ვიღაც უნდა დადგეს და ამ ორი ქვეყნის შეთანხმების საფუძველზე უნდა შეამოწმოს რაღაც. შესაბამისად, ეს რა ადგილი იქნება, ეს იწვევს დავას   

ზურაბ აბაშიძე: ეს ადგილები, ეგრეთ წოდებული ტერმინალები კოორდინატებით განსაზღვრულია. იქ უნდა დადგნენ არა შვეიცარიელი მებაჟეები, არამედ კერძო კომპანიის წარმომადგენლები. თუკი ამ მიმართულებებით იქნება რაღაც ტვირთბრუნვა, ისინი მოახდენენ ამ ტვირთების მონიტორინგს. თუმცა ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ეს მიმართულებები ავტომატურად გაიხსნება და ვაჭრობა, ტვირთბრუნვა ავტომატურად დაიწყება ამ მიმართულებებით. ეს ცალკე, დამატებითი პოლიტიკური გადაწყვეტილების საგანი იქნება. ახლა საუბარია მხოლოდ იმაზე, რომ ეს ტერმინალები განთავსდება და თუკი რაიმე ტვირთი გაივლის, ამის შესახებ შვეიცარიული კომპანია ინფორმაციას მიაწვდის მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციას. 

თეონა გეგელია: კი, ეს თავის დროზე იყო ჩვენი თანხმობის შედეგი, როდესაც 2011 წელს საქართველო დათანხმდა რუსეთის მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციაში გაწევრიანებას. ბატონო ზურაბ, უკვე 6 წელია პრაღის ფორმატი არსებობს, თქვენ ამ ხნის განმავლობაში ბევრჯერ მოისმინეთ პოლიტიკოსებისგან, რომ ამ ფორმატს აზრი არ აქვს და ამაზე გედავებოდნენ. მე ამ შეხედულებას არ ვიზიარებ, ჩემი აზრით დიალოგს ნებისმიერ ფორმატში, ყოველთვის აქვს აზრი. მაგრმა მათაც აქვთ თავისი არგუმენტები, რომ ევროატლანტიკურ მისწრაფებაზე რუსეთისგან პერიოდულად ისევ ისმის მუქარები, სხვათა შორის კარასინამდე ცოტა ხნით ადრე რუსეთის თავდაცვის მინისტრმა სერგეი შოიგუმაც გააკეთა განცხადება... 

ზურაბ აბაშიძე: დიახ, ეს განცხადებები ერთობლივად გაკეთდა...

თეონა გეგელია: ასევე ეს მცოცავი ოკუპაცია არ წყდება, მოქალაქეები იღუპებიან, თუნდაც არჩილ ტატუნაშვილის საქმე, გიგა ოთხოზორიას საქმე. კითხვა ბუნებრივად რჩება, აქვს კი ამ ფონზე მათთან ლაპარაკს აზრი?

ზურაბ აბაშიძე: და რა აზრი აქვს ვაჭრობას... მრთლაც ასეა, რომ რაც ეს ფორმატი შეიქმნა, ჩვენი ოპონენტების მხრიდან სულ არის კრიტიკა, მაგრამ ჩვენ ასეთი არჩევანის წინაშე ვართ. ჩვენი დასავლელი პარტნიორები მთელი ამ წლების განმავლობაში ხაზგასმით გვირჩევენ, რომ არავითარ შემთხვევაში ჩვენ ეს დიალოგი არ შევწყვიტოთ. მე რაღაც ამონარიდები მოვიტანე აქ, რაც ადრე არ გამიკეთებია.

თეონა გეგელია: გისმენთ. თქვენ ხვალ პარლამენტშიც უნდა მიხვიდეთ და იქაც მოგიწევთ ალბათ ამაზე ლაპარაკი.

ზურაბ აბაშიძე: 2013 წელს, როგორც კი დაიწყო ჩვენი ეს დიალოგი ამას მიესალმებოდა მაგალითად ბრიტანეთის მთავრობა; 2014 წელს მაქვს ჟოზე მანუელ ბაროზოს, ევროკავშირის თავმჯდომარის მოწოდება, რომ ევროკავშირი მიესალმება საქართველოსა და რუსეთს შორის დაწყებულ დიალოგს; 2015 წელს ნატო-ს გენერალური მდივანი მოუწოდებდა რუსეთსა და საქართველოს, რომ გაეგრძელებინათ დიალოგი, რომელმაც ხელი უნდა შეუწყოს ორ ქვეყანას შორის პრობლემების მოგვარებას; 2016 წელს კანცლერი ანგელა მერკელი მიესალმებოდა ამ დიალოგს და თვლიდა, რომ დიალოგის მეშვეობით უნდა მოხდეს საქართველოსა და რუსეთს შორის პრობლემების მოგვარება. „ჩემი აზრით, ეს დიალოგი გაგრძელდება და უნდა გაგრძელდეს კიდეც. კონტაქტის შენარჩუნების იდეა ყოველთვის კარგია, რადგან ამ მეთოდით სიტუაციის განმუხტვა მანამდეა შესაძლებელი, სანამ ვითარების ესკალაცია მოხდება“, - ამას ამბობდა კურტ ვოლკერი. მოგეხსენებათ ის ახლა სპეციალური წარმომადგენელია უკრაინაში; ნატო-ს გენერალური მდივანი 2018 წელს მოგვიწოდებდა, რომ აუცილებლად გააგრძელეთ დიალოგი, შეინარჩუნეთ კომუნიკაცია. შარშან ევროპარლამენტმა მიიღო რეზოლუცია, სადაც ხაზგასმით ჩაწერილია, რომ მიესალმებიან საქართველოს მცდელობას, შეინარჩუნოს დიალოგის ფორმატი რუსეთთან. ჩამონათვალი მაქვს. იმის თქმა მინდა, რომ ჩვენ დასავლელ პარტნიორებთან მუდმივი კონტაქტი გვაქვს. მე სანამ იქ წავალ, ვხვდები მათ. რომ ჩამოვდივარ, ისევ ვხვდები. მათგან გვესმის მხოლოდ ერთი - დიალოგი არ შეწყვიტოთ, კომუნიკაცია არ შეწყვიტოთ.

გურამ ნიკოლაშვილი: რომ წარმოვიდგინოთ, საქართველომ და რუსეთმა აღადგინონ დიპლომატიური ურთიერთობა, ყველა ის ადამიანი, ვინც თქვენ ჩამოთვალეთ, დარწმუნებული ვარ, ამას მიესალმება და მოვისმენთ ფრაზებს, რომ მშვიდობას ალტერნატივა არ აქვს. მიუხედავად იმისა, რომ უკრაინასა და რუსეთს შორის პრაქტიკულად ომია, მათ უბრალოდ ერთმანეთთან ელჩები აღარ ჰყავთ, თორემ დიპლომატიური ურთიერთობები არ გაუწყვეტიათ. კარასინის განცხადებიდან ჩანს, რომ ის მუდმივად გვაყვედრის სტატუს-ქვოს, ის საუბრობს სავაჭრო ბრუნვაზე, რუსეთში მცხოვრებ ემიგრანტებზე, რა რაოდენობის თანხას რიცხავენ ისინი, საუბრობს ტურისტებზე. პრაქტიკულად ჩანს, რომ ის ამას გვაყვედრის, რომ ამით ჩვენ კმაყოფილები უნდა ვიყოთ და რომ დავანებოთ თავი სადღაც ყურებას და ვიყოთ რეგიონში კარგი მეზობელი. ჩვენ კონსტიტუციაში გვიწერია, რომ ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში გაწევრიანებისთვის უნდა შრომობდეს ყველა სახელმწიფო უწყება. თქვენი ფორმატი ძალიან კარგია, მაგრამ ასეთ მტკივნეულ საკითხებს გვერდს ვერ ავუვლით. როგორ უნდა მოთავსდეს რუსეთის პოზიცია და საქართველოს ეს მისწრაფება ერთმანეთში?

ზურაბ აბაშიძე: მესმის, კითხვა საინტერესოა, სწორია. მე ეს იმიტომ ჩამოვთვალე და კიდევ ბევრი რამის ჩამოთვლა შემიძლია, იგივე ნატო-ს გენერალური მდივნის მოწოდებების და ასე შემდეგ. ჩვენ ვთვლით, რომ ეს ორგანიზაციები, ეს ქვეყნები არიან ჩვენი სტრატეგიული მოკავშირეები, პარტნიორები, რომლებთანაც ჩვენ საგარეო პოლიტიკას ვათანხმებთ. თუ ასეთ პრინციპულ საკითხს მათთან არ შევათანხმებთ და ავირჩევთ რაღაც სხვა გზას, მაშინ მათგან არც უნდა ველოდოთ იმ პოლიტიკურ მხარდაჭერას, რასაც ჩვენ ყოველდღიურად ვგრძნობთ. მეორე მხრივ, მსოფლიოში არ არსებობს ქვეყანა, რომელსაც რუსეთთან რაიმე სახის კომუნიკაცია არ აქვს. ჩვენზე დაბალი დონის სახელმწიფოთა შორის ურთიერთობებსაც ვერ დამისახელებთ. აი, ყველაზე დაბალი დონის ურთიერთობა გვაქვს ჩვენ.

თეონა გეგელია: ჟენევის ფორმატი ხომ არსებობს და ეს საკმარისია-ო,  - ამას ამბობენ თქვენი ოპონენტები.

ზურაბ აბაშიძე: ამასაც მოგახსენებთ. ამაზე დაბალი დონე არ არსებობს, ჩვენ არ გვაქვს დიპლომატიური ურთიერთობები, არც სახელმწიფოთაშორისი ურთიერთობები. თქვენ სწორად ახსენეთ, ხომ ხედავთ, უკრაინა, რომელიც ახლა ომის მდგომარეობაშია, დიპლომატიური ურთიერთობები არ შეუწყვეტია, არც დსთ-დან გასულა ბოლომდე, გასულ წელს მათი ვაჭრობა რუსეთთან 16%-ით გაიზარდა. ჩვენთან შედარებით 10-ჯერ მეტი ვაჭრობა აქვთ რუსეთთან, 15 მილიარდი. მართალია, ჩვენზე ბევრად დიდი ქვეყანაა, მაგრამ ისინიც ითვალისწინებენ რაღაც რეალობას და კომუნიკაციას არ წყვეტენ. როგორ წარმოგიდგენიათ, მეზობელ ქვეყანასთან, როგორც არ უნდა მოგწონდეს და აკრიტიკებდე, მაგრამ კომუნიკაციის რაღაც არხი მასთან უნდა არსებობდეს.

გურამ ნიკოლაშვილი: მეც ვერ წარმომიდგენია სხვანაირად, გეთანხმებით, მაგრამ ამ შემთხვევაში საუბარია შინაარსზე - რა სურთ რუსებს ჩვენგან? ჩვენ ალტერნატიული არჩევანი არ გვაქვს, რუსები პრაქტიკულად მომავლის ხედვას არ გვთავაზობენ. ისინი გვეუბნებიან, რომ დღეს არის ასე, მოდით, ყველაფერი ასე იყოს და თქვენ რაღაც განვითარებას თავი დაანებეთ.

ზურაბ აბაშიძე: ჯერ ვთქვათ ის, რომ რუსეთთან ურთიერთობა არავის არ ულხინს. ყველას უჭირს რუსეთთან ურთიერთობა. ჩვენს კოლეგებს, ჩვენს ოპონენტებსაც ყოველთვის ვეკითხები, რომელი ქვეყნის მოდელი მოგწონთ რუსეთთან ურთიერთობებისთვის. გვითხარით და იქნებ ის მოდელი ავირჩიოთ?! ვერ შემოგვთავაზებენ ამას. პოლიტიკური, ამ რთული პრობლემების [რაც ოკუპირებულ ტერიტორიებთან არის დაკავშირებული] მოგვარებას ჩვენ ჟენევის ფორმატში ვცდილობთ. მაგრამ ამ ფორმატში [პრაღის ფორმატში] ვცდილობთ რაღაც ხეირიც მივიღოთ, გამოვიყენოთ ის საშუალებები, რასაც იძლევა ვაჭრობა, ტურიზმი, სატრანსპორტო კავშირები. ჩვენ 2013 წლამდე ასეთი ვითარება გვქონდა სავაჭრო ურთიერთობებში: რუსეთიდან შემოდიოდა დაახლოებით 600 მილიონის პროდუქცია, იმპორტი. საქართველოდან კი 2006 წლის ემბარგოს შემდეგ არაფერი არ გადიოდა, მიუხედავად იმისა, რომ რუსეთი 2011 წლიდან მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის წევრი იყო. ჩვენ, უპირველეს ყოვლისა, ამის გამოსწორებას შევეცადეთ და 2013 წლიდან საქართველოდან რუსეთში გავიდა მილიარდ 600 მილიონი დოლარის პროდუქცია და კიდევ უფრო მეტი. წარმოიდგინეთ რამხელა ციფრია. ეს წაადგა უამრავ კომპანიას, მოქალაქეებს, ფერმერებს, მეღვინეებს, სატრანსპორტო კომპანიებს და ასე შემდეგ.

თეონა გეგელია: ანუ, ამას აქვს ძალიან ხელშესახები შედეგი და ალტერნატივა არ აქვს?

ზურაბ აბაშიძე: ამას აქვს ხელშესახები შედეგი.

გურამ ნიკოლაშვილი: მაგრამ მაღალი არის რისკიც. რუსეთი ისეთი მეზობელია, რომ შეიძლება იყოს ფეთქებად საშიში სიტუაცია და რაღაც სიტუაცია გაგვირთულდეს, თქვენ სწორად ახსენეთ ემბარგო, ხან გაზის მილი აფეთქდა, ხან ემბარგო დაგვიწესეს, ასეთი აქტი რომ განახორციელოს, უცებ ყველაფერი გაჩერდება.

ზურაბ აბაშიძე: მოგახსენებთ ამასაც. შარშან რეკორდული ციფრის უცხოელი ტურისტი შემოვიდა. აქიდან მილიონ ნახევარი იყო ტურისტი. დაახლოებით, მინუმუმ 380 დოლარზე გადაიანგარიშეთ, წარმოიდგინეთ რამხელა თანხა დატოვეს ამ ტურისტებმა საქართველოში. გარდა ამისა, ამ ფორმატის ფარგლებში ჩვენ დავეხმარეთ კონკრეტულ ადამიანებს, ჩვენს მოქალაქეებს, რომლებიც რუსეთში იხდიდნენ გრძელვადიან, 12-14 წლიან სასჯელებს ჯაშუშობის ბრალდებით, 2008 წლის შემდეგ. ჩვენ ისინი დროზე ადრე გავათავისუფლეთ პატიმრობიდან და ოჯახებს დავუბრუნეთ. საუბარია ჩვენს 8 მოქალაქეზე. სამწუხაროა, რომ სხვადასხვა მოსაზრებების გამო მათი მოყვანა აქ არ შეიძლება. ეს გახლავთ ხელშესახები შედეგები. რაც შეხება რისკის ფაქტორი, რაც თქვენ ბრძანეთ. რა თქმა უნდა, არსებობს. სარისკო ბაზარზე დიდი დამოკიდებულება ნამდვილად არ ვარგა, ამიტომ ხდება ჩვენი საგარეო ვაჭრობის მაქსიმალურად დივერსიფიკაცია. ამიტომ გაფორმდა ასოცირების ხელშეკრულება, თავისუფალი ვაჭრობის რეჟიმი ევროკავშირთან. ჩვენ ევროკავშირთან 2.5-ჯერ მეტი ვაჭრობა გვაქვს, ვიდრე რუსეთთან. მთელი ჩვენი ვაჭრობის მთელი მოცულობის 20% ევროკავშირზე მოდის და შარშან 16%-იანი ზრდა გვქონდა. გავაფორმეთ თავისუფალი ვაჭრობის ხელშეკრულება ჩინეთთან, ამერიკის შეერთებულ შტატებთან ვმუშაობთ, რომ რაც შეიძლება მაქსიმალურად დივერსიფიცირებული იყოს. გარანტირებული არაფერი არ არის, რუსეთის ბაზარი სარისკოა, მაგრამ ჩვენ თავიდანვე ვეუბნებოდით და ახლაც ყველას ვეუბნებით, რომ ეს ასეა და ჩვენ დივერსიფიკაციის მიმართულებით მუშაობა უნდა გავაგრძელოთ. მაგრამ ხელშესახებ შედეგებზე თუ ვსაუბრობთ, ერთ-ერთი ეს არის. გარდა ამისა, არის ხელშესახები შედეგები პოლიტიკური კუთხით. თუ მაქვს ერთი-ორი წუთი, ამაზეც მოგახსენებთ. როდესაც ჩვენ ეს დიალოგი დავიწყეთ 2012 წელს, არ ვიცი გახსოვთ თუ არა, რა ვითარება იყო რუსეთთან ურთიერთობებში. საოკუპაციო ხაზთან პატარა ინციდენტიც კი აღიქმებოდა როგორც, „აი, ომი იწყება ისევ? დაიწყო ისევ ომი?". ასეთი ვითარება იყო. ძალიან მაღალი იყო დაძაბულობის გრადუსი. ეს მოქმედებდა შიდა პოლიტიკაზე, ეს მოქმედებდა ყველაფერზე. ჩვენ დავწიეთ ამ დიდი ძალადობის ალბათობა.

გურამ ნიკოლაშვილი: თუმცა ეს პრობლემა არ მოხსნილა. მაინც მიმდინარეობს „ბორდერიზაციის“ პროცესი ძალიან მშვიდად, აუღელვებლად და რაიმე ფორმალურ გადაცდომაზეც კი, საქართველოს ნებისმიერი მოქალაქე თავს ამოყოფს ხოლმე ცხინვალის იზოლატორში.

ზურაბ აბაშიძე: ეს არის 2008 წლის შედეგი, ეს არის ამ რეგიონების დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად აღიარების შედეგი რუსეთის მხრიდან და ეს  არის ის, რომ რუსეთი თვლის, რომ მათ უფლება აქვთ ოკუპირებულ ტერიტორიებს შეუქმნან ეგრეთ წოდებული საზღვარი.

გურამ ნიკოლაშვილი: ამავე დროს, ეს არის შექმნილი მდგომარეობა თავისი ყველანაირი ფორმატით, რაც პრინციპში ხელს აძლევს რუსეთს და რაიმე პრინციპული გარღვევა საქართველოს მხრიდან რაიმე ფრონტზე რომ მოხდეს, რაც რუსეთისთვის წითელი ხაზის გადალახვა იქნება, მაგალითად საქართველოს გაწევრიანება ნატო-ში, ან რაიმე მნიშვნელოვანი პროექტის განხორციელება, სარკისებრ რეაქციას უნდა ველოდოთ.

თეონა გეგელია: მათგან ყველანაირ რეაქციას ნებისმიერ დროს შეიძლება ველოდოთ.

ზურაბ აბაშიძე: თუ ჩვენ ისევ დავუბრუნდებით მაღალი კონფრონტაციის გრადუსს რუსეთთან, შევწყვეტთ დიალოგს...

გურამ ნიკოლაშვილი: არა, ცხადია, ეს არ არის ალტერნატივა

ზურაბ აბაშიძე: ეს ალტერნატივა არის იმისა, რომ იმ ქვეყანაში, რომელსაც 5 წელიწადში ერთხელ ომი აქვს რუსეთთან, არც ინვესტორს არ უნდა ელოდო, არც ტურისტს უნდა ელოდო, არც საერთაშორისო პროექტების განხორციელებას უნდა ელოდო და მერე საერთოდ ის, რომ ჩვენ გვაქვს ამბიცია, რომ ჩვენ ვართ ჰაბი ჩრდილოეთიდან სამხრეთით, არ უნდა ელოდო. და რაც მთავარია, არ უნდა ელოდო დასავლეთიდან არანაირ მხარდაჭერას და არანაირ სოლიდარობას. იმიტომ რომ...

გურამ ნიკოლაშვილი: თქვენი არგუმენტები გასაგებია, მაგრამ კითხვა არის შემდეგი - რუსეთთან, რომელსაც თავისი იმპერიული და ისტორიული წარსული აქვს, შესაძლებელია თუ არა რაიმე სახის ისეთი ორმხრივი შეთანხმების გამონახვა, რასაც დაეფუძნება შემდეგ ურთიერთობის წაყვანა ნორმალურ რეჟიმში?

ზურაბ აბაშიძე: ძალიან რთულია. ეს პერსპექტივა არ ჩანს და ახლა ჩვენ არ უნდა შევიქმნათ ილუზიები...  

გურამ ნიკოლაშვილი: რადგან პერსპექტივა არ გვაქვს, უბრალოდ ვაკეთებთ ოპტიმალურს შექმნილ ვითარებაში?

ზურაბ აბაშიძე: ჩვენ ვაკეთებთ ოპტიმალურს შექმნილ ვითარებაში. თქვენ სწორად ბრძანეთ. ამიტომ დავარქვით ამას პრაგმატული პოლიტიკა. ჩვენ ვაგრძელებთ მაქსიმალურად დაახლოებას ნატო-სთან, შემდგომი ინტეგრაციის მიზნით, ჩვენ ვაგრძელებთ ინტეგრაციის პროცესს ევროკავშირთან და ხომ ხედავთ, რომ შედეგები გვაქვს. აგერ რამხელა წვრთნები ტარდება ახლა მარტში, შემდგომ ზაფხულში. ჩამოსული იყო ნატო-დან სამხედრო მაღალჩინოსანი, რომელიც გვეუბნება, რომ ყოჩაღ, კარგად მიდის თანამშრომლობა. ამავდროულად, ჩვენ ვცდილობთ შევამციროთ რისკები, რომელიც მოდის რუსეთიდან და ამ თანამშრომლობით რაღაც პრაქტიკული შედეგიც მივიღოთ. ჯერჯერობით, სხვა რამ არ ჩანს.

გურამ ნიკოლაშვილი: ჯერჯერობით ვიგებთ დროს, მეტს არაფერს....

ზურაბ აბაშიძე: დიახ, ჩვენ საბოლოო ჯამში სტრატეგიულ მოთმინებას გვირჩევენ.

გურამ ნიკოლაშვილი: ინდივიდუალურად ადამიანების ბედი გასაგებია, მაგრამ სახელმწიფოებრივ დონეზე ჯერ არ გვაქვს ეს სიტუაცია...

ზურაბ აბაშიძე: მარტო ჩვენ არ ვართ ამ მდგომარეობაში, ბევრი ქვეყანაა ასეთ მდგომარეობაში. წარმოიდგინეთ უკრაინა, ამხელა ქვეყანაა და რა მდგომარეობაშია.

გურამ ნიკოლაშვილი: უარეს მდგომარეობაშია, იმიტომ რომ, დიდი ქვეყანაა, მეტად დამოკიდებულია...

ზურაბ აბაშიძე: რუსეთი რომ საფრთხეს უქმნის, ასეთი ბევრი ქვეყნის ჩამოთვლა შემიძლია სამწუხაროდ. ჩვენ მარტონი არ ვართ, თუმცა ვიმეორებ, კითხვა ძალიან ბევრია, მაგრამ კითხვას ხშირად სჭირდება რეალისტური სიტუაციის აღქმა ისე, როგორც არის და არა მხოლოდ სურვილი იმისა, რომ რაღაც სწრაფად გამოსწორდეს. ჩვენ ილუზიები არ უნდა გვქონდეს, რომ რუსეთი სწრაფად უკეთესობისკენ შეიცვლება.

გურამ ნიკოლაშვილი: ხვალ გაქვთ შეხვედრა პარლამენტში, გისურვებთ წარმატებებს. რუსეთის თემა ხომ არა მხოლოდ საგარეო პოლიტიკის ნაწილია, არამედ შიდა პოლიტიკაში არის მნიშვნელოვანი ფაქტორი, განსაკუთრებით ოპოზიცია გვყავს ამ მხრივ ანგაჟირებული და გისურვებთ წარმატებებს მათთან არგუმენტაციებში.

ზურაბ აბაშიძე: დიდი მადლობა.

ვიდეო 

სხვა ინტერვიუები