„ხორავას ქუჩის საქმის გამოძიება ჩვენი ღირსების ამოცანაა, რომელსაც შევასრულებთ“
ინტერვიუ შინაგან საქმეთა მინისტრთან
შინაგან საქმეთა მინისტრის გიორგი გახარიას თქმით, „ჩვენი მიზანია ეფექტური და პოლიტიკურად ნეიტრალური პოლიცია, ეს არის ძირითადი, რასაც ჩვენ უნდა მივაღწიოთ“. გიორგი გახარია იმავდროულად ვიცე-პრემიერია და ახლახან გახდა უსაფრთხოების საბჭოს მდივანიც. ის მმართველი გუნდის გამოკვეთილი ლიდერია და მიუხედავად იმისა, რომ პოლიტიკაზე მეტად, პოლიციაზე საუბარი ურჩევნია, ის ყოველთვის ექცევა ყველა მნიშვნელოვანი მოვლენის ეპიცენტრში და ამ მოვლენების შესახებ თავისი აზრის გამოთქმა უწევს. შინაგან საქმეთა მინისტრმა და ვიცეპრემიერმა გიორგი გახარიამ „იმედი LIVE“-ს წამყვანების შეკითხვებს ესაუბრა.
გიორგი გახარია
ფოტო: შსს
თეონა გეგელია: თქვენ მარტის ბოლოს იყავით ჩვენი გადაცემის სტუმარი და ორი პოზიცია გეკავათ, შინაგან საქმეთა მინისტრის და ვიცეპრემიერის, შემდეგ კი დაგემატათ ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს მდივნობაც. ერთი ადამიანის ხელში თავი მოიყარა ძალაუფლებამ, რომელიც ფორმალურად არც ერთ მოხელეს არ აქვს მმართველ გუნდში. ეს დიდი ძალაუფლებაა და ექსპერტებმა თქვეს, რომ ის დააფასა თავისმა გუნდმა-ო. თქვენი აზრით, რას გიფასებთ გუნდი, დღეს რომ ასეთ მნიშვნელოვან თანამდებობებზე ხართ? ფაქტობრივად სუპერძალოვანი მინისტრი გამოდიხართ...
გიორგი გახარია: არ ვიცი. რას მიფასებს გუნდი, ეს ალბათ გუნდს უნდა ჰკითხოთ. სიმართლე გითხრათ, დროც არ გვაქვს ამ ლირიკულ ჟანრში გადასასვლელად. რაც შეეხება უსაფრთხოების საბჭოს, უნდა ვიცოდეთ, რომ ეს არის საკონსულტაციო ორგანო პრემიერმინისტრთან. ეს არის ორგანო, რომელმაც ხელი უნდა შეუწყოს ანალიტიკური სამსახურით პრემიერმინისტრს გადაწყვეტილების მიღების პროცესში. ეს არის ამ ახალი უწყების ძირითადი მიზანი და ამოცანა. შესაბამისად, აქ რაღაც დამატებით ძალაუფლებაზე საუბარი არ არის კორექტული. მას უფრო ანალიტიკური ერთგვარი think tank-ის ფუნქცია აქვს.
თეონა გეგელია: ამიტომ თქვით, რომ ის აპოლიტიკური უნდა იყოს?..
გიორგი გახარია: რა თქმა უნდა. შეხედეთ, მთავარი აქ რა არის. სამწუხაროდ ჩვენ უშიშროების, უსაფრთხოების საბჭოების რაღაც გამოცდილება გვაქვს, თუმცა დღეს ფაქტობრივად შეგვიძლია ვთქვათ, რომ არც ერთმა ფორმამ არ გაამართლა და რატომ. რა არის უსაფრთხოების საბჭო? უსაფრთხოების საბჭო არის ორგანო, სადაც უნდა იყოს დაგროვილი ანალიტიკური ცოდნა, ანალიტიკური მეხსიერება, ინსტიტუციონალური მეხსიერება. ამის გაკეთების ერთადერთი საშუალება არსებობს მხოლოდ და მხოლოდ, თუ ეს აპარატი არის სრულად აპოლიტიკური. არ შეიძლება პოლიტიკურ ცვლილებებს მოსდევდეს უსაფრთხოების საბჭოს კარდინალური სისტემური ცვლილებები. ამიტომ, როგორც ნორმალური დემოკრატიის პირობებში, მთავრობები უნდა იცვლებოდნენ, მაგრამ ანალიტიკური ბაზა, ანალიტიკური დისონალური მეხსიერება უნდა იყოს შენარჩუნებული, იმისდა მიუხედავად, ვინ არის დემოკრატიული საპარლამენტო რესპუბლიკის პირობებში მართველი პარტია. ეს ის მიმართულებაა, სადაც არც ერთ შემთხვევაში პარტიულ, ასე ვთქვათ, ინსინუაციების ადგილი არ უნდა ჰქონდეს. ეს ვიგულისხმეთ, როდესაც ვთქვით, რომ ეს უნდა იყოს აბსოლუტურად აპოლიტიკური აპარატი და ეს უნდა იყოს მცირე, მოქნილი ინსტრუმენტი პრემიერმინისტრის ხელში, რომელსაც ექნება საშუალება სწრაფად მიიღოს გადაწყვეტილებები, რომლებიც ქვეყნის უსაფრთხოების განზომილებას ეხება. და ასეთი განზომილებაა ჩვენს ქვეყანაში, როდესაც ტერიტორიის 20% გვაქვს ოკუპირებული, როდესაც ამ ოკუპირებული ტერიტორიების მილიტარიზაცია იზრდება, როდესაც ბორდერიზაციის პროცესი ჩვენი ყოველდღიური ცხოვრების კომპონენტი გახდა, რა თქმა უნდა, უსაფრთხოების ეკონომიკური განზომილებაც, ეს ის მომენტებია, როდესაც საკმაოდ გამომწვევ უსაფრთხოების კომპონენტში, რეგიონში, ვცხოვრობთ, გვიწევს ოპერირება და როდესაც, თუნდაც ის ფაქტორი, რაც დღეს შავი ზღვის უსაფრთხოების კონტექსტში ხდება, ძალზედ მნიშვნელოვანია.
გურამ ნიკოლაშვილი: თქვენ ახლა ახსენეთ შავი ზღვა, ახსენეთ უსაფრთხოების ეკონომიკური კონტექსტი და საინტერესოა სწორედ ამ კუთხით, საფუძვლიანია თუ არა ანაკლიის კონსორციუმის მიერ წამოწყებული ხმაური ფოთის საზღვაო პორტისთვის მიცემული ეგრეთ წოდებულ სამშენებლო ნებართვასთან დაკავშირებით. მათ ეს აღიქვეს, როგორც კიდევ მორიგი მცდელობა, რომ ხელი შეუშალონ მათ მიზნებს. თქვენ რა ინფორმაცია გაქვთ ამაზე და რა შეგიძლიათ გვითხრათ?
გიორგი გახარია: მოდით, ვიყოთ კორექტულები გამონათქვამებში. არავის არავისთვის სამშენებლო ნებართვა არ გაუცია. ეს იყო მხოლოდ და მხოლოდ მიწათსარგებლობის პირობები, თუმცა ისიც უმოკლეს ვადაში იყო შეჩერებული და გაუქმებული ეკონომიკის მინისტრის ბრძანებით, რითაც სახელმწიფომ და მთავრობამ თავისი პოზიცია კონკრეტულ პროექტთან მიმართებით გამოხატა. ჩვენ, ზოგ შემთხვევაში, შეცდომის აღიარებას სისუსტედ ვთვლით, თუმცა ეს ის შემთხვევაა, როდესაც ეს სწორი შეფასება არ არის. სახელმწიფომ იმ გადადგმული ნაბიჯებით და იმ შეჩერებული ბრძანებით, გამოხატა და ერთმნიშვნელოვნად დააფიქსირა თავისი პოზიცია და თქვა, რომ პროცედურულად იყო გარკვეული შეცდომა დაშვებული, თუმცა ჩვენ ყველას კარგად გვესმის, რომ ამ პროცედურული შეცდომის მიღმა გარკვეული სხვა სუბიექტური მოტივებიც შეიძლება ყოფილიყო, მაგრამ ეს უნდა იყოს მოკვლევის საგანი, ჯერ უწყებრივი, რომელიც მე როგორც ვიცი, ეკონომიკის სამინისტროში დაწყებულია და ვნახოთ რას გამოავლენს ეს.
გურამ ნიკოლაშვილი: გრძელდება მოლაპარაკებები კონსორციუმთან, ეს არის ის ფაზა, როცა საბოლოოდ უნდა შეთანხმდნენ, რომ ბანკების ჩართულობით ისინი მიიღებენ თუ არა ამ დაფინანსებას. როცა კიდევ ერთი, თუნდაც მცდარი დოკუმენტი გამოდის, რომელსაც მერე სახელმწიფო ფაქტობრივად აუქმებს და რეალურად ახლა საფუძველი გაუჩინა „ეიპიემ ტერმინალს“, რომ შესაძლოა მან ეს გაასაჩივროს, რომ რატომ გამიუქმეთ მე, ყველა წესის დაცვით მქონდა ნებართვა აღებული - ამ ძალიან მგრძნობიარე მომენტში შეიძლება იჩივლოს ამ ტერმინალმა და მეორეს მხრივ, თუკი ანაკლიის კონსორციუმთან ვერ დაასრულებთ წარმატებით ამ მოლაპარაკებას, მათ ექნებათ კიდევ ერთი მიზეზი თქვან, რომ ბევრი შეტევაა და მათ შორის ეს არგუმენტიც მოიყვანონ...
გიორგი გახარია: არავის არანაირი არგუმენტი არ ექნება. ჯერ ერთი, გასაჩივრების პირობებში სასამართლომ უნდა დაადგინოს პროცედურული დარღვევები არსებობდა თუ არა, სახელმწიფოს ჰქონდა თუ არა ასეთი შეჩერების ნაბიჯის გადადგმის უფლება. მეორე, რაც შეეხება ანაკლიას. ანაკლიასთან მიმართებაში სახელმწიფომ არაერთხელ დააფიქსირა თავისი მკაფიო პოზიცია და მოდით შევთანხმდეთ იმაზე, რომ ყველა მხარემ თავისი ვალდებულება უნდა შეასრულოს და ამ რაღაც ემოციური ნაბიჯების თუ შეფასებების მაგივრად, ჯობია, რომ ყველა დაჯდეს და თავის საქმეს მიხედოს. ეს არის ის, რაც ქვეყანას სჭირდება. მე რამდენჯერმე ვთქვი და დღეს უკვე, როგორც თეონამ ბრძანა, უსაფრთხოების საბჭოს მდივნის სტატუსით შემიძლია ერთი რამ გითხრათ - თქვენ იცით, რომ ეს პროექტი ფაქტობრივად დაიწყო მაშინ, როდესაც მე ეკონომიკის მინისტრი ვიყავი. ძალიან კარგად ვიცი დეტალურად სახელმწიფომ რამდენი შეღავათი და რა ნაბიჯები გადადგა იმისთვის, რომ პროექტს დახმარებოდა და რას აკეთებს დღეს სახელმწიფო, როგორ აგრძელებს პროექტის დახმარებას. მკაფიოდ შემიძლია გითხრათ, რომ ანაკლიის პორტი, როგორც პროექტი, არის ამ ქვეყნის უსაფრთხოების განზომილების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტი. მე პირდაპირ გეუბნებით, რომ ანაკლიის პორტი არის ქვეყნის მომავლის პროექტი. ეს არის პროექტი, რომელიც უსაფრთხოების განზომილებაში ჩვენ გვჭირდება დღეს და ეს არის პროექტი, რომელიც ეკონომიკურად შეიძლება იყოს უფრო მოგვიანებით მოთხოვნადი პროექტი. ეს არის პოზიცია, რომელსაც ჩვენ თანმიმდევრულად ვიცავთ. თუნდაც, ჩვენ რომ შევხედოთ მაგალითად, რამდენჯერ იყო პორტის ძირითადი საინვესტიციო ხელშეკრულების უმნიშვნელოვანესი მუხლები გადავადებული, ან შეცვლილი, ეს ხომ მთავრობის ნების პირდაპირი გამოხატულებაა.
თეონა გეგელია: ბატონო გიორგი, ვიცით ეს ყველაფერი. მე მგონი, უკვე ყველამ იცის, მაგრამ რატომღაც ხდება ისე, რომ თქვენი ოპონენტები, შეიძლება მოკლე ვადით, მაგრამ მაინც, ძალიან კარგად განაწყობენ საზოგადოებრივ აზრს თქვენ წინააღმდეგ. თქვენი მთავრობის წევრმა, დავით სერგეენკომ თქვა, რომ ნებართვის გაცემა იყო შეცდომა, მაგრამ შეცდომა, რომელიც გამოსწორდა. დაახლოებით იგივეს ამბობთ ახლა თქვენც. როდესაც პანკისის მოვლენები მოხდა, თქვენ თქვით, რომ როგორც ჩანს, არ იყო საკმარისი კომუნიკაცია მოსახლეობასთან და სამწუხარო შედეგი მივიღეთ. ორივე ეს შედეგი უკავშირდება ეკონომიკის სამინისტროს ბოლოდროინდელ გადაწყვეტილებებს. ხედავთ თუ არა რაღაც სამწუხარო კანონზომიერებას ამ შეცდომებს შორის და ფიქრობთ თუ არა, რომ თქვენს ყოფილ [ეკონომიკის] სამინისტროში პოლიტიკურად გამართული გადაწყვეტილებების მიღებასთან დაკავშირებით არის პრობლემა?
გიორგი გახარია: სამწუხარო კანონზომიერებას არ ვხედავ. ვხედავ ჯანსაღ პროცესს, როდესაც შეცდომის აღიარების უნარი, სითამამე შესწევს მთავრობას და ამბობს, რომ აქ იყო დაშვებული შეცდომა და ქვეყნის ინტერესებიდან გამომდინარე ჩვენ მზად ვართ, რომ ეს შეცდომა გამოვასწოროთ. ფაქტობრივად ორივე შემთხვევაში ეს იყო, თუმცა შედარება აბსოლუტურად რელევანტური არ არის. ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, როდესაც ჩვენ ვსაუბრობთ ანაკლიაზე, ერთი რამ უნდა გავითვალისწინოთ. დღესაც, მთავრობა აბსოლუტურად ერთმნიშვნელოვნად აფიქსირებს პოზიციას, რომ მზად არის თვითონ შევიდეს მოლაპარაკებებში მსხვილ საფინანსო ინსტიტუტებთან. შესულია მოლაპარაკებებში, ახლა ელოდება უკვე წინადადებებს მათი მხრიდან და ფაქტობრივად იმ ძირითადი მოთხოვნებიდან უმრავლესობა დაკმაყოფილებულია, მხოლოდ და მხოლოდ მთავრობა ამბობს, რომ კომერციული რისკების დაზღვევის კომპონენტში, ჩვენ გვაქვს გარკვეული კითხვის ნიშნები, რაც აბსოლუტურად ლოგიკურია. შესაბამისად, ჩვენ ვამბობთ, რომ ერთმნიშვნელოვნად ანაკლიის ღრმაწყლოვან პორტს, როგორც პროექტს აქვს სრული მხარდაჭერა სახელმწიფოს მხრიდან. არის გარკვეული პრობლემები, სირთულეები, რომლებსაც როგორც ჩანს კერძო ინვესტორები აწყდებიან. მათ ამ სირთულეების გადალახვაშიც სახელმწიფო ყველანაირად ეხმარება. ეს ბოლო შემთხვევაც, არცთუ ისე მარტივი გადადგმული ნაბიჯი - ეკონომიკის მინისტრის მიერ გაუქმებული მისი საქვეუწყებო დაწესებულების მიერ გამოცემული ბრძანება, ეს კიდევ ერთი დასტურია რა დონის მხარდაჭერა აქვს ანაკლიის პროექტს.
გურამ ნიკოლაშვილი: მაგრამ ამ მომენტში მოხდა ისეთი რამ, რომ ეს დაემთხვა, როცა იცვლებოდა მინისტრი, როცა მოხდა ეს ტრანზაიციის პერიოდი. აქ საინტერესოა, რომ ამას შეცდომას არქმევთ და ეს იყო უსიამოვნო, იმიტომ რომ, ამან ისევ წამოსწია და ეს საკითხი ნეგატიურად დაუკავშირდა ანაკლიას. შეიძლება თუ არა თქვა, რომ მინისტრის ცვლილების მომენტმა რაღაც ცუდად იმოქმედა, წინა მინისტრის დროს იყო ეს პროცესი დაწყებული თუ თქვენს დროსვე იყო ეს დაწყებული, როცა თქვენ იყავით ეკონომიკის მინისტრი?..
გიორგი გახარია: დაწყებული, რა?
გურამ ნიკოლაშვილი: ფოთის პორტთან დაკავშირებით, როცა ის დიდი ხნის განმავლობაში ითხოვდა, რომ მას მისცემოდა გაფართოების უფლება...
გიორგი გახარია: სხვათა შორის, ანაკლიის პორტის მესვეურებმა, იმის მაგივრად, რომ ემოციური რაღაც ბრალდებები წაუყენოს სახელმწიფოს, ბევრ რაღაცას ყურადღება უნდა მიაქციონ და სწორი შეფასება უნდა გაუკეთონ იმ ნაბიჯებს, რომელსაც დგამს სახელმწიფო და მთავრობა. ეს ერთი. თქვენ სწორი ბრძანდებით, ფოთის პორტი მსგავს ნებართვას უკვე წლებია ითხოვს და კიდევ ერთხელ ვიმეორებ, არ გაცემულა არანაირი ნებართვა. შეხედეთ, გურამ. როდესაც გამოდიხარ და ამბობ, რომ ფოთის პორტს მისცეს მშენებლობის ნებართვა, ეს სიმართლე არ არის...
გურამ ნიკოლაშვილი: სხვათა შორის, ფოთის პორტმა ამ ფორმულირებით დაწერა, რაც იყო სიცრუე ხომ, როგორც მერე გაირკვა...
გიორგი გახარია: შეხედეთ. ეს იყო მხოლოდ და მხოლოდ მიწათსარგებლობის პირობები.
თეონა გეგელია: ეს ხომ წინაპირობაა იმისთვის, რომ პროცესი გაგრძელდეს?
გიორგი გახარია: თეონა, პორტის მშენებლობის ნებართვას შემდგომ იმდენი პროცესები სჭირდება, ჩვეულებრივ ამას შეიძლება დასჭირდეს წლები. ეს პირველი ნაბიჯიც არ არის, პირველი ეტაპიც არ არის. როგორც მახსოვს, იქ 3 თუ 4 ეტაპია.
თეონა გეგელია: 31 მაისს თქვენ აღნიშნეთ პოლიციის დღე და ეს დღე ადრეც აღინიშნებოდა, მათ შორის 6 მაისს წინა ხელისუფლების დროს და ძალის დემონსტრირება ხდებოდა, როგორც წესი. ახლა გაკეთდა აქცენტი პოლიციის დეპოლიტიზებაზე. ეფექტური და პოლიტიკურად ნეიტრალური პოლიციის შექმნა არის ჩვენი მიზანი-ო - თქვენ თქვით ეს. ამის ხაზგასმა ნიშნავს თუ არა იმას, რომ დეპოლიტიზება ისევ პრობლემაა? რატომ უსვამთ ამას ხაზს, არ არის ეს მიზანი ჯერ მიღწეული?
გიორგი გახარია: ეს ჩვენი მიზანი იქნება ყოველთვის, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც პოლიტიკური ცხოვრების პოლარიზაციის ტემპერატურა ასეთი მაღალია, როგორც არის ჩვენს საზოგადოებაში. რაც შეეხება პოლიციის დღეს, ეს პირველ რიგში იყო რიგითი პოლიციელების დღე. ჩვენი მიდგომა არის ძალიან მარტივი. ჩვენ ყველას კარგად გვესმის, რომ ეფექტური პოლიციის გარეშე, მართლწესრიგის გარეშე, ქვეყნის განვითარებას ექმნება სერიოზული პრობლემები ყველა სფეროში, ეკონომიკურში, კულტურულში, საგანმანათლებლოში, ტურისტულში და კიდევ ბევრგან. ამიტომ ჩვენ ვამბობთ ერთ რაღაცას, და ეს იყო ჩვენი პოზიცია თავიდანვე, ჩვენ ძალიან მკაფიოდ ვიცით სად ვიყავით, დღეს სად ვართ და რა მიზანი გვაქვს. ამიტომ დავარქვით ჩვენ ამას სისტემური განახლება, რაც ნიშნავს იმას, რომ ყველაფერი კარგი რაც იყო გაკეთებული, იმას ვინარჩუნებთ, მაგრამ ჩვენი რეფორმები ორიენტირებულია იმ თანამედროვე გამოწვევებზე, რომლის წინაშეც ჩვენ დღეს ვდგავართ. აქედან გამომდინარე, ჩვენ ვამბობთ, რომ ეფექტური, პოლიტიკურად ნეიტრალური პოლიცია არის ჩვენი ძირითადი ამოცანა და რა თქმა უნდა, ვამბობთ, რომ ვერანაირ მიღწევა კრიმინალთან ბრძოლაში ვერ იქნება დაფასებული და გამართლებული თუ ადამიანის ღირსება და თავისუფლება არ შევინარჩუნეთ. ეს არ არის რაღაც ხმამაღალი სიტყვები, ეს არის ის მიდგომა, რითიც ჩვენ ვცდილობთ კიდევ უფრო ავამაღლოთ ნდობა პოლიციასა და საზოგადოებას შორის... უნდა დავამთავრო. სხვათა შორის, თქვენ თუ მიაქციეთ ყურადღება, თითქმის ყველა გამოკითხვაში, საერთაშორისო კვლევებში, ადგილობრივში, იმსახურებთ საზოგადოების ნდობას თუ არ იმსახურებს, ერთადერთი ინსტიტუტი, რომლის მიმართაც ნდობის ზრდა ფიქსირდება, ეს გახლავთ პოლიცია.
თეონა გეგელია: კი, ვიცით ეს, მაგრამ...
გურამ ნიკოლაშვილი: კარგია, რომ თქვენ ასეთ განცხადებებს აკეთებთ, კარგია რომ ტარდება უფრო სადა ფორმატის პოლიციის დღე, რომელიც უფრო ადამიანზე, პოლიციელზეა ორიენტირებული და არა ძალის დემონსტრირებაზე, მაგრამ წლის განმავლობაში მედიით შუქდება ხოლმე უფლებამოსილებების გადამეტების გარკვეული ფაქტები, მაგალითად, მოზარდზე ძალადობა ბოლნისში. თქვენ ადრე დაიჩივლეთ დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმის შექმნის გადავადებაზე, რადგან თქვენ თქვით, რომ ამას რომ ემუშავა, ის დაიცავდა პოლიციას პოლიტიკურად ანგაჟირებული ბრალდებებისგან...
თეონა გეგელია: ანუ, არის ასეთი ფაქტები სინამდვილეში და ეს პოლიციელი, ბოლნისის შემთხვევას ვგულისხმობ, თქვენ გაათავისუფლეთ და მის წინააღმდეგ საქმეც აღიძრა, მაგრამ არის ხოლმე შემთხვევები, სადაც არსებობს ეჭვი, რომ პოლიტიკურად ანგაჟირებულია პოლიციის მიმართ ბრალდებები. თქვენი თქმით, ეს დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმი გამორიცხავდა ასეთ ანგაჟირებულ ბრალდებებს. მაგრამ დაიჩივლეთ, რომ ის იქმნებაო. რატომ არ იქმნება?..
გურამ ნიკოლაშვილი: რა უნდა მოხდეს, რომ ასეთი ფაქტები სამომავლოდ შემცირდეს?
გიორგი გახარია: მოდით, ჩავთვალოთ, რომ ეს ახლა ყველაზე მნიშვნელოვანი კითხვაა და აქ დამჭირდება ფორმულირება... წინა კითხვაზე პასუხის დროს მე გითხარით, რომ დღეს პოლიციის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ამოცანა გახლავთ ნდობის ზრდა. ნდობის ზრდა შეუძლებელია მსგავს შემთხვევებზე ადეკვატური და სამართლებრივად გამართლებული პასუხის გარეშე. ამიტომ ჩვენ ვამბობთ, რომ იქ, სადაც პოლიციელის ბრალეულობა იქნება სასამართლო პროცედურებით, მართლმსაჯულების სისტემის მიერ დადასტურებული, ჩვენ ვიქნებით ყველაზე მკაცრები თვითონ, მაგრამ იქ, სადაც ეს იქნება გამოყენებული, პრეზუმფცია იქნება დარღვეული, ეს იქნება გარკვეული პოლიტიკური მიზნების ან დაცვის მხარის მიერ თავდაცვის სტრატეგიად გამოყენებული და იქნება ჩვეულებრივი უსაფუძვლო ბრალდებები პოლიციელის მიმართ, ამასაც საკადრის პასუხს გავცეთ. ახლა შეხედეთ, მე როცა ვამბობ, რომ ჩვენთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ნდობის და ხარისხის ზრდა, ეს რას ნიშნავს. ახლა ჩამოგითვლით რა გვაქვს ამ მიმართულებით გაკეთებული. ხარისხის ეფექტურობის ზრდის ნაწილში - ის რეფორმები, რომელიც პირდაპირ არის მიმართული კრიმინალურ პოლიციაში სპეციალიზაციის გასაჩენად: ოპერატიული მიმართულება, საუბნო მიმართულება და საგამოძიებო მიმართულება. საგამოძიებო ყველაზე სუსტი ნაწილია და რომლის რეფორმირებაზეა ფოკუსირებული მთლიანად პოლიცია. შემდგომ - გამიჯვნა საპროკურორო და საპოლიციო-საგამოძიებო კომპონენტების. ეს საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტი სულ მალე მომზადდება. კონცეფცია ვენეციის კომისიის მიერ არის მოწონებული და ეს იქნება სისტემური ცვლილება ჩვენი მართლმსაჯულების სისტემაში. მესამე კომპონენტი - ხარისხის კონტროლი. მოგეხსენებათ, რომ ჩვენ თავიდანვე შევქმენით ადამიანის უფლებების დაცვის დეპარტამენტი. ამ დეპარტამენტს დღეს დავუმატეთ ხარისხის კონტროლის სხვა კომპონენტები. ისინი უკვე მიდიან იმ მძიმე მუხლების გამოძიების ხარისხის კონტროლზე, რომელმაც უნდა აამაღლოს ეფექტურობა, სანამ ჩვენ სისტემურად კადრების გადალაგებას ხარისხის კომპონენტში მოვახერხებთ. ახლა რაც შეეხება ნდობის ნაწილს. თეონა, შეხედეთ, ჩვენ თავიდანვე რამოდენიმე თემასთან ერთად ვთქვით, რომ ჩვენ ყველა პატრულს აღვჭურავთ კამერით - აღვჭურეთ კამერით. ჩვენ ვთქვით, რომ ყველა დროებითი მოთავსების იზოლატორი 24 საათის განმავლობაში იქნება კამერების ქვეშ. ისევე როგორც, ყველა პოლიციის განყოფილება იქნება აღჭურვილი კამერებით და ეს ჩვენ ყველაფერი გავაკეთეთ. შესაბამისად ჩვენ ვამბობთ, რომ ეს არის ის კომპონენტები, რომლითაც ნდობა მოქალაქესა და პოლიციას შორის უნდა გაიზარდოს. ეს არ არის საკმარისი, მაგრამ კიდევ ერთხელ მინდა გავიმეორო. იქ, სადაც დადასტურებული იქნება პოლიციელს გადაცდომა, ჩვენ ვიქნებით პირველ რიგში უმკაცრესი ასეთი პოლიციელების მიმართ, მაგრამ იქ, სადაც კეთილსინდისიერ პოლიციელს პრეზუმფციის დარღვევით, მისი უსაფუძვლო ბრალდებები იქნება გამოყენებული პოლიტიკური ან ბრალდებულს მხარის დაცვის იარაღად, რა თქმა უნდა, აქაც ჩვენი რეაქცია იქნება უმკაცრესი. იმიტომ, რომ პოლიციელსა და საზოგადოებას შორის ნდობა სხვანაირად ვერ აღდგება და ეს არის ის მიმართულება, რასაც ჩვენ სერიოზულ ყურადღებას ვაქცევთ.
თეონა გეგელია: ძალიან ბევრმა ოპოზიციის წარმომადგენელმა, ვინც ეთერში გვყავდა ყველამ, დაიჩივლა, რომ მათ აქტივისტებს, როდესაც ისინი არღვევენ კანონს უფრო მკაცრად ექცევით, ხოლო „ოცნების“ მხარდამჭერებს - ნაკლებად მკაცრად. თქვენ მიგაჩნიათ, რომ ეს შენიშვნა სამართლიანია? მაგალითად, ითქვა, რომ მათ მალე ათავისუფლებთ, კირკიტაძეს კი - არა...
გიორგი გახარია: არჩევნების კონტექსტიდან გამომდინარე ასეთი ბრალდებების ტემპერატურა იზრდება. სინამდვილეში პირიქითაა და ეს არის უსამართლობა. ჯერ ერთი, ახლა რომ შეხედოთ, არჩევნების კონტექსტში, საპრეზიდენტო არჩევნების, ან ინაუგურაციის კონტექსტში, ან ახლა შუალედური არჩევნების კონტექსტში რომ ნახოთ, აბსოლუტურად პრინციპულად გეუბნებით, რომ არანაირი პოლიტიკური მხარე ჩვენთვის კომპონენტი არ არის. იქ სადაც ფიქსირდება დანაშაული, პოლიცია რეაგირებს ერთმნიშვნელოვნად. ხანდახან აღქმაც არ აქვთ ჩვენს ოპონენტებს. შეგიძლიათ შეხედოთ საერთაშორისო შეფასებებს არჩევნებისა და ნახავთ. იქ აშკარად დაფიქსირებულია, რომ ეს ბოლო არჩევნები იყო არჩევნები, რომელიც ძალადობრივი დანაშაულისგან იყო მაქსიმალურად სუფთა, ეს ერთი და თუ იყო ასეთი დანაშაული, მასზე იყო სწრაფი რეაგირება წინა არჩევნებისგან განსხვავებით...
შეხედეთ, თუნდაც ის მომენტი, რომელიც თქვენ ახლა გაიხსენეთ. მაგალითად „ქართული ოცნების“ მხარდამჭერები იმ ეპიზოდში დღესაც იხდიან სასჯელს. ეს ფაქტია. მე მესმის, რომ ხელისუფლებას თმენის ვალდებულება უფრო მეტი აქვს და პასუხისმგებლობა უფრო მეტი მოეთხოვება, სწორედ ამიტომ არის ეს ყველაფერი პირიქით. ეს ფაქტებია, რომელიც ჩვენმა კოლეგებმა ძალიან კარგად იციან, საერთაშორისო დამკვირვებლებმაც კარგად იციან და ამიტომ აფასებენ ისინი ასე ჩვენს მუშაობას.
გურამ ნიკოლაშვილი: როდესაც ზუგდიდის არჩევნებს ვუყურებდით, იმ დღეს იქ ჩანდა გარკვეულწილად პოლიციის პროვოცირების მცდელობაც. ის დაკავებაც, ვითომ ჟურნალისტის, ეს იყო სწორედ პროვოცირების მცდელობაც...
თეონა გეგელია: ეს კაპანაძე, მაგრამ მანამდე იყო რულოვსის შემთხვევაც, აქტივისტის...
გურამ ნიკოლაშვილი: ეს იყო არა არჩევნების დღეს, არამედ მანამდე. მე მგონი, ეს იგულისხმა ბატონმა გიორგიმ, რომ ეს რეაგირება იყო. მთლიანობაში, პოლიციის ზუგდიდში მოქმედების ნაწილში და ისევე არჩევნების შეფასების ნაწილშიც თქვენ რამდენად კმაყოფილი ხართ ამ დღით და ამ პროცესით?
თეონა გეგელია: პრინციპში, ეს არის პირველი არჩევნები ზუგდიდში, სადაც მმართველმა გუნდმა [„ქართული ოცნება“] პირველივე ტურში გაიმარჯვა. უჭირდა თქვენს გუნდს იქ არჩევნების იოლად მოგება. მიგაჩნიათ, რომ ეს გამარჯვება თქვენი დამსახურებაცაა, თუ - არა?
გურამ ნიკოლაშვილი: ახლა როგორც პოლიციის უფროსმაც უნდა გვიპასუხოთ და როგორც პოლიტიკოსმაც.
გიორგი გახარია: რთული ამოცანაა. მაშინ გავყოთ ორად. საპოლიციო ნაწილში, მართლწესრიგის და არჩევნების მშვიდ გარემოში ჩატარების ნაწილში, ეს იყო ურთულესი არჩევნები. მოგეხსენებათ, რომ ზუგდიდში, პატარა ქალაქში მხარდამჭერების, პოლიტიკური მხარდამჭერების რაოდენობის კონცენტრირება იყო ძალიან მაღალი. ფაქტობრივად...
თეონა: კი, ვიცით, მთელი თბილისი იქ იყო...
გიორგი გახარია: მთელი საქართველო, თეონა. აქ იმდენად მაღალი იყო ტემპერატურა, რომ პოლიცია იდგა სერიოზული რისკების წინაშე. თითოეულ პოლიციელს, რომელიც ამ პროცესში იყო ჩართული, მინდა გულწრფელი მადლობა გადავუხადო, იმიტომ რომ, თქვენ თვითონაც ნახეთ და შეფასებების ნაწილშიც ვერავინ ვერაფერი თქვა რაიმე სერიოზულ დარღვევაზე, რომელსაც სამართალდამცველი ორგანოების მხრიდან ჰქონდა ადგილი. პოლიციამ ყველაფერი გააკეთა იმისთვის, რომ ის რადიკალიზაციის უმაღლესი ტემპერატურა, რომელიც იყო ზუგდიდში, დაებალანსებინა და ზუგდიდელებისთვის მიეცა საშუალება გაეკეთებინათ თავისუფალ გარემოში არჩევანი. არ იყო მარტივი. იყო ეს ურთულესი და ჩვენ ამ ამოცანას ერთობლივად ვუპასუხეთ. წარმოიდგინეთ, ეს პოლიციისთვის იყო უდიდესი გამოწვევა. დღესაც, შეფასებებში, რომელიც ადგილობრივმა და სადამკვირვებლო ორგანიზაციებმა გააკეთეს, ვერავინ ვერც ერთი სერიოზული ხარვეზი ან დანაშაულია ამ არჩევნების პირობებში ვერ დააფიქსირა. ეს რაც შეეხება საპოლიციო გადმოსახედიდან. ახლა რაც შეეხება პოლიტიკურ კონტექსტს. თუ არ ვცდები, ზუსტად აქ ვიჯექი, როდესაც...
თეონა გეგელია: ახლა კადრში ჩანს არა არჩევნების დღის, არამედ წინასაარჩევნო ერთ-ერთი ინციდენტი...
გიორგი გახარია: არა, ეს არჩევნები მარტივი არ იყო, იქ, რა თქმა უნდა, იყო ექსცესები, მაგრამ თუ შევადარებთ რადიკალიზაციის ხარისხს, ტემპერატურას, კონცენტრაციას... თქვენ წარმოგიდგენიათ ზუგდიდში დამკვირვებლებად, მხოლოდ ერთი პარტიის წარმომადგენლები იყვნენ დაახლოებით 3500 კაცი. დამკვირვებლებად და იქ ტემპერატურა იყო ძალიან მაღალი. რაც შეეხება პოლიტიკურ კომპონენტს. ამ სავარძელში ვიჯექი, როდესაც ვთქვი, რომ ჩვენი ამომრჩეველი ვითარდება, სამწუხაროდ პოლიტიკური კონტექსტისგან განსხვავებით უფრო სწრაფად ვითარდება, მისი არჩევანი სულ უფრო და უფრო ბრძნული, გააზრებული და ჩამოყალიბებულია და მე აქ ვთქვი, რომ რაც უფრო მაღალი იქნება რადიკალიზაცია, მით უფრო მწარედ დასჯის ამომრჩეველი...
თეონა გეგელია: კი, თქვენი ეს ფრაზა ჩვენი გადაცემის რეკლამაშიc მოხვდა...
გიორგი გახარია: ზუსტად ეს მოხდა ზუგდიდში. შეხედეთ, რას ვგულისხმობ. აქ იყო ორი კამპანია, ერთი იყო რადიკალიზაციის და პოლარიზაციის უმაღლეს ტემპერატურაზე აწევის იდეით წარმართული კამპანია. ეს იყო ქალბატონი სანდრა რულოვსის კამპანია და მეორე კამპანია იყო გიორგი შენგელიას კამპანია, რომელიც იყო აბსოლუტურად პოზიტიური და კონცენტრირებული იყო ზუგდიდის პრობლემებზე - გზა, წყალი, გაზი, სოციალური დახმარება და კიდევ ბევრი რამ. ეს იყო, მხოლოდ და მხოლოდ რის გამოც ფაქტობრივად ამომრჩეველმა ზუგდიდში არჩევანი აბსოლუტრად გააზრებულად გააკეთა...
თეონა გეგელია: და თქვენი ფორმულის მიხედვით გააკეთა...
გიორგი გახარია: იმედი მაქვს...
გურამ ნიკოლაშვილი: მაგრამ არ იყო ასეთი არჩევანი მთაწმინდაზე. იქნებ, თქვენი ამ ფორმულის მიხედვით, სწორედ ამიტომაც გადავიდა ეს არჩევნები მეორე ტურში. მთაწმინდაზე არ იყო რადიკალიზაციის ასეთი ხარისხი. თქვენ რა მოლოდინი გაქვთ ამჯერად, აქ რასა და რას შორის დგას არჩევანი?
გიორგი გახარია: გურამ, მთაწმინდაზე რადიკალიზაციის ასეთი ხარისხი ვერ იქნებოდა, რამეთუ მთელი პოლიტიკური ისტებლიშმენტი იყო კონცენტრირებული ზუგდიდში, მთელი მედიარესურსი იყო კონცენტრირებული ზუგდიდში.
გურამ ნიკოლაშვილი: თუმცა ახლა მეორე ტური მოდის და იგივეს ვერ ვხედავ. რაც ერთი კვირით ადრე იყო ზუგდიდში, ახლა არ ხდება ეს მთაწმინდაზე...
გიორგი გახარია: მე არ ვიცი რატომ, მაგრამ ზოგიერთმა პარტიამ ზუგდიდს მაზე მეტი მნიშვნელობა მიანიჭა, ვიდრე ადგილობრივი არჩევნების კონტექსტიდან გამომდინარე შეიძლება მომხდარიყო. სწორედ ამიტომ იყვენ დასჯილები.
თეონა გეგელია: თქვენ ახსენეთ რისკები პოლიციისთვის. „თბილისი პრაიდი“ არის ასეთი ლგბტ ორგანიზაცია, რომელმაც თქვა, რომ უჩივლებს თქვენს უწყებას სტრასბურგში, რადგან შინაგან საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ „თბილისი პრაიდის“ ჩატარება, ანუ ლაპარაკია გეი აღლუმზე, მაღალი რისკების გამო შეუძლებელია. ჩვენ ვიცით, რომ თქვენმა უწყებამ შესთავაზა მათ თავშეყრა უფრო დაცული ფორმით და მათ თქვეს, რომ ამის გამო გიჩივლებენ სტრასბურგში. რა რისკებს გულისხმობთ და ეს რისკი არის თუ არა იმაზე მაღალი, ვიდრე სტრასბურგში ამ ტიპის სარჩელის გაგზავნა?
გიორგი გახარია: სტრასბურგში ჩივილი არის საქართველოს მოქალაქის უფლება და, რა თქმა უნდა, როგორც ვიცავთ გამოხატვის თავისუფლებას, ისე დავიცავთ ამ უფლებას. თუმცა არავის არ უნდა დაავიწყდეს, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროს ძირითადი ამოცანაა, იპოვოს ბალანსი გამოხატვის თავისუფლებას და უსაფრთხოებას შორის. ეს პირველ რიგში გამომდინარეობს ჩვენი თითოეულ მოქალაქეზე ზრუნვიდან. ეს არის ის ამოცანა, რომელსაც ვწყვეტთ. მე ამის იქით არ წავალ. ჩვენს განცხადებაში მკაფიოდ იყო ჩამოყალიბებული ჩვენი პოზიცია და კიდევ ერთხელ ვიმეორებ. ჩვენ ვიცავთ ბალანსს გამოხატვის თავისუფლებასა და მოქალაქის უსაფრთხოებას შორის. ამ თემის წარმომადგენლებიც ჩვენი მოქალაქეები არიან.
თეონა გეგელია: მე ვიხდი ბოდიშს, არასწორად ვახსენე „გეი აღლუმი“, რაც არის სინამდვილეში კიდევ სხვა რამ. მათ ჰქონიათ დაგეგმილი რაღაც სოციალური აქციების კვირეული, ლგბტ თემის წარმომადგენლებს და შეიძლება იყოს რაღაც მარში. ოღონდ არა ის, რაც ვიცით და გვინახავს დასავლეთში... ბატონო გიორგი, როდესაც ბოლოს იყავით ჩვენს გადაცემაში, თქვენ ილაპარაკეთ, რომ გინდათ გახმაურებულ საქმეებზე სიტყვების „გამოძიება გრძელდება“ გამოყენება აღარ დაგჭირდეთ. ვგულისხმობ, ხორავას ქუჩის საქმეს, მაჩალიკაშვილის საქმეს. ამ ორი თვის განმავლობაში ამ საქმეებთან დაკავშირებით არის თუ არა რაიმე წინსვლა?
გიორგი გახარია: მოდით ასე გავაკეთოთ. ჩემთვის მნიშვნელოვანია ეს შეკითხვა და მინდა ორ ნაწილად გავყო და აქაც უნდა მომცეთ ცოტა საშუალება...
თეონა გეგელია: გისმენთ...
გიორგი გახარია: მე როდესაც ვამბობ, რომ ჩვენ მკაფიოდ ვიცით, სად ვართ და სად მივდივართ, ვგულისხმობ იმას, რომ ზუსტად წელიწადნახევრის წინ მე საპარლამენტო ტრიბუნიდან ვთქვი რომ სტატისტიკა ეს იქნება ჩვენი პირველი სისტემური ამოცანა, რომელსაც ჩვენ გამოვაქვეყნებთ და ავხსენი რისთვისაც გვჭირდებოდა ჩვენ ეს. ასევე ვთქვი, რომ წინასწარ ვიცით, რომ ეს იქნება ჩვენზე პოლიტიკური შეტევის საბაბი , მაგრამ ჩვენ ამას გადავიტანთ და ეს შევასრულეთ. ერთ რამეს გეტყვით, ბოლო სტატისტიკური მონაცემები, რომელიც გამოქვეყნდა მაგალითად მარტის, 2018 წლის მარტში დანაშაულის ზრდა საქართველოში იყო 58%, 2019 წლის მარტში იყო - 15%, 2019 წლის აპრილში იყო -7%. ეს არის ის მიზანი, რომელიც ჩვენ გამოვედით, მკაფიოდ ვთქვით და შევასრულეთ. დღეს ეს არის ფაქტი და უკვე ამაზე არავინ აღარ ლაპარაკობს. თუმცა, რა თქმა უნდა, გვესმის, რომ ეს ჩვენი მოვალეობაა და არავისგან პოზიტიურ შეფასებებს არ ვითხოვთ.
თეონა გეგელია: მადლობას არ ითხოვთ...
გიორგი გახარია: შემდეგი ჩვენი სისტემური ამოცანა იქნება, ფრაზა „გამოძიება გრძელდება“ აღარ იყოს ასე მწვავედ აღქმული და ასეთი დიდი პრობლემა საზოგადოებისთვის.
გურამ ნიკოლაშვილი: თუმცა ხშირად გამოყენებულია...
გიორგი გახარია: ვიცი, რომ ერთი და ორი თვე არ ეყოფა ამ ამოცანის გადაწყვეტასაც, თუმცა ამ მიმართულებით ჩვენ კონკრეტულ ნაბიჯებს ვდგამთ დღეს. ის, რასაც ჩვენ ვაკეთებთ გამოძიების ხარისხის გაზრდის მიმართულებით და საპროკურორო და საპოლიციო გამოძიების უფლებამოსილების გამიჯვნის ნაწილში, სწორედ აქეთ არის მიმართული. ახლა რაც შეეხება ის, რაც თქვენ ბრძანეთ კონკრეტულ საქმეებთან დაკავშირებით...
თეონა გეგელია: თუ არის რაიმე წინსვლა?
გიორგი გახარია: მე ყოველთვის ვამბობდი და რამდენჯერმე მომიწია ამის განმეორება, რომ ხორავას ქუჩაზე მომხდარი ტრაგედია ეს იყო ჩემთვის სერიოზული პირადი გამოწვევა. სულ რამოდენიმე დღის მისული ვიყავი შინაგან საქმეთა სამინისტროში. ამან გარკვეულწილად განსაზღვრა შემდგომ რეფორმების ის მიმართულება, რომელიც ჩვენ დავიწყეთ. ჩათვალეთ, რომ ამან გარკვეული დამღა დაასვა ემოციურადაც თითოეულ იმ ადამიანს, რომელიც ამ პროცესში იყო ჩართული. გარწმუნებთ, არც ერთი დღე გამოძიება ამ მიმართულებით არ შეჩერებულა. ჩვენ ძალიან კარგად გვესმის, რომ სანამ არ მივალთ იმ მომენტამდე, როდესაც მშობლები ჩათვლიან, რომ სამართალი, მართლმსაჯულების სრულმა სისტემამ სამართალი დააყენა და ამ სამართლის მიმართ მათი ნდობა არ იქნება სრული, რა თქმა უნდა, ეს იქნება ჩვენი ტვირთი. მერწმუნეთ, რომ ძალოვან სტრუქტურებს, შინაგან საქმეთ სამინისტროს, ეს გააზრებული აქვთ თავიდან ბოლომდე და ჩათვალეთ, რომ ეს არის ჩვენი ღირსების ამოცანა, რომელსაც ჩვენ შევასრულებთ.
