ოქრო რეკორდებს ამყარებს: ერთი უნცია ძვირფასი ლითონის ფასმა 4 ათას დოლარს პირველად გადააჭარბა, ანალიტიკოსები კი ზრდის ტემპის შენარჩუნებას ვარაუდობენ. რა ხდება?
ფოტო: Getty Images
ოქროს ფასი ისტორიული რეკორდების დამყარებას აგრძელებს. 2025 წლის დასაწყისიდან ოქროს ფასი უკვე 50%-ზე მეტით გაიზარდა, ხოლო 2024 წელს - 27%-ით. ექსპერტები ამ ტენდენციის შეცვლას ახლო მომავალში არ ელიან. უფრო მეტიც, სპეციალისტების ვარაუდით, 2026 წელს ერთი უნცია ოქროს ფასმა შეიძლება 5000 დოლარს გადააჭარბოს.
შთამბეჭდავია! და რატომ გაძვირდა ასე ოქრო?
ბოლო წლებში ოქროს ფასის ზრდა გლობალური ეკონომიკის სტაბილურ პერსპექტივასთან დაკავშირებით ინვესტორების ეჭვებს ასახავს. დონალდ ტრამპი ამ განწყობების ძლიერი გამომწვევი მიზეზი იყო. რესპუბლიკელის თეთრ სახლში დაბრუნების შემდეგ, შეერთებულ შტატების ბაზრის მონაწილეებში გლობალური სავაჭრო ომის საფრთხე მზარდ შფოთვას იწვევს. ოქრო სტაბილურად იმყარებს თავის სტატუსს, რაც გულისხმობს „უსაფრთხო თავშესაფარსა“ და აქტივს, რომელსაც შეუძლია, კრიზისს შედარებით მშვიდად გაუძლოს.
თუმცა გლობალური სავაჭრო ომი ჯერ არ მომხდარა. მაშინ რატომ აგრძელებს ოქრო რეკორდების მოხსნას?
იმიტომ, რომ ბაზრის პოტენციური დესტაბილიზაციის ახალი გამომწვევი ფაქტორები ისევ და ისევ ჩნდება და გროვდება. მაგალითად, 10 ოქტომბერს ტრამპი ჩინეთს დაემუქრა დამატებითი 100%-იანი ტარიფების დაწესებით იმპორტირებული საქონლის ფართო სპექტრზე. აშშ-ის პრეზიდენტმა ეს იშვიათ მიწისქვეშა ლითონებზე ექსპორტის კონტროლის სანქცირების საპასუხოდ გააკეთა. ორ ზესახელმწიფოს შორის სავაჭრო დაძაბულობის ბოლო რაუნდმა გლობალური საფონდო ინდექსები მკვეთრად დასცა. 14 ოქტომბერს მათ კიდევ ერთი დარტყმა გაცვალეს: ჩინეთმა უარი თქვა ამერიკული სოიოს შეძენაზე, ხოლო აშშ-მ მცენარეული ზეთის გაყიდვების შეჩერების მუქარით უპასუხა. თუმცა ორივე მხარეს ჯერ კიდევ აქვს შანსი, მიაღწიონ კომპრომისს 1 ნოემბრამდე, სანამ ახალი ტარიფები ამოქმედდება.
ოქროს ფასის ზრდის ხელშემწყობ ფაქტორებს შორის ექსპერტები აშშ-ის ფედერალური სარეზერვო სისტემის მიერ ოქტომბერში საპროცენტო განაკვეთის მოსალოდნელ შემცირებას ასახელებენ. ამ გადაწყვეტილებამ, შესაძლოა, შეამციროს აშშ-ის ობლიგაციების შემოსავლიანობა და ისინი ინვესტორებისთვის ნაკლებად მიმზიდველი გახადოს. ძვირფასი ლითონები, ფაქტობრივად, საუკეთესო ალტერნატივად გვევლინება საიმედოობის თვალსაზრისით.
აშშ-სთან დაკავშირებული კიდევ ერთი რისკი, რომელიც ოქროს ფასების ზრდაში აისახება, კონგრესის მიერ ახალი ფინანსური წლის ბიუჯეტის მიღების დაგვიანებაა. 1 ოქტომბრიდან ქვეყანა ე.წ. შათდაუნის პროცესშია: ბოლო შვიდი წლის განმავლობაში პირველად, ფედერალურმა სამთავრობო უწყებებმა და სხვა საჯარო დაწესებულებებმა მიმდინარე ხარჯების ავტორიზაციის არარსებობის გამო ოპერაციები ნაწილობრივ შეაჩერეს. „დაზარალებული“ დეპარტამენტებისა და ორგანიზაციების თანამშრომლები უხელფასო შვებულებაში გავიდნენ. ზოგიერთი კრიტიკულად მნიშვნელოვანი თანამშრომელი კი იძულებულია , დროებით ანაზღაურების გარეშე იმუშაოს. მიუხედავად იმისა, რომ კონგრესი, სავარაუდოდ, უახლოეს მომავალში ბიუჯეტის კომპრომისს მიაღწევს, მიმდინარე პრობლემები აისახება ინვესტორების განწყობაზეც, რომლებიც ოქროთი არიან დაინტერესებული.
გამოდის, ოქროს ფასების რეკორდულ ზრდაში ბრალი მხოლოდ აშშ-ს მიუძღვის?
რა თქმა უნდა, არა. არასტაბილურობა გლობალური პრობლემაა. მაგალითად, ექსპერტებმა ძვირფასი ლითონების ფასების ზრდის გამომწვევ ფაქტორებად საფრანგეთსა და იაპონიაში პოლიტიკური კრიზისებიც დაასახელეს. ოქტომბერში საფრანგეთში კიდევ ერთი პრემიერ-მინისტრი გადადგა: სებასტიან ლეკორნუმ თანამდებობა სულ რაღაც 27 დღეში დატოვა. მისმა მთავრობამ ვერ მიაღწია შეთანხმებას ოპოზიციასთან ბიუჯეტის ხარჯვის შესახებ, რამაც გაამწვავა ინვესტორების შეშფოთება, რომ საფრანგეთის ხელისუფლება ევროზონის ბიუჯეტის რეკორდული დეფიციტის შეკავებას ვერ მოახერხებდა. რაც შეეხება იაპონიას, პრემიერ-მინისტრი სიგერუ ისიბაც გადადგა. მან თავისი გადაწყვეტილება პარტიაში განხეთქილების თავიდან აცილების სურვილით ახსნა. ახლა, ქვეყნის ისტორიაში პირველად, მთავრობას შეიძლება ქალმა უხელმძღვანელოს. ეს არის სანაე ტაკაიტი, მმართველი ლიბერალური დემოკრატიული პარტიის თავმჯდომარე.
ვინ ყიდულობს ოქროს ფასების ასეთი სწრაფი ზრდის ფონზე?
ექსპერტები ხშირად ამ ზრდის მთავარ მამოძრავებელ ძალად მიიჩნევენ განვითარებადი ეკონომიკის მქონე ქვეყნების ცენტრალურ ბანკებს, განსაკუთრებით მათ, ვისაც დასავლეთთან დაძაბული ურთიერთობა აქვს. ოქროში ინვესტირებით, ისინი ცდილობენ, აშშ დოლარზე დამოკიდებულება შეამცირონ. ინვესტორები ასევე დაინტერესებულნი არიან თავიანთი დანაზოგების დივერსიფიკაციით და ძვირფასი ლითონით უზრუნველყოფილ სპეციალურ საბირჟო ფონდებში (ETF) ინვესტირებით. სექტემბერში ასეთ ETF-ებში ყოველთვიურმა შემოდინებამ სამწლიან მაქსიმუმს მიაღწია. შედეგად, შემოდგომაზე, დოლარის შემდეგ, ოქრო მსოფლიოში მეორე ყველაზე მნიშვნელოვანი სარეზერვო აქტივი გახდა და ევროს გაუსწრო.
სანამდე შეიძლება გაგრძელდეს ეს ზრდა?
ანალიტიკოსების უმეტესობა ვარაუდობს, რომ ოქროს ფასი ზრდას მომდევნო თვეებში და მომავალ წელსაც გააგრძელებს. Bank of America-ს (BofA) ეკონომისტები პროგნოზირებენ, რომ ძვირფასი ლითონის ფასი 2026 წელს უნციაზე 5000 დოლარამდე გაიზრდება, წლის საშუალო ფასი კი 4400 დოლარი იქნება. BofA-ს განცხადებით, ეს ტენდენცია, პირველ რიგში, აშშ-ის ადმინისტრაციის პოლიტიკით იქნება განპირობებული. Goldman Sachs-ის ანალიტიკოსები ასევე ვარაუდობენ, რომ ფასები 2026 წელს გაიზრდება და დეკემბრისთვის 4900 დოლარს მიაღწევს, ხოლო წლის საშუალო ფასი 4525 დოლარი იქნება. არსებობს საპირისპირო მოსაზრებებიც. მაგალითად, Citi Research-ის ეკონომისტები პროგნოზირებენ, რომ 2026 წელს ოქროს საშუალო ფასი უნციაზე 3250 დოლარი იქნება, რაც 2025 წლის მოლოდინზე (3400 დოლარი) ნაკლებია.
მხოლოდ ოქროს ფასი იზრდება თუ სხვა ძვირფასი ლითონებიც ძვირდება?
დიახ, სხვებიც. პირველ რიგში, ვერცხლი. 14 ოქტომბერს ამ ძვირფასმა ლითონმა, რომელსაც ოქროს მსგავსი ლოგიკით ინვესტორები უსაფრთხო თავშესაფრად მიიჩნევენ, უნციაზე 53 დოლარს მიაღწია. როგორც Bloomberg-მა აღნიშნა, ვერცხლი ასეთი ძვირი არ ყოფილა 1980 წლიდან, როდესაც ძმებმა ბანკერ და ჰერბერტ ჰანტებმა, ამერიკული ნავთობმფლობელი მდიდარი ოჯახის შთამომავლებმა, გლობალური სპეკულაციის წამოწყება და მთელი მსოფლიოს ვერცხლის ყიდვა სცადეს.
ღირს თუ არა მიმდინარე ფასით ოქროში ინვესტირება?
თუ ამ სფეროშიკერძო ინვესტორის სტატუსით ხართ დაინტერესებული, რისკების აწონ-დაწონვა ნამდვილად ღირს. მსოფლიო ოქროს საბჭოს (World Gold Council, WGC) ანგარიშის თანახმად, ძვირფას ლითონზე დიდი მოთხოვნაა. თუმცა ექსპერტები იმასაც აღნიშნავენ, რომ ამ ძვირფასმა ლითონმა პიკურ ფასს აშკარად გადააჭარბა და შესაძლებელია მიმდინარე დონის კორექცია. ამიტომაც ისინი არ გვირჩევენ აქტივში სწრაფი მოგების მიზნით ინვესტირებას. თუმცა ოქრო კვლავ საიმედო ვარიანტად რჩება ინვესტიციების დივერსიფიკაციისთვის და მისი თქვენს პორტფელში ყოფნა, პრინციპში, შეიძლება გონივრული სტრატეგია იყოს.
